روزنامه هفت صبح، گروه بازار| اوایل پاییز و بعد از پایان ماه صفر بساط نامزدی و عقدکنان وعروسی به پا میشود و دوباره بازار طلا و جواهر رونق میگیرد. بعضی عروس و دامادها روی خرید حلقه حساس هستند و دوست دارند حلقه ازدواجشان خاص و ماندگار باشد، برای همین سعی میکنند با بودجهای که دارند حلقه جواهر بخرند. البته بعضی از آنها که بودجه بالاتری دارند سرویس جواهر را هم اضافه میکنند.
در حال حاضر قیمت ارزانترین حلقه ازدواج با دو گرم طلا و چند سنگ ریز برلیان از ۱۰میلیون تومان شروع میشود و یک سرویس جواهر معمولی حدود ۱۵۰میلیون تومان قیمت دارد. اما خرید جواهر مثل خرید طلا راحت نیست که هر طلا فروشی دیدید اعتماد کنید و حلقه و سرویس بخرید، جواهر را باید از گوهر فروش شناخته شده بخرید. به گفته محمد کشتی آرای، رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر عروس و دامادها باید به فاکتور جواهر خیلی توجه کنند چون جواهر بدون فاکتور ارزشی ندارد و دیگر کسی آن را از آنها نمیخرد و صاحب اول و آخرش خودشان هستند.
به گفته کشتی آرای دنیای جواهر و سنگهای قیمتی خیلی بزرگ است، به همین دلیل در این دنیای وسیع باید حواستان را جمع کنید. خرید جواهر نکات مهمی دارد که اگر به این موارد دقت نکنید ممکن است کلاه سرتان برود یا جواهری بخرید که شاید در ظاهر شبیه سنگ اصل باشد، اما در باطن در آزمایشگاه ساخته شده و هیچ ارزشی ندارد. کشتی آرای در گفت و گو با هفت صبح به نکات مهمی اشاره کرده است که اگر زمان خرید جواهر حواستان به این موارد باشد هیچ وقت ضرر نمیکنید و شیشه و سنگ بیقیمت را به جای برلیان یا شبه الماس نمیخرید، یا به جای فیروزه اصل نیشابور یک تکه سنگ آبی را جای این سنگ به شما نمیفروشند.
از الماس و زمرد تا فیروزه نیشابور
سنگهای جواهر در بازار ایران به دو دسته تقسیم میشوند. سنگهای قيمتی و سنگهای نیمه قیمتی. چهار سنگ در دنیا در ردیف سنگهای قیمتی دستهبندی میشوند. الماس یا برلیان، زمرد، یاقوت قرمز، یاقوت کبود. برلیان همان الماس تراش خورده است. بقیه سنگهایی که در بازار جواهر پیدا میشود، نیمه قیمتی هستند، حدود ۲۰۰ سنگ نیمه قيمتی داریم که معروفترین آنها شامل فیروزه نیشابور، عقیق، توپاز، آکومارین و گارنت است.
این سنگهای نیمه قیمتی در کنار جواهرات قیمتی استفاده میشوند. البته گوهر هم داریم که مرجان، مروارید و کهربا جزو این گروه هستند. طرفداران مروارید بدانند که مروارید گوهر است ولی سنگ نیست اگر خوب نگهداری شود تا ۱۵۰ سال زنده میماند، اما بعد از گذراندن این دوران به دلیل اینکه از طبیعت آمده میمیرد. به همین دلیل گوهرهاي طبیعی جزو جواهرهای نیمه قیمتی حساب میشوند.
مرسوم است که عروس و دامادها حلقه الماس یا همان برلیان بخرند. الماس جوهر اصلی سنگ است. وقتی الماس را به صورت گرد تراش میدهند به برلیان تبدیل میشود. الماس با تراش گرد یا همان برلیان از بقیه تراشها محبوبتر است. مثلا تراش به شکل اشک، قلب، مارکیز، باگت، پرنسس، رادایانت، کوشن،آمرالد، رادیانت و آشر هم داریم اما محبوبترین آن برلیان گرد است. الماس نسبت به بقیه سنگهای قیمتی دیگر، هویت مشخصتری دارد. همه الماسهای دنیا ساختار فیزیکی و رنگ و شکل مشخصی دارند.
