روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| چهارسال بعد از ممنوعيت واردات لوازم خانگي در ايران، خبرهايي از تغيير رويه در اين صنعت رسيده است. وزير صمت خبر داد كه براي رقابتپذیرکردن کالاهای ایرانی، با رعایت تعرفههای مناسب در آینده مجوز واردات لوازم خانگی ارائه خواهد شد؛ سيگنالي براي آزادسازي لوازم خانگي كه ميتواند كمي مناسبات اين بازار را تغيير دهد.
هنوز زمان قطعي اين خبر مشخص نيست، اما همه منتظرند نتايج آن را روي قيمت لوازم خانگي و ميزان تقاضا در اين بازار ببينند. به غير از خبر وزير صمت درباره آزادسازي واردات لوازم خانگي، همزمان اتفاقاتي هم دربازارهاي مرزنشيني رخ داده و حالا همه منتظر نتيجه اين خبرها نشستهاند. اينكه واردات و فعال شدن بازارچههاي مرزي چطور و تحت چه شرايطي به نفع مردم خواهد بود؟
درباره اين خبر دو تحليل و ديدگاه وجود دارد؛ اولين تحليل كمي بدبينانه است. كارشناسان طرفدار اين رويكرد ميگويند حتي اگر يك درصد امكان واردات لوازم خانگي وجود داشته باشد، در كوتاهمدت هيچ چشمانداز مثبتي براي كاهش قيمت وجود ندارد؛ مثال آن هم شرايط فعلي حضور برندهاي خارجي در اين بازار است چون همين حالا هم اين برندها قابل خريداري است و با توجه به اينكه از مبادي رسمي وارد نشدهاند، قيمت پايينتري دارند.
اگر واردات آزاد شود، واردكننده بايد ماليات و عوارض و ساير حقوق گمركي بپردازد و در اين شرايط حتما قيمت آن كالا بيشتر از اين روزها خواهد شد. دليل ديگر اين گروه از كارشناسان بازار لوازم خانگي براي بيتاثير بودن اين خبر اين است كه ممنوعيت واردات لوازم خانگي، رويهاي 10ساله را طي كرد تا به نتيجه برسد و طرفداران پروپاقرصي در مجلس و دولت دارد و به همين دليل به نظر نميرسد كه خبر اخير وزير صمت به نتيجه برسد.
تعادل قيمتها امكانپذير است، اما به شرطها و شروطها!
سمت ديگر فعالان خوشبين اين بازار ايستادهاند و اعتقاد دارند كه اتفاقا واردات تاثير خوبي بر بازار ميگذارد و امكان پذير است، با اينكه هنوز تاثير اين تصميم بر بازار مشخص نيست، اما به چند شرط ميتواند بازار را به تعادل برساند؛ دليل اينكه هنوز نتيجه قطعي براي اين تصميم اعلام نميشود هم به وضعيت فعلي بازار برميگردد چون قبل از اين هم در بازار اجناس خارجي - البته قاچاق- وجود داشت، اما تاثيري بر قيمتها نداشت. براي مثال هنوز هم به واسطه كولبري، اجناس تهلنجي و تعاونيهاي مرزنشيني كالا وارد ميشود، اما تغييري در قيمتها ديده نميشود.
به نظر فعالان بازار تا اينجاي كار تنها نتيجه مثبت واردات لوازم خانگي براي دولت است كه بعد از آزادي واردات به حقوق قانوني خودش ميرسد. در شرايط فعلي دولت از كالايي كه از مبادي وارداتي رسمي وارد نميشود، ماليات و عوارض و حقوق گمركي نميگيرد.اكبر پازوكي رئيس اتحاديه لوازم خانگي به هفتصبح توضيح ميدهد كه واردات لوازم خانگي چطور و تحت چه شرايطي ميتواند براي خريداران مفيد باشد؟
طبق گفته او اگر واردات كالا به توليد منجر شود و با ورود تكنولوژي و نوآوري همراه باشد نتيجه مثبتي خواهد داشت. علاوه بر اين واردات بايد متمركز بر كالايي باشد كه در بازار داخلي پيدا نميشود و توليدش هم به صرفه نيست. اگر اين شروط اتفاق بيفتد براي بازار اتفاق مباركي خواهد بود و كسي هم با آن مخالف نيست.
