روزنامه هفت صبح| پرونده كمبود شيرخشك در ايران حداقل از يكسال پيش باز شده، اما ماجرا در يك ماه اخير به اوج خود رسيد. از سال گذشته شيرخشك نوزادان خاص و دچار بيماريهاي گوارشي، با كمبود در بازار روبهرو شد و از نيمههاي بهار امسال هم شيرخشكهاي معمولي هميشه در دسترس، ناياب شدند. دليل اصلي كمبود هر دو نوع شيرخشك اختصاص پيدا نكردن ارز اعلام شده، ولي بر سر همين ادعا بين توليدكننده و دولت اختلافنظر است.
مشكل اصلي ماههاي گذشته در اين چند جمله مشخص ميشود: میزان عرضه شیرخشک در داروخانهها کم است و شیرخشک بهسرعت تمام میشود؛ به همين دليل تعداد برندهاي ناياب روزبهروز بيشتر ميشود و گاهي والدین مجبور به گرفتن نوبت در برخی داروخانهها ميشوند.
بهغير از كلاف پيچيده ارز، مشكل انتقال ارز هم باعث شد که محمولههای بعدی شیرخشک بهصورت اعتباری به ایران ارسال نشود. ثبت نشدن اطلاعات توسط تعدادي از داروخانهها هم یکی از علتهای کمبود شیرخشک رژیمی بود چون تا قبل از ثبت شیرخشک در سامانه تیتک وزارت بهداشت، مشخص نبود شیر چطور و بر چه اساسی به مصرفکنندهها تحویل داده میشود.
دولت تلاش كرده فعلا كمبود شيرخشك را با واردات و سهميهبندي حل كند. شهريور امسال فراخوان واردات 30 ميليون قوطي شيرخشك اعلام شد و تا امروز واردات چهار ميليون قوطي قطعي شده است. اولين محمولهها هم از تركيه به گمرك رسيده و اگر تا هفتههاي آينده اين شيرخشكها وارد بازار شوند، ممكن است بخش زيادي از التهاب بازار كم شود.
حق با دولت است يا توليدكننده؟
با وجود اينكه بهنظر ميرسد بازار شيرخشك به سمت آرام شدن پيش ميرود، هنوز هم بين دولت و توليدكننده بر سر منشا كمبود شيرخشك اختلاف وجود دارد. ماجراي كمبود را از زبان دو طرف ماجرا بازخواني ميكنيم: يك سمت توليدكننده داخلي است كه ميگويد دولت علاوه بر اينكه ارز مورد نياز براي واردات مواد اوليه را اختصاص نداده، در قيمتگذاري هم دخالت ميكند و بهصورت دستوري قيمت شيرخشك را پايين نگه داشته و اقتصاد اين بازار را بههم ريخته است. همين ارزان بودن قيمت شيرخشك هم باعث شده بهراحتي از كشور قاچاق شود يا در صنايع ديگر استفاده شود. حتي همين موضوع قاچاق هم ميتواند دليل كمبود شيرخشك در بازار باشد.
حالا توليدكننده داخلي شيرخشك ميگويد كه چطور دولت براي واردات شيرخشك ارز دارد، ولي براي توليدكننده چيزي در بساط ندارد؟ ادعاي آنها اين است كه از شش ماه پيش ارز مورد نيازشان برای واردات شیر خشک تامين نشده و تعدادي از واحدهای تولید شیرخشک تعطيل شدهاند و حتي ممكن است در ماههاي آينده چند واحد ديگر هم تعطيل شود.
در واقع توليدكننده داخلي اعتقاد دارد كه ارزبري واردات شيرخشك آماده نوزاد سهبرابر توليد آن است و دولت ميتوانست همين ميزان ارز را به آنها اختصاص دهد.وزارت صمت هم اين موضوع را با ارسال نامه به وزارت بهداشت درخواست كرد كه ارز مورد نياز واردات مواد اوليه در اختيار توليدكنندگان قرار بگيرد.
دولت پاسخ داد: 106 ميليون دلار ارز اختصاص داديم
بانك مركزي پاسخ اعتراض توليدكنندگان داخلي شيرخشك را با انتشار آمار تخصيص ارز به اين گروه داد. طبق اين اطلاعات جديد، از ابتدای سال تا ۲۵ مهرماه طبق ثبت سفارشها و اعلام اولویتها و نظر سازمان غذا و دارو، فقط برای واردات شیرخشک، ماده اولیه و مکملها با ارز ترجیحی، مجموعا ۱۵۶میلیون دلار تخصیص داده شده که ۱۰۶میلیون دلار آن تامین و پرداخت شده است.
كارت ملي و تاريخ تولد نوزاد بده، شيرخشك بگير
شيرخشك در گروهي از كالاها قرار دارد كه ميتوان براي تامين مواد اوليه آن ارز 4200 توماني دريافت كرد. اختلاف قيمت موجود، امكان قاچاق و خروج آن از بازار دارو را بالا ميبرد و ممكن است در مصارف ديگر مثل شيرينيپزي و… استفاده يا قاچاق شود. به همين دليل از بيستم مهر قرار شد به كمك سامانه تيتك وزارت بهداشت، فروش شيرخشك معمولي در داروخانهها با كد ملي و تاريخ تولد نوزاد- بدون در نظر گرفتن سقف دريافت توسط مصرفكننده- انجام شود تا زنجيره تامين و مصرف رصد شود. از مدتها قبل هم شيرخشكهاي رژيمي با همين شيوه توزيع ميشوند. با وجود اين قانون تازه، كار خريد شيرخشك براي اتباع و افراد بدون شناسنامه سخت ميشود چون اين فرآيند مشروط به تعيين يك كد مجازي توسط ادارههاي غذا و داروي سراسر كشور است كه فعلا خبري از جزئيات آن نيست.
شيرخشك عادي و رژيمي در سايتهاي خريد آنلاين
بين گفتههاي رسمي و واقعيت بازار درباره كمبود انواع شيرخشك تفاوت است؛ غذا و دارو ميگويد براي شيرخشكهاي رژيمي سيستم توزيع درستي چيده شده و طبق كد ملي نوزادان به آنها اختصاص داده ميشود، ولي آنچه در بازار- حداقل بازار خردهفروشيهاي آنلاين- ديده ميشود اين است كه شيرخشك معمولي با قيمت عادي حداقل در اين پلتفرمها در دسترس است، اما قيمت انواع رژيمي حداقل پنج برابر قيمت نمونه عادي آن است.
با جستوجوي شيرخشك در سايتهاي خردهفروشيهاي آنلاين ميتوانيم شيرخشكهاي رگولار- معمولي- به قيمت نزديك به داروخانه پيدا كنيم. اين يعني احتمالا بخشي از مشكل تامين شيرخشك در كشور به سيستم توزيع آن برميگردد. اما قيمت شيرخشكهاي ارگانيك يا رژيمي كه مخصوص نوزاداني است كه مشكلات دستگاه گوارشي دارند، از 440 هزار تومان در اين سايتها شروع ميشود. حتي نوعي از شيرخشك بهنام آپتاميل 3 با وزن 800 گرم هم با قيمتهايي نزديك به 800 و 900 هزار تومان در سايتهاي خردهفروشي آنلاين به فروش ميرسد. البته طبق گفتههاي خانوادهها شيرخشكها در بازار آزاد هم پيدا ميشوند، اما با قيمتهاي بسيار بيشتر از نرخ مصوب.
