روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| آقای محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی، بعدازظهر دیروز اعلام کرد که منابع ارزی بلوکه شده ایران در کرهجنوبی، نهایتا به مبلغ ۵ میلیارد و ۵۷۳ میلیون و ۴۹۲ هزار یورو به حساب ۶ بانک ایرانی یعنی کشاورزی، سامان، پاسارگاد، گردشگری، کارآفرین و شهر در ۲ بانک الاهلی و الدخان واریز شده است و طبق توافقات، انجام تمامی پرداختها توسط سوئیفت و کارگزاران بینالمللی بانکهای قطری خواهد بود.
یکی از برندگان بزرگ این معامله سیاسی بین ایران و آمریکا بهواسطه کشورهایی چون قطر، همین دو بانک قطری هستند که حالا نهتنها حدود ۵ میلیارد و ۵۷۳ میلیون یورو به داراییشان اضافه شده بلکه میتوانند از طریق انجام تراکنشهای مربوط به خریدهای ایران نیز سود ببرند. از این دو بانک چه میدانیم؟ چه کسانی آنها را اداره میکنند و در چه بخشهایی سرمایهگذاری کردهاند؟
بانک الاهلی:
بانک الاهلی یک بانک تقریبا قدیمی در قطر است. قطر ۹ بانک داخلی دارد که قدیمیترین آن بانک ملی قطر است که در سال ۱۹۶۴ تاسیس شده است. بانک الاهلی تقریبا بیست سال بعد و بهطور مشخص در سال ۱۹۸۳ تاسیس شده است. این بانک تقریبا یک بانک کاملا قطری است چرا که 47/71درصد از کل سهام آن را «سازمان سرمایهگذاری قطر» در اختیار دارد و 52/29درصد از سهام آن نیز در اختیار اشخاص و شرکتهای قطری است.
البته پیش از این بانک الاهلی بحرین نیز در این بانک سهم داشته ولی در سال ۲۰۱۱ آن را فروخته است. همچنین بانک الاهلی در میانه دهه هشتاد و در سالهای نخست فعالیت خود توانسته با خرید اموال سیتیگروپ، بانک معروف آمریکایی که در آن زمان از قطر خارج شده بود، شروع پرقدرتی داشته است.
اما اگر بخواهیم به یک شخص بهطور مشخص اشاره کنیم باید از آقای «شیخ فصیل بن عبدالعزیز بن جاسم آلثانی» یاد کنیم که از سال ۲۰۰۵ تاکنون یعنی حدود ۱۸ سال است که رئیس این بانک بهشمار میرود. او کیست؟ طبیعتا از پایان نام او میشود فهمید که او از خاندان آلثانی، خاندان حاکم بر قطر است.
آقای جاسم آلثانی با نام دقیق جاسم بنمحمد آلثانی بنیانگذار کشور قطر است. او که متولد سال ۱۸۱۷ بود در ۱۸۷۰ در قطر بهقدرت رسید و در ۱۹۱۳ درگذشت. جاسم ۱۹ پسر داشت که یکی از آنان آقای عبدالعزیز بود. عبدالعزیز امیر منطقه «المرخیه» یکی از محلات شهر دوحه بود. آقای عبدالعزیز در سال ۱۸۹۶ به دنیا آمد و در سال ۱۹۸۵ از دنیا رفت. آقای فیصل بن عبدالعزیز پسر او و نوه امیر بزرگ کشور قطر است.امیر فعلی قطر اما از نسل یک پسر بزرگتر شیخ جاسم است. او در واقع نواده شیخ عبدالله بن جاسم است که در زمان خود امیر شهر الریان قطر بوده است.
اما برای اینکه درکی از مبلغی که به بانک الاهلی وارد شده داشته باشیم خوب است که صورت مالی این بانک در سال گذشته را با هم مرور کنیم. کل دارایی بانک در سال ۲۰۲۲، ۱۳ میلیارد و ۳۴۵ میلیون دلار است و اگر فقط نیمی از مبلغی که در حساب ما بلوکه شده بوده به حساب این بانک وارد شده باشد، اموال این بانک، ۲۱درصد رشد کرده است.
