روزنامه هفت صبح، آرش خوشخو | ایران میزبان بازیهای آسیایی تهران بود. چهار سال قبل و در رقابت با کویت و تل آویو این میزبانی را به دست آورده بود و همان دوران هم ساخت مجموعه ورزشی آریامهر (آزادی) شروع شده بود. نگین این مجموعه ورزشی عظیم ورزشگاه صد هزار نفری بود که طراحیاش را عبدالعزیز فرمانفرمائیان برعهده گرفت و حاصل کارش هم در یک کلام خیره کننده بود.
شاید برایتان جالب باشد که بعضی از برادر و خواهرهای این عبدالعزیز فرمانفرمائیان را هم بشناسید: مریم فیروز (مؤسس سازمان زنان حزب توده)، منوچهر فرمانفرمائیان (نویسنده کتاب خون و نفت)، خداداد فرمانفرمائیان( رئیس بانک مرکزی) و عبدالعلی فرمانفرمائیان (مؤسس نخستین پالایشگاه خصوصی نفت در ایران). به هرحال این مجموعه ورزشی مهرماه 1350 افتتاح شد و چند ماه بعد با بازی پرسپولیس و کروزیروی برزیل به شکل رسمی پذیرای تماشاگران شده بود.
میزبانی بازیهای آسیایی یکی دیگر از زنجیره میزبانیهای ایران از رویدادهای بینالمللی بود. از جشن هنر شیراز که از سال 1346 شروع شده بود تا میزبانی جام ملتهای آسیا در سال 1347، قهرمانی باشگاههای آسیا در سال 1349، جشنهای دوهزار و پانصد ساله در سال 1350، جشنواره فیلم تهران در سال 1351. حالا برگزاری بازیهای آسیایی این زنجیره را کامل میکرد. مشکل بزرگ ابتدا ترافیک تهران بود که سعی شد با مجموعهای از پلهای هوایی مشکل تعدیل شود و دیگری حضور اسرائیل در مسابقات.
بازیها شش ماه بعد از جنگ سال 1973 اعراب و سرائیل برگزار میشد و تنش در منطقه خاورمیانه به اوج خود رسیده بود. در نهایت کشورهای عربی قبول کردند به مسابقات بیایند اما اعلام کردند که با نمایندههای اسرائیل روبهرو نخواهند شد.یکی از ابتکارات برگزار کنندگان جایگزین کردن چین به جای تایوان بود. سوگندنامه را منصور برزگر در مراسم افتتاحیه خواند و مشعل را احمدباغبانباشی روشن کرد. رئیسجمهور اسرائیل هم مهمان ویژه مراسم افتتاحیه بود.
امکانات مجموعه ورزشی به شکل فوقالعادهای خواستههای کمیته المپیک آسیا را پاسخ گفت. مهمترین بخش بازیهای آسیایی مسابقات فوتبال بود. در آن سالها قهرمانی در فوتبال بازیهای آسیایی سختتر از قهرمانی در جام ملتها بود. در مسابقات تهران هم 15 تیم شرکت کرده بودند و در سه گروه 4 تیمی و یک گروه سه تیمی تقسیم شده بودند. فرانک اوفارل ایرلندی پس از ناکامی مربیان ایرانی در صعود به جام جهانی سکان تیم را در دست گرفته بود.
ایران به عنوان میزبان در کنار پاکستان و برمه و بحرین قرار داشت. بحرین همان پاره تن ایران که حالا برای خود کشوری مستقل شده بود. اسرائیل با مالزی و فیلیپین و ژاپن همگروه بود و در سختترین گروه عراق و کره شمالی و چین و هند. در گروه آخر هم تایلند با کره جنوبی و کویت همگروه بود. عراق مدعی مهم بازیها بود. هر سه حریف خود یعنی هند و کره شمالی و چین را شکست داد بدون آنکه دروازهاش گشوده شود. کویت هم با قاطعیت از سد کره جنوبی و تایلند گذشته بود.
اسرائیل هم با سه پیروزی و 17 گل زده و سه گل خورده هیبت ترسناکی داشت. ایران در گروه خود به سختی و با نتیجه دو بر یک برمه را برد و هفت گل هم درون دروازه پاکستان کاشت و بحرین را هم با شش گل بدرقه کرد. دور بعدی باز هم هشت تیم صعود کننده به دو گروه تقسیم شدند. ایران با مالزی و عراق و کره جنوبی در یک گروه و اسرائیل با کره شمالی و کویت و برمه در گروه دیگر قرار گرفتند. در سه بازی سخت، ایران، عراق و مالزی را با یک گل و کره جنوبی را با دو گل شکست داد و عنوان سرگروه به فینال راه یافت.
جالب این که مالزی که دور اول یک شکست هولناک هشت بر سه مقابل اسرائیل را در کارنامه داشت توانست به عنوان تیم دوم به دیدار ردهبندی برود! در گروه دیگر اسرائیل از سد برمه و کره شمالی به راحتی گذشت و کویت هم حاضر به بازی مقابل اسرائیل نشد تا در نهایت اسرائیل راهی فینال شود و کرهشمالی هم حریف مالزی در ردهبندی باشد.
اوفارل در بازی فینال به شکل سنگدلانهای دروازهبان اصلی خود منصور رشیدی را کنار گذاشت و بنابه خواسته مطبوعات وتماشاگران به ناصرحجازی تازه از بند رسته فرصت حضور در فینال را داد. در حالیکه رشیدی طی شش بازی تنها یک گل خورده بود. در روز فینال ایران با تکیه بر خط هافبک جادوییاش یعنی پروین و قلیچخانی و جباری و خط آتش موزون خود شامل غلامحسین مظلومی و حسن روشن و رضا عادلخانی تیم برتر میدان بود و با یک گل از سد اسرائیل گذشت.
هرچند تک گل بازی گل به خودی مدافع اسرائیلیها بود. در واقع ایران برای رسیدن به این عنوان از سد بیشتر مدعیان فوتبال آسیا یعنی اسرائیل وعراق و برمه و کره جنوبی عبور کرده بود. در تابلوی مدالها ایران به مقام دوم آسیا پشت سر ژاپن رسید. این در حالی بود که در یک شرایط منصفانهتر چین میتوانست ایران را جای بگذارد. آنها سه مدال طلا کمتر به دست آوردند و به جایش در مجموع 24 مدال بیشتر از ایران کسب کردند.
مدالهای طلای ژاپنیها دو برابر ایران و در مجموع هم 94مدال بیشتر از ایران مدال کسب کردند. جالب آنکه سیر نزولی ورزش ایران دقیقا پس از بازیهای آسیایی آغاز شد و در وزنهبرداری، واترپلو، شمشیربازی و بوکس و حتی کشتی این سیر ادامه داشت و سایه بلند فوتبال همه ورزشهای دیگر را به تدریج در بر میگرفت که خب این یک داستان دیگر است. برگزاری بازیهای آسیایی تهران احساس برتری جویانه محمدرضا را به شکل قابل توجهی ارضا کرده بود.