اما یاقوت و زمرد کیفیتهای مختلفی دارند که بسته به اینکه از چه معدن و کشوري میآیند متفاوت هستند و قیمت این سنگها هم با توجه به کیفیت و کشور مبدا تعیین میشود. مثلا در حال حاضر سنگهای زمرد ایران از کلمبیا، برزیل، افغانستان و روسیه تامین میشود. در بازار ایران مرغوبترین زمردی که فروش میرود زمرد کلمبیاست. زمرد مرغوب پنج شیر افغانستان هم نوع گرانبها و خیلی کمیابی است که خیلی سخت پیدا میشود و در گروه سنگهای قیمتی خیلی با ارزش قرار میگیرد.
زمرد آفریقا هم داریم ولی وقتی این سنگ ها را کنار هم بگذاریم تفاوت کیفیت آنها کاملا مشخص است. به همین دلیل برای سنگهایی مثل یاقوت و زمرد نمیتوان قیمت مشخصی تعیین کرد. باید اول کیفیت سنگ را بررسی کنیم و بعد قیمتش را در بیاوریم. برای همین همیشه توصیه میکنیم جواهر را فقط از واحد صنفی بخرید که مجوز جواهر فروشی دارد. در اتحادیه به ۲۱ رسته مجور فعالیت در بازار طلا و جواهر دادهاند که یکی از آنها جواهر فروشی است.
البته کسانی که مجوز فروش طلا و جواهر دارند هم میتوانند جواهر بفروشند. این کار کاملا تخصصی است و حتما باید به متخصص و کسی که مورد اطمینان است مراجعه کنید. چون حلقه ازدواجی که به عنوان جواهر از یک طلافروش میخرید با حلقهای که از جواهرفروش میخرید زمین تا آسمان فرق دارد. ممکن است حلقه شما با سنگهای اتمی و کم بها تزئین شده باشد و کلی پول سنگ اتمی بدهید، ولی وقتی میخواهید آن حلقه را بفروشید آن سنگها هیچ ارزشی ندارند. ولی حلقهای که از یک جواهر فروش شناخته شده میخرید، اصل است. وقتی جواهر فروش مجوز اتحادیه داشته باشد، نمیتواند سنگ غیر اصل به مشتری بفروشد در این صورت باید به اتحادیه جواب پس بدهد.
سنگ اتمی، زیرکونیا و باگت
حتما واژههای سنگهای اتمی، زیرکونیا و باگت را در طلافروشیها شنیدهاید. نکته مهم این است که دو کلمه اول سنگ هستند اما باگت اصلا سنگ نیست و یک نوع تراش است. سنگ الماس را به مدلهای مختلف تراش میدهند که یکی از این مدلها باگت است. باگت فقط نوعی تراش است که ممکن است سنگهای ساختگی را به این مدل تراش بدهند. پس اگر جایی به شما گفتند سنگ این حلقه یا گردنبند باگت است حواستان باشد که یک جای کار ایراد دارد.
داستان سنگ اتمی هم واضح و مشخص است. سنگ اتمی یعنی شیشه، سنگ ساختگی که اصل نیست و هیچ فرقی با یک تکه سنگ معمولی ندارد. این سنگها شاید زمان خرید طلا ارزش داشته باشند، اما موقع فروش هیچ طلافروشی برای آن به شما وجهی نمیپردازد. سنگ زیرکونیا هم با اینکه شباهت زیادی به الماس دارد اما ساخته دست است واز معدن بیرون نمیآید و سنگ اصل نیست به همین دلیل در گروه سنگهای قیمتی قرار نمیگیرد. اسم علمی آن سنگ شبه الماس است، اما اصلا در گروه این سنگ با ارزش جا ندارد.
