روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| چند وقت پیش تصویری در شبکههای اجتماعی دست به دست میشد که به نظر میرسید تبلیغ برای جذب «کارشناس ذبح» است. در توضیح این عکس هم گفته میشد که این در واقع یک گزینه شغلی برای تشویق افراد و جذب آنها به حوزه علمیه است.
وقتی رد این تصویر را میگیریم میبینیم که این تصویر در واقع بریدهای از یک گزارش بود درباره اینکه هر کدام از مشاغلی که طلاب جذب آنها میشوند به چه سطحی از تحصیلات حوزوی نیاز دارند و همانطور که در گزارش آمده بود برای اینکه یک طلبه به عنوان کارشناس ذبح به کار گرفته شود باید سطح «یک» حوزه را گذرانده باشد که برابر است با کاردانی اما مدت زمان گذراندن آن بیشتر از دوره کاردانی دانشگاه طول میکشد و به طور معمول طلبهها ظرف ۵ یا 6سال به پایان سطح یک میرسند.
اگرچه شرایط تحصیل در حوزه به شکلی است که اگر درس یک طلبه خوب باشد و بتواند سریعتر دروس را پاس کند و کتابها را تمام کرده در آزمونها قبول شود میتواند سریعتر این دوره را طی کند. حالا ممکن است بپرسید کارشناس ذبح اصلا چی هست؟ مسئولیت این کارشناس در واقع نظارت بر نحوه صحیح ذبح شرعی در مراکزی است که گاو،گوسفند، مرغ و… ذبح میکنند و باید موازین شرعی را هنگام ذبح رعایت کنند.
میزان حقوقی که یک کارشناس ذبح دریافت میکند هم بسته به سطح اداریاش در سازمان مربوطه دارد چرا که نظارت بر ذبح شرعی حیوانات یک متولی خاص ندارد بلکه بسته به اینکه مرکز مورد نظر زیر نظر جهادکشاورزی باشد یا اداره کل دامپزشکی استان و… کارشناس ذبح هم باید از همان مرکز اعزام شود.
نهادی که کارشناسان مناسب برای این کار را به سازمانهای مربوطه معرفی میکند هم بیشتر از یک نهاد است؛ از مرکز مدیریت حوزههای علمیه گرفته تا سازمان تبلیغات اسلامی و حتی حوزههای علمیه شهرستانها، هرجا که بتوانند صلاحیت علمی و اخلاقی طلبه مورد نظر را تایید کنند یا مورد مراجعه سازمانها و نهادها قرار بگیرند میتوانند در این مورد کمک کنند. در این حالت دیگر طلبهها کارمند سازمان و اداره محسوب میشوند و یا به عنوان نیروی مستقر یا نیروی سرکشی سراغ کشتارگاهها میروند تا خیال مردم را از ذبح شرعی حیوانات راحت کنند.
این شغل یک مدل برون مرزی هم دارد که در آن کارشناسان ذبح شرعی به کشورهای دیگر فرستاده میشوند تا در آنجا بر روند ذبح شرعی نظارت کنند. شروع این ماموریت هم جالب است. کمی بعد از انقلاب، امام خمینی اعلام میکند که واردات گوشت یخزده حرام است و این کار باید متوقف شود اما به فاصله کوتاهی قیمت گوشت سر به فلک کشید و رستورانها گوشتی برای درست كردن کباب گیر نمیآوردند به همین دلیل قرار شد واردات از سر گرفته شود.
اما با هر شرکتی که قرارداد واردات بسته میشود این نکته هم تاکید شود که ایران کارشناسان ذبح شرعی به این شرکتها میفرستد تا مطمئن شود آنها موازین شرعی مسلمانان را رعایت میکنند. به این ترتیب مقدمات فرستاده شدن یک سری از طلاب و روحانیون به برزیل فراهم شد، کاری که تا همین حالا هم ادامه دارد و چند کشور هم به این لیست اضافه شدهاند مثل ونزوئلا که با بهبود روابط تجاری با ایران خبرهای اعزام کارشناسان ذبح شرعی به آنجا بیشتر دیده شد.
در مورد میزان حقوق دریافتی این کارشناسان هم عدد دقیقی در دسترس نیست. شرکت وارد کننده مسئول تامین حقوق آنها از جمله حقوق ثابت، حق ماموریت، هزینه زندگی و… است. پرس و جوهای هفت صبح نشان میدهد که این رقم به رقم ماموریتهای خارجی کارکنان دولت بسیار نزدیک است.
