روزنامه هفت صبح | کمتر از یک هفته بعد از آنکه سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه اعلام کرد آماده است تا با آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، درباره موضوع تبادل احتمالی زندانیان مذاکره کند، یک دادگاه کیفری در مسکو، بریتنی گراینر، ستاره بسکتبال زنان آمریکا را به تحمل ۹ سال زندان محکوم کرد. برخی میگویند این حکم، مقدمه مبادله زندانیان آمریکا و روسیه است.
بریتنی گراینر کیست؟
این ورزشکار ۳۱ساله روز ۱۷فوریه سالجاری میلادی (۲۸بهمن ۱۴۰۰) به اتهام «حمل کارتریجهای مخصوص سیگار الکترونیکی با محتوای روغن حشیش» در فرودگاه مسکو بازداشت شد و در زندانی در روسیه بهسر میبرد. گویا محتوای این کارتریجها، نیمگرم ماریجوآنا بوده است. حال، براساس ارزیابی این دادگاه، گرینر حمل مواد مخدر را بهطور عمدی انجام داده، هرچند خود گفت که این کار را بهصورت اشتباهی انجام داده است.
بریتنی گراینر ۳۱ساله، همراه با تیم آمریکا دو بار قهرمان المپیک شده است. او از سال ۲۰۱۵ عضو تیم بسکتبال یکتارین بورگ در روسیه است. او با این تیم باشگاهی تاکنون ۶ بار قهرمان بسکتبال زنان روسیه و ۴دفعه نیز قهرمان لیگ بسکتبال زنان اروپا شده است. او برای بازیهای باشگاهی به روسیه رفته بود.او علاوه بر تحمل ۹ سال زندان، به پرداخت یک میلیون روبل، تقریبا معادل ۱۷هزار دلار آمریکا، نیز محکوم شده است.
طبق قوانین کیفری روسیه، محکومیت ۹ سال زندان، تقریبا «حداکثر» مجازاتی است که برای وارد کردن مقدار کمی «مواد مخدر» در نظر گرفته میشود. به گفته وکلای بریتنی گراینر، اکثر شهروندان روس اگر مقدار کمی «مواد مخدر» وارد کنند، حداکثر به پنج سال زندان محکوم میشوند.
«محکومیت قضایی»، معمولا بهعنوان مرحلهای «نمادین» برای درخواست عفو شمرده میشود. سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه ماه گذشته در اظهارنظری گفته بوده قبل از هر اقدامی، در راستای عفو و مبادله زندانیان، ابتدا باید روندهای قضایی طی شود. با این حال جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا، در واکنش به حکم دادگاه روسیه، این حکم را غیرقابل قبول خواند و خواهان آزادی فوری قهرمان بسکتبال آمریکا شد.
مبادله؟
وبسایت خبری-تحلیلی آکسیوس پیشتر در گزارشی نوشته بود دولت آمریکا به مقامهای روسیه طرحی برای آزادی بریتنی گراینر و پل ویلان، تفنگدار سابق نیروی دریایی آمریکا که به اتهام «جاسوسی» در روسیه بازداشت شده، ارائه داده است. شبکهخبری سیانان نیز پیشتر در گزارشی نوشته بود دولت آمریکا در ازای آزادی این دو شهروندش، پیشنهادی برای آزادی ویکتور بوت ارائه داده است.
روسیه سالهاست که بهدنبال آزادی ویکتور بوت از زندانهای آمریکاست. پال ویلان، تفنگدار سابق دریایی آمریکاست و گذرنامههای آمریکا، بریتانیا، کانادا و ایرلند را دارد و در سال ۲۰۲۰ به جرم جاسوسی به ۱۶سال زندان در روسیه محکوم شد.
ویکتور بوت کیست؟
ویکتور بوت ۵۵ساله که به دلیل تواناییاش در دور زدن تحریمهای تسلیحاتی، با صفتهایی چون «تاجر مرگ» و «تحریمشکن» توصیف شده است، پیش از آنکه در سال ۲۰۰۸ به اتهامهای متعدد مرتبط با قاچاق سلاح بازداشت شود، یکی از افراد تحت تعقیب جهان بود.
او تقریبا دو دهه رسواترین دلال سلاح در جهان بود و به کشورهای یاغی، گروههای شورشی و جنگسالاران بیرحم در آفریقا، آسیا و آمریکای جنوبی سلاح میفروخت و زندگیاش چنان پرهیجان بود که دستمایه ساخت فیلمی در هالیوود در سال ۲۰۰۵ شد؛ «ارباب جنگ»، با بازی نیکلاس کیج در نقش یوری اورلوف، دلال اسلحه، که عمدتا به شخصیت «بوت» پرداخته شده بود.