جالب است بدانید که ارزش این بانک در بازار در ۳۱ دسامبر سال ۲۰۲۲، ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار بوده است و شاید بهطور عامیانه بتوان گفت که ایران میتوانست با این پول، کل این بانک را بخرد.این نکته هم خواندنی خواهد بود که بدانید این بانک فقط ۱۱ شعبه دارد و نسبت هزینه به درآمد آن ۲۲درصد است یعنی بهطور مشخص 22/4درصد از کل درآمد خود را خرج میکند و باقی سود است. سود این بانک در سال گذشته ۲۱۱ میلیون دلار بوده است.
از پروژههای این بانک، اطلاعات دقیقی در دست نبود ولی بهطور مثال این نکته را یافتیم که یکی از تامینکنندگان مالی پروژههای زیرساختی قطر برای جامجهانی ۲۰۲۲ بوده است. سهام بانک الاهلی در یک سال گذشته از ۴ قطری به 3/70 قطری رسیده است ولی بخش قابل توجهی از این افت یعنی رسیدن از عدد 3/93 قطری به 3/70 قطری در یک ماه اخیر اتفاق افتاده است.
بانک الدخان:
شاید جالب باشد که نام یک بانک، دخان باشد که برای ما نزدیک به دخانیات است ولی این دخان تقریبا ارتباطی با آن دخان ندارد. دخان نام شهری است در غرب قطر که کوهی به نام دخان در آنجا قرار دارد. این کوه به این دلیل به نام دخان نامگذاری شده که همواره در مجاورت آن ابرهایی دودمانند وجود دارد که برخی میگویند حاصل از فعالیتهای نفتی است. بگذریم.
بانک دخان بانک بسیار تازهای در قطر است و در سال ۲۰۱۹ از ادغام دو بانک باروا و بانک بینالمللی قطر بهوجود آمده است. این بانک نیز عملا یک بانک قطری بهحساب میآید و فقط نزدیک به ۲۵درصد از کل سهام آن در اختیار دو سازمان سرمایهگذاری و بازنشستگی و تامین اجتماعی قطر است. با این حال برخی از موسسات بینالمللی و آمریکایی نیز در آن سهام دارند مثل شرکت معروف ونگارد که نزدیک به ۳درصد از این بانک را در اختیار دارد.
نکته جالب توجه در مورد بانک دخان این است که این بانک، یک بانک کاملا اسلامی است و حتی یک شورای مشورتی شرعی دارد که رئیس آن شیخ دکتر ولید بنهادی است که پیش از آن قاضی در دادگاه شریعت قطر بوده است.مدیر این بانک «شیخ محمد بنحمد بنجاسم آلثانی» است. با وجود اینکه مشابه این اسم در خاندان پادشاهی قطر بسیار زیاد است ولی به نظر میرسد که او فرزند نخستوزیر سابق قطر، بین سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ است.
در مورد اموال این بانک گفته شده که فعلا مجموع دارایی بانک 75/4 میلیارد ریال قطری است که معادل ۲۰ میلیارد دلار است و اگر نیمی از پول ما نیز به این بانک وارد شود آنگاه (با زبان عامیانه) میتوان گفت که تقریبا ۱۰درصد به اموال بانک افزوده شده است. یک نکته جالب دیگر در مورد دخان بانک این است که این بانک تمرکز جالب توجهی روی پروژههای محیطزیستی دارد و حتی به مشتریان خرد برای خرید اتومبیلهای سازگار با محیط زیست وام میدهد. سهام بانک دخان در یک سال گذشته از 2/83 قطری به ۴ قطری رسیده است ولی در یک ماه اخیر افت داشته و از 4/29 قطری به ۴ قطری رسیده است.
دفتر مرکزی هر دوی این بانکها جایی در دوحه است که اغلب بانکها نیز در آن شعبه دارند. خیابانی معروف به سی رینگ. در محلهای بهنام السد. نامی که برای ما خاطره ده بازیکن ایرانی را بهیاد میآورد که در این تیم بازی کردند. از امیر قلعهنویی که اولینشان بود تا علی دایی و در همین اواخر، مرتضی پورعلی گنجی و حالا هم محمدامین حزباوی. نامی که تا چندی قبل برایمان یادآور ژاوی بود ولی حالا از این بهبعد، هتلهای گران آن منطقه محلی خواهد شد برای اقامت مدیران بانکی و تاجرانی که میخواهند از پولمان در این دو بانک برای خرید کالاهای غیرتحریمی استفاده کنند.
