روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| جديدترين گزارش درباره مهمترين نهادهاي حاضر در بازار دارو همين چند روز پيش منتشر شده و حالا تصوير روشنتري از اين بازار در دسترس ما قرار دارد. در اين گزارش سهم سه نهاد عمومي غيردولتي و هلدينگهاي اصلي بخش خصوصي در كنترل و مديريت بازار دارو بررسي و شفاف شده است.بر اساس اطلاعات آمارنامه دارويي ايران در سال 1399، تعداد شركتهاي دارويي 296 شركت است كه شامل شركتهاي توليدكننده و واردكننده داروي نهايي انساني ميشود.
تا تابستان سال 1401 از مجموع اين شركتها فقط 42 شركت بورسي شده بودند. سازمان تامين اجتماعي از طريق سرمايهگذاري دارويي تامين (تيپيكو) و شركت سرمايهگذاري تامين اجتماعي (شستا)، بانك ملي از طريق شركت سرمايهگذاري شفادارو و ستاد اجرايي فرمان امام از طريق گروه دارويي بركت، سرمايهگذاري سبحان و سرمايهگذاري البرز مالك تعداد زيادي از شركتهاي دارويياند و سهم قابلتوجهي از ارزش فروش بازار دارو را در اختيار دارند. براي مثال سازمان تامين اجتماعي از طريق شستا، مالك بزرگترين هلدينگ دارويي كشور يعني شركت سرمايهگذاري دارويي تامين يا همان تيپيكو است. بعد از تيپيكو بخش خصوصي هم در اين عرصه فعال است و دومين هلدينگ بزرگ دارويي كشور در اختيار گروه كوبل دارو قرار دارد.
در بازار داروي ايران 55 شركت بالاترين سهم را از نظر فروش ريالي دارند و در مجموع بيش از 83 درصد بازار فروش دارو در اختيار آنها قرار دارد. در ميان اين شركتها سازمان تامين اجتماعي مالك 9 شركت، ستاد اجرايي فرمان امام مالك پنج شركت و بانك ملي مالك چهار شركت است.
بازيگران اصلي بازار دارو؛ از تامين اجتماعي تا كوبل دارو
تامين اجتماعي، ستاد اجرايي فرمان امام و بانك ملي بهترتيب حدود 17، 7 و 5 درصد كنترل و مديريت بازار فروش دارو را در بين 55 شركت دارويي مورد بررسي، در اختيار دارند و با حساب نقش آستان قدس و موسسه جامع امام صادق، سهم نهادهاي عمومي غيردولتي از كنترل اين بازار به بيش از 30درصد افزايش پيدا ميكند. سهم بخش خصوصي هم 53درصد است كه حدود 37درصد آن در اختيار چند هلدينگ بخش خصوصي است.اين تصويري از مهمترين بازيگران بخش خصوصي و نهادهاي عمومي غيردولتي در بازار داروي ايران است:
تامين اجتماعي دركنترل و مديريت بازار فروش دارو 17درصد سهم دارد. هلدينگ سرمايهگذاري تامين دارو يا همان تيپيكو كه تامين اجتماعي از طريق آن در بازار دارو فعال است، در سال ۱۳۸۲ با هدف تهيه، توليد، واردات و صادرات مواد اوليه دارويي، دارو، محصولات آرايشي و بهداشتي، تجهيزات پزشكي و فرآوردههاي بيولوژيكي به عنوان واحد تجاری فرعی شرکت شستا تأسیس شد و در حال حاضر در تمامی حوزههای زنجیره تأمین دارو فعالیت دارد و مجموعه بزرگ صادرکننده محصولات دارویی ایران محسوب ميشود.
هلدینگ کوبل دارو و داروسازی دکتر عبیدی حدود ۹ درصد بازار فروش ریالی داروی کشور را در اختیار دارند و پس از سازمان تأمین اجتماعی، در رتبه دوم قرار میگیرد.
سه شرکت تحقیقاتی و تولیدی سیناژن، آریوژن فارمد و نانو فناوران دارویی الوند با سهم حدودهشت درصدی در جایگاه سوم قرار ميگيرند.
هلدینگ دارویی نخبگان به همراه ستاد اجرایی فرمان امام، با کنترل و مدیریت حدود هفت درصد بازار دارو، به صورت مشترك در جايگاه چهار قرار دارند. ستاد اجرايي فرمان امام به عنوان يكي دیگر از نهادهای عمومی غیردولتی كه از بازیگران اصلی صنعت داروی کشور است، از طريق شركت «کاراندیش دوران معاصر» به صورت مستقیم و گروه توسعه اقتصادی تدبیر به صورت غیرمستقیم، مالک گروه دارویی بركت است.
بانک ملی و هلدينگ اکتوورکو هم با سهم پنج درصدي هر دو در جایگاه پنجم ايستادهاند. بانك ملي هم از طریق شرکت مدیریت طرح و توسعه آینده پویا، مالکیت عمده شرکت سرمایهگذاری شفا دارو را در اختیار دارد. اين بانک مالک ۱۰۰ درصد سهام شرکت مدیریت طرح و توسعه آینده پویا است و شرکت مذکور ۷۲ درصد سهام سرمایهگذاری شفا دارو را در اختیار دارد.
هلدینگ بهفار و گروه توسعه اقتصادی درمان آرا از طریق شرکتهای بهستان دارو، روژین دارو و درمان آرا سهم حدود سه درصدي دارند و هلدینگ امین- کوثر و داروسازی روناکهم با سهم حدود ۲ درصدی در جايگاههاي بعدي قرار گرفتند.