سالهای اولیه زندگی بوت ناشناخته است و زندگینامهنویسها میگویند که او در سال ۱۹۶۷ در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان در نزدیکی مرز افغانستان، متولد شده است.بوت در فراگیری زبان استعداد زیادی دارد و گفته میشود که برای ایجاد امپراتوری تسلیحاتی بینالمللی خود، از تسلطش به انگلیسی، فرانسوی، پرتغالی، عربی و فارسی بهره گرفته است.
همچنین گفته شده که او در نوجوانی در باشگاه زبان «اسپرانتو» شرکت میکرده و به این زبان نیز مسلط است. پس از آن، او در دورهای با حضور در ارتش شوروی سابق، به درجه ستوانی دست یافت و در جایگاه مترجم نظامی، ازجمله در آنگولا، کشوری که بعدا به مرکز تجارت او تبدیل شد، خدمت کرد.
بوت گام بزرگ خود را در تجارت اسلحه، پس از فروپاشی بلوک کمونیستی در سالهای ۱۹۸۹ تا ۹۱ برداشت و از انبوه سلاحهای بهجا مانده از دوران شوروی، برای دامن زدن به مجموعهای از جنگها و برادرکشیهای داخلی در آفریقا، آسیا و فراتر از آن بهره برد. با فروپاشی ناوگان هوایی گسترده اتحاد جماهیر شوروی، بوت توانست اسکادرانی متشکل از حدود ۶۰ هواپیمای نظامی قدیمی شوروی مستقر در خارج از امارات متحده عربی را بهدست آورد تا محصولاتش را در سراسر جهان عرضه کند.
در کتابی که داگلاس فراه و استفن براون در سال ۲۰۰۷ درباره بوت نوشتند، جزئیاتی از تجارتهای پرابهام او بیان شده است. او از پایگاهی در شارجه، امپراتوری قاچاق اسلحه خود را با یک تجارت ظاهرا بیضرر در هم آمیخت. با این حال، در میان گزارشهایی که از یک شهروند مرموز روس و دلال سلاح در آفریقا منتشر شده بود، نام او که مشتریانی از گروههای شورشی و شبهنظامیان از کنگو تا آنگولا و لیبریا داشت، در گزارشهای سیا نیز ظاهر شد.
بنا به گزارشها، او در افغانستان، هم به شورشیان اسلامگرای طالبان و هم به دشمنان آنها در ائتلاف شمال طرفدار غرب، اسلحه فروخت. او همچنین به رئیسجمهوری سابق لیبریا و شارلز تایلور، جنگسالاری که به جرم قتل، تجاوز و تروریسم اکنون حکم ۵۰سال حبس را سپری میکند و نیز گروههای مختلف در کنگو و ابو سیاف، گروه شبهنظامی اسلامگرا در فیلیپین، اسلحه فروخته است. پایان کار در سال ۲۰۰۸ بود که طی عملیات دقیق اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا، مسیر حرکت بوت از چندین کشور تا هتلی مجلل در بانکوک ردیابی شد.
در این عملیات، دوربینها تصاویر بوت را در حال توافق با فروش ۱۰۰ موشک زمین به هوا برای کشتن سربازان آمریکایی، به عوامل مخفی ایالات متحده که زیر پوشش چریکهای چپگرای فارک کلمبیا ظاهر شده بودند، ثبت کردند. کمی بعد، پلیس تایلند او را دستگیر کرد. پس از بیش از دو سال کشمکش دیپلماتیک که در آن، روسیه اصرار بر بیگناهی بوت داشت و میگفت که پرونده او سیاسی است
بوت به ایالات متحده مسترد شد و در آنجا با اتهامهای متعددی، ازجمله توطئه برای حمایت از تروریستها، توطئه برای کشتن آمریکاییها و پولشویی مواجه شد. بوت در دادگاهی که او را در پیوند با اتهامات مرتبط با همکاری با «فارک» محاکمه کرد، اتهامات خود را رد کرد. سپس در سال ۲۰۱۲، دادگاهی در منهتن او را به ۲۵ سال زندان محکوم کرد و از آن زمان، روسیه در تلاش بوده است که او را پس بگیرد.