فاکتورنویسی جواهر با طلا فرق دارد
جواهر بدون فاکتور یک تکه سنگ بدون ارزش است، چون فاقد هویت و مشخصات است. پس وقتی جواهر میخرید به فاکتور آن دقت کنید. در درجه اول باید اسم و شماره تلفن و شماره مجوز و آدرس جواهر فروش در فاکتور نوشته شود. در مرحله بعدی نوع سنگ و وزن آن را مینویسند.
وزن طلا هم باید جداگانه زیر وزن سنگ جواهر نوشته شود. حتی به تراش بعضی از سنگها مثل الماس باید اشاره شود. مثلا اگر الماسی میخرید که به صورت گرد تراش داده شده باید نوشته شود انگشتر با نگین برلیان، یا اگر تراش آن باگت یا مارکیز باشد باید در فاکتور نوع تراش قید شود. اگر حلقه یا سرویس جواهر چند سنگ دارد باید به تعداد سنگها اشاره شود. مدل درست نوشتن یک عدد انگشتر برلیان به این شکل است: یک عدد انگشتر برلیان باگت به وزن یک قیراط و ۴۸ صدم با چهار گرم طلا و… اگر سنگ زمرد باشد حتما باید نوشته شود زمرد کلمبیاست یا زمرد پنجشیر افغانستان.
اگر تاکید میشود که فقط از جواهر فروش معتبر خرید کنید به این دلیل است که بعضی از جواهرات به صورت دستی و در آزمایشگاه ساخته میشوند. ساختار این سنگها با نوع اصل آن یکی است. به قدری این سنگهای آزمایشگاهی نزدیک و شبیه اصل ساخته میشوند که فقط یک گوهر شناس قابل و با تجربه میتواند آن را تشخیص بدهد. البته سنگهایی که وزن آنها از سه صدم قیراط بالاتر است، شناسنامه بینالمللی دارند.
انستیتو جواهر شناسی آمریکا G.I.A و H.R.D انستیتو مطالعات گوهر شناسی بلژیک برای این سنگها تاییدیه صادر کردهاند. سنگهای درشت در آزمایشگاههای این دو انستیتو برگه تایید میگیرند و در این برگه مشخصات فیزیکی و ظاهری این سنگها قید میشود. در ده سال اخیر به خاطر اینکه سنگها عوض نشوند، شماره آن تاییدیه روی لبه آن سنگ قیمتی حک میشود که این شماره هم باید در فاکتور جواهری که فروخته میشود، لحاظ شود.
هر قیراط الماس چند؟
اسم قیراط که میآید همه یاد الماس میافتند. یک قیراط الماس در بازار حدود هفت هزار دلار قیمت دارد، یعنی حدود ۳۵۰ میلیون تومان. اما همه جواهرات ساخته شده از الماس این قدر هم گران قیمت نیستند. مثلا یک حلقه با یک نگین برلیان ریز از ۱۰ میلیون تومان شروع ميشود و بسته به وزن برلیان قیمت آن بالا میرود. سرویس طلا با جواهر قابل قبول مثلا با چند نگین برلیان نیز از ۱۵۰ میلیون به بالا قیمت دارد.
گرانترین الماس فعلا دریای نور است که در موزه نگهداری میشود. وزن این الماس حدود ۱۸۶ قیراط است اما قیمت ندارد. یعنی نمیتوان برای برآورد قیمت آن، وزنش را ضرب در قیمت دلار کنیم و بگوییم ۱۸۶ قیراط را ضرب در هفت هزار دلار میکنیم. در دنیا الماس بزرگتر از دریای نور هست اما گرانتر از این الماس وجود ندارد.
چون دریای نور بیبدیل است. رنگ صورتی نادری دارد که مشابه آن در دنیا تاکنون پیدا نشده است به همین دلیل نمیتوان روی آن قیمت گذاشت. مهمترین فاکتور در قیمت گذاری سنگ جواهر کیفیت آن است. مثلا صد کیلو طلا را میگذارید روی ترازو و وزن میکنید، قیمتش مشخص است. اما جواهر متر و معیار مشخصی دارد. کیفیت وکمیاب بودن سنگ قیمت آن را مشخص میکند.