سایر گزینههای شغلی
گذشته از کارشناس ذبح شرعی یک طلبه چه گزینههای شغلی و منابع درآمدی دارد؟ طبیعتا بسیاری از طلبهها و روحانیون جذب مشاغلی میشوند که به طور کاملا مستقیم ارتباطی با تحصیلات حوزوی ندارد بنابراین ما صرفا به مشاغلی میپردازیم که برای آنها به مدرک حوزوی نیاز است.
قبل از آن باید گفت که طلبهها تا زمان پایان تحصیلات که معمولا پایان سطح سه (حدود ۹ سال بعد از شروع تحصیل) ادامه پیدا کند، از بیوت مراجع تقلید به صورت ماهانه مبلغی به عنوان «شهریه» دریافت میکنند. مبلغ این شهریه به فاکتورهای زیادی مربوط است و هر کدام از مراجع رقم متفاوتی پرداخت میکنند.
در حال حاضر بیشترین شهریه را آقای خامنهای به طلبههایش پرداخت میکند، شهریهای که برای طلبههاي متاهل و بچهدار چیزی در حدود دو میلیون تومان میپردازد. طلبههای مجرد هم تقریبا نصف این مبلغ دریافت میکنند. هزینه این پرداخت هم از برخی وجوهات و بیشتر از همه از محل خمس پرداخت میشود و همچنین کمک خیرین و برخی املاک وقفی که برای همین کار وقف حوزههای علمیه شدهاند در این مورد استفاده میشوند.
جدا از شهریه ماهانهاي كه طلبهها دریافت میکنند آنها میتوانند به تبلیغ بروند. به این صورت که یا در ماههای خاص مانند ماه رمضان و محرم و صفر به مناطقی بروند که دسترسی دائمی به روحانیون و طلاب ندارند و در آنجا علاوه بر برگزاری نماز جماعت، به حساب و کتاب مالی مردم، پاسخ دادن به سوالات شرعی و آموزش احکام و مبانی بپردازند.
بعضی از طلبهها هم به صورت طولانی تر مثلا یک ساله یا دو ساله راهی برخی مناطق محروم میشوند تا به مدت طولانیتری به تبلیغ بپردازند که به اين کار شرکت در طرح هجرت میگویند. متولی این گروه از طلبهها دفتر تبلیغات اسلامی حوزه های علمیه است و بسته به دور و محروم بودن مناطقی که طلبهها اعزام میشوند دستمزدی که اصطلاح «هدیه» را برای آن به کار میبرند پرداخت میکنند که معمولا به اندازه یک کف حقوق کارگری است به اضافه محل اسکان و غذا. بعضا در این سفرها خانواده روحانیون هم آنها را همراهی میکنند. مردم محلی هم معمولا مبالغ و هدایایی به روحانیون و طلبههای اعزام شده پرداخت میكنند.
طلبهها بین خودشان یک رسم جالبی هم دارند و معمولا میگویند که این پولها را در واقع از امام زمان قرض میگیرند و بعدا به شکل کار در راه دین یا از طرف دیگر پس خواهند داد. شغل دیگری که میتواند برای طلبهها یک گزینه خوب باشد شرکت در آزمونهای سردفتری و دفتریاری است که میتواند کمک کند آنها دفتر ثبت اسناد تاسیس کنند کاری که درآمد بسیار خوبی دارد و علاوه بر کسانی که تحصیلات حقوقی دارند طلبههای سطح سه دو به بعد هم میتوانند برای آن اقدام کنند.
البته طلبهها میتوانند در آزمون وکالت و قضاوت هم شرکت کنند و در صورت قبول شدن زیر نظر کانون وکلای دادگستری یا قوه قضائيه فعالیت کنند.تعداد زیادی از طلبهها هم به عنوان مشاور، معلم دینی و… جذب آموزش و پرورش میشوند و معلمی یکی از مشاغل محبوب بین طلبهها و روحانیون محسوب میشود.
مدتی است طلبههایی که سطح دو را به پایان بردهاند میتوانند برای مقطع کارشناسی ارشد رشته روانشناسی اقدام کنند البته مؤسسه امام خمینی که یک مؤسسه حوزوی است هم رشته روانشناسی دارد و مدرک معتبر دانشگاهی به طلبههایش میدهد و به این ترتیب آنها با داشتن این مدرک میتوانند به عنوان روانشناس هم فعالیت شغلی داشته باشند.
