روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی| روزی نیست که اپلیکیشن توئیتر را باز کنید و توئیتی از ایلان ماسک روی صفحه نمایشگر ظاهر نشود؛ فرقی هم نمیکند که یکی از دنبالکنندگان او باشید یا خیر. البته تعجبی هم ندارد، آقای ماسک حالا سهامدار اصلی توئیتر محسوب میشود، عملا مدیریت شرکت را در دست گرفته و البته اظهارنظرها و رفتارهایش هم توجه زیادی را به خود جلب کرده است.
همین حالا و تنها کمی پس از خرید بخش قابلتوجهی از سهام شرکت توئیتر توسط ایلان ماسک بخشی از کارمندان شرکت ازجمله مدیر اجرایی شرکت از کار اخراج شدهاند. بهنظر میرسد که تغییرات بیشتری هم در راه باشند. آنطور که آقای ماسک این روزها بارها اشاره کرده، ظاهرا قرار است که از حسابهایی که اصالت آنها تایید شده (یا همان حسابهایی که تیک آبی دارند) حقاشتراک ماهانه دریافت شود.
حقاشتراک ظاهرا حدود هشت دلار خواهد بود اما قیمت آن احتمالا برای کشورهای مختلف و براساس شاخص قدرت خرید در آن کشور متفاوت خواهد بود. آقای ماسک اعلام کرده که هدف اصلی او از دریافت حقاشتراک این است که توئیتر را از شرکتی زیانده به شرکتی سودده تبدیل کند. نمیتوان به توانایی آقای ماسک در مدیریت کسب و کار شک کرد.
او همین حالا هم کارنامه موفقی در شرکت خودروسازی تسلا دارد. اما تماشای اینکه سرنوشت طرح پولی کردن توئیتر برای حسابهای دارای تیک آبی چه خواهد شد احتمالا جذاب خواهد بود. توئیتر از نوع کالاهای شبکهای محسوب میشود. به این معنی که تصمیم مصرفکنندگان درباره استفاده از این کالا به تصمیم دیگر مصرفکنندگان بستگی دارد.
شما وقتی کفش میخرید خیلی اهمیت نمیدهید که چند نفر دیگر از همان مدل کفش استفاده میکنند (درست است که ممکن است تا حدی تحت تاثیر مد باشید)، اما هنگام استفاده از کفش اینکه افراد دیگر هم همان مدل را میپوشند تاثیری در کیفیت کفش شما ندارد. اما کالاهای شبکهای ماجرای متفاوتی دارند.
اگر شما در توئیتر حضور داشته باشید اما افراد دیگر از توئیتر استفاده نکنند، توئیتر برای شما هم بلااستفاده خواهد شد. در واقع در مورد کالاهای شبکهای، ما از کالایی استفاده میکنیم که افراد دیگر هم استفاده کنند و کیفیت خود کالا اینجا در جایگاه بعدی اهمیت قرار میگیرد. برای مثال در میان پیامرسانها، تلگرام احتمالا بهترین خدمات را ارائه میدهد اما در کشورهای اروپایی استفاده از واتساپ رواج بیشتری دارد و در نتیجه شما اگر ساکن این کشورها باشید برای تعامل با دیگران باید به استفاده از واتساپ تن بدهید.
در بازار کالاهای شبکهای، برخلاف بازار خودرو، سهم شرکتها از بازار هم توضیح متفاوتی دارد و معمولا یک شرکت سهم قابلتوجهی از بازار را به خود اختصاص میدهد و دیگر شرکتها حضور کمرنگی در بازار دارند. در بازار کالاهای شبکهای، رقابت میان شرکتها عملا برای کل بازار است و نه سهم خاصی از آن. به همین خاطر است که کالاهای شبکهای معمولا رایگان هستند، چراکه شرکتها میخواهند تا آنجا که میشود سهم بسیار بیشتری از مصرفکنندگان را به خود جذب کنند.
به همین خاطر، سیاستهای تازه شرکت توئیتر ممکن است یکهتازی این شرکت در بازار شبکههای اجتماعی را تهدید کند و این نه به معنی از دست رفتن مثلا ۳۰درصد سهم بازار، بلکه شاید به از دست رفتن تقریبا کل بازار بیانجامد. همین حالا هم نام پلتفرمهای جایگزین مانند مستودان (Mastodon) یا حتی دیسکورد (Discord) بیش از پیش به گوش میرسد. هرچند آقای ماسک آمده است تا توئیتر را به شرکتی سودآور تبدیل کند، اما ممکن است اقدامات او نتیجهای کاملا برعکس به همراه داشته باشد.