فیروزه نیشابور و انگشتر عقیق
فیروزه نیشابور جزو سنگهای نیمه قیمتی است که در ایران طرفداران زیادی دارد. در نقشههای جواهر شناسی ایران به رنگ و شکل فیروزه است. دو مدل سنگ فیروزه در دنیا داریم، یکی فیروزه مصری که از معادن صحرای سینا به دست میآید و خیلی کمیاب است و یکی فیروزه نیشابور ایران.
متاسفانه انواع فیروزه تقلبی و غیر اصل هم در بازار وجود دارد که به اسم فیروزه اصل نیشابور فروخته میشود و مردم به دلیل اینکه خیلی این سنگ را نمیشناسند برای سنگ تقلبی کلی هزینه میکنند. فیروزه اصل نیشابور رگههایی دارد که یک جواهر شناس میتواند آن را تشخیص بدهد. مثلا فیروزه دامغان هم داریم، اما فیروزه دامغان بدون رگه است و ارزش کمتری از فیروزه نیشابور دارد. فوت کوزهگری این است که هر سنگی امضای خداوند را دارد که گوهر شناس با تجربه میتواند این امضا را تشخیص بدهد و بگوید این سنگ چیست و مال کدام معدن است.
فیروزه در بازار ایران در جواهر فروشیها به صورت دانهای فروخته میشود و روی هر سنگ بسته به کیفیتی که دارد، قیمت گذاشته میشود. مثلا اگر بخواهید یک انگشتر فیروزه اصل بخرید که روی پایه طلا طراحی شده باشد و از نگین برلیان برای تزئین آن استفاده شده باشد باید حداقل ۲۰ میلیون تومان هزینه کنید.
اما همین سنگ روی پایه نقره و بدون سنگ جواهر ترکیبی قیمت خیلی کمتری دارد.
سنگ عقیق هم بین مردهای ایرانی خیلی محبوب است و انگشتر آن خیلی طرفدار دارد. عقیق هم انواع مختلفی دارد. بیش از ۳۰ نوع سنگ عقیق در بازار داریم. عقیق زرد، عقیق سبز، عقیق بنفش. عقیق هم مثل فیروزه به صورت دانهای فروخته میشود که بسته به اینکه چه کیفیت و اندازهای دارد و از چه معدنی آمده و میزان شفافیتش چقدر است از ۱۰۰ هزار تومان به بالا فروخته میشود.
ترکیب سنگهای جواهر ممنوع نیست
هیچ ممنوعیت یا محدودیتی برای ترکیب و انتخاب سنگ برای طراحی جواهر وجود ندارد. مثلا بعضی از انگشترهای برلیان را با تزيین برلیان درست میکنند. یا کنار گردنبند با سنگ یاقوت از سنگهای برلیان استفاده میکنند. حتی ممکن است در یک گردنبند از انواع و اقسام سنگها استفاده شود.
طراحان با توجه به سلایق روز مردم دنیا جواهرات را طراحی میکنند. حتی در بعضی از سالها یک سنگی را نماد سال قرار میدهند مثلا میگویند نماد امسال یاقوت قرمز است. سنگهای ماه تولد هم داریم که در کنار سنگهای دیگر ترکیب میشوند. چون بعضی از مردم خیلی دوست دارند سنگ نماد ماه تولدشان را داشته باشند. از نظر علمی ثابت شده سنگهای جواهرات اصل دارای خواص فیزیکی هستند که معمولا به دارنده سنگ منتقل میشود. مثلا مردم ما سنگ عقیق را خیلی دوست دارند یا سنگ فیروزه نیشابور نماد این است که چشم و نظر را دور میکند. سنگ جید در چین از نظر اعتقادی حکم فیروزه را برای ما دارد و نماد برکت است.