پازوكي توضيح ميدهد كه تعديل قيمتها در اين بازار فقط به واردات لوازم خانگي محدود نميشود و قبل از آن بايد توليدكننده شرايط خوبي براي توليد داشته باشد تا خريدار هم به كالاي خوب و قيمت مناسب دسترسي داشته باشد يعني اگر حمايت دولت از توليدكننده بيشتر شود، واردات نتيجه خوبي خواهد داشت چون درشرايط فعلي و با توجه به قيمت مواد اوليه و نرخ ارز تخصيصي به توليدكننده و همچنين خريد دلاري مواد اوليه اوضاع طوري پيش رفته كه قيمت كالاها افزايش پيدا كرده است.
اما در شرايط رقابتي مصرفكننده قيمتها را مقايسه ميكند و بعد خريد ميكند. همه اين روند بازار را به تعادل ميرساند. از طرف ديگر خريدار به جاي خريد كالاي بدون كيفيت و بدون ضمانت،جنس مرغوب و با گارانتي تحويل ميگيرد. پازوكي ميگويد كه مردم براي خريد به جيبشان نگاه ميكنند و امروز تبليغات منفي زيادي درباره بازار خرید لوازم خانگي وجود دارد. اگر واردات به شرطي انجام شود كه شما به كالاي داخلي در بهترين شرايط دسترسي داشته باشيد و آن كالا هم با توليدات بازارهاي جهاني قابل رقابت باشند، واردات به هدف خودش ميرسد.
وضعيت فعلي بازار چطور است؟
فعالان بازار لوازم خانگي ميگويند رقابت اصلي بين واردات و توليد داخل نيست، اين قيمت مواد اوليه است و نرخ ارزي است كه در حال حاضر مناسبات اين بازار را تعريف ميكند يعني اگر مشكل توليدكننده برطرف شود، قيمت ارز و مواد اوليه ثابت بماند و چند مولفه تاثيرگذار ديگر هم اصلاح شود، قيمت تمامشده كالا براي توليدكننده مناسبتر خواهد بود و از اينجا به بعد امكان رقابت با كالاي وارداتي قابل پذيرش است.
مسئله ديگر هم صادرات لوازم خانگي ايراني است. با توجه به اينكه قيمت محصولات ايراني قابل رقابت نيست، صادرات آنها يا انجام نميشود يا بسيار كم است به همين دليل بعضي از توليدكنندگان ميگويند اگر درهاي مملكت باز شود و لوازم خانگي خارجي وارد شود براي ما هم شرايط بهتري ايجاد ميشود چون ديگر كسي نميپرسد چرا قيمت كالايتان زياد است؟
مردم در انتظار کاهش قیمت
واردات لوازم خانگی خارجی به کشور چند سال است که ممنوع شده. این اتفاق مزایا و معایبی را برای تولیدکننده و همچنین سیستم توزیع این کالا در بازارهای داخلی ایجاد کرده است، اما اين رويه چندان هم مورد پسند خريداران نيست و اين تصور وجود دارد كه بازار در دستان توليدكننده داخلي منحصر شده و اگر واردات انجام شود، قيمتها كاهش پيدا ميكند و دسترسي بهتري به انواع مختلف لوازم خانگي صورت ميگيرد.
تحريم فرصتي براي توليدكننده داخلي فراهم كرد، اما نتيجه منفي آن كور شدن سليقه مردم و در دسترس نبودن كالاهاي متنوع بود. شركتهاي لوازم خانگي در چهار سال گذشته به اين نتيجه رسيدند كه با شركتهاي دانش بنيان همكاري كنند چون به اين نتيجه رسيدند كه سليقه مردم تغيير كرده بايد به روز شود.
