روزنامه هفت صبح| اختلاف ایرلاینها و سازمان هواپیمایی بر سر قیمت بلیت به جاهای باریکی کشیده شده و کار تا جایی پیش رفته که طی همین چند روز مجوز پرواز 13 ایرلاین برای برخی از مسیرها باطل شد. تخلف این شرکتها فروش بلیت خارج از نرخ مصوب و ادامه فروش چارتری در مسیرهای ممنوع است.
این اختلاف نظر همیشگی از ماههای آخر سال گذشته پررنگتر شد یعنی زمانی که ایرلاینها بلیت هواپیما را با قیمتهایی بسیار بالاتر از نرخ مصوب فروختند. این افزایش قیمت عجیب که در برخی از خطوط تا صددرصد هم بالا رفته بود، برای پروازهای نوروزی هم اعمال شد. سازمان هواپیمایی کشوری در همان روزهای تعطیلات عید اخطارها و برخوردهای جدی را آغاز کرد، اما این ایرلاینها بودند که کوتاه نمیآمدند و قیمت بلیتها را همچنان بالا نگه داشتند.
دلیل سماجت این شرکتها برای رعایت نکردن سقف قیمت بلیتها این است که اعتقاد دارند تعرفههای مصوب دولت برایشان زیانده است و باید بسیار بیشتر از ارقام فعلی باشد. از طرف دیگر بهدلیل تورم و افزایش هزینه شرکتها، قیمت بلیت هم باید افزایش پیدا کند چون با توجه به افزایش نرخ ارز و افزایش هزینهها، نرخهای مصوب دولتی برایشان صرفه اقتصادی ندارد. آنها در شورایعالی هواپیمایی پیشنهاد افزایش صددرصدی را مطرح کرده بودند که در نهایت ستاد تنظیم بازار، با افزایش ۲۹درصدی موافقت کرد.
تعرفه رسمی بلیت هواپیما از نیمه دوم سال 1400 تا اردیبهشت امسال دست نخورده باقی مانده بود، اما خود شرکتهای هواپیمایی در بازههای زمانی مختلف دست به کار میشدند و نرخهای خودشان را اعمال میکردند. چانهزنی بر سر قیمتهای سال جدید بلیت هواپیما هم تا اواخر اردیبهشت طول کشید و در نهایت هم همان 29 درصد اعلام شد.
بعد از اعلام این خبر انتظار میرفت اوضاع کمی آرام شود، اما همهچیز مخالف این انتظار پیش رفت و حالا به نبردی نفسگیر بین ایرلاینها و سازمان هواپیمایی تبدیل شده است. تعیین نرخ بلیت هواپیما از سوی شورایعالی سازمان هواپیمایی است که چند نماینده از وزارتخانهها و دستگاههای مختلف در آن حضور دارند و در نهایت هم قیمت تعیین شده توسط آنها باید از سوی ستاد تنظیم بازار ابلاغ شود.
در واقع سازمان هواپیمایی نقشی در تعیین این قیمتها ندارد و صرفا میتواند به عنوان پیشنهاددهنده عمل کند. در حال حاضر بیشترین نرخ مصوب بلیت هواپیما برای پروازهای داخلی مربوط به مسیر کیش - ساری معادل دو میلیون و ۱۷۳هزار تومان است، اما در سایت شرکتهای هواپیمایی، همچنان قیمتهای خارج از نرخ مصوب فروخته میشود.
چرا شرکتهای هواپیمایی سقف نرخ اعلامی را رعایت نمیکنند؟
پاسخ ایرلاینها به این سوال این است: چون دستوری است و انجام آن برای شرکتهای هواپیمایی امکانپذیر نیست. علاوه بر آن غیرقانونی است و سازمان هواپیمایی اجازه ورود به این حوزه را ندارد.
درخواست این شرکتها برای آزادسازی قیمتها تنها در شرایطی ممکن است که از یارانههای دولتی مثل بنزین و امکانات یارانهای و تسهیلات دولتی استفاده نکنند. شرایطی که آنها برای پذیرشش اعلام آمادگی کردهاند و میگویند آماده اجرای قانون آزادسازی قیمتهای بلیت هواپیما هستیم یعنی سوخت را به همان قیمتی که به شرکتهای هواپیمایی خارجی داده میشود، میپذیریم، اما مشکل اینجاست که دولت حق اجرا نکردن قانون برنامه ششم توسعه را ندارد. طبق ماده 53 این قانون واقعی کردن نرخ حملونقل هوایی از تکالیف دولت است.
یکی از انتقاداتی که همیشه به این شرکتها وارد میشود و طبق آن متهم به استفاده از رانت میشوند، این است که دولت سوخت جت مورد نیاز ایرلاینها را با قیمت لیتری 600 تومان تامین میکند. حالا این شرکتها میگویند که مصرف سوخت به ازای هر ساعت صندلی پرواز 40 لیتر است و بخش کوچکی از هزینه مسافر میشود. ما به غیر از هزینه سوخت سوبسیدی از دولت نمیگیریم. این در حالی است که شرکتهای هواپیمایی بیشتر ارز موردنیاز را از بازار آزاد و قرض تامین میکنند. ادعای ایرلاینها این است که با توجه به اینکه در ایام کرونا مردم به سفر نمیرفتند، برای تامین نقدینگی و پرداخت حقوق و مزایا پرسنل، ارزانفروشی کردیم …
پرواز به این مقصدها فعلا ممنوع است
حسن خوشخو، معاون هوانوردی و امور بینالملل سازمان هواپیمایی کشوری چند روز پیش خبر داد که «مجوز پرواز ۱۰ شرکت هواپیمایی معراج، ساها، وارش، تابان، زاگرس، کیش، سپهران، کارون، آتا و فلای پرشیا بهدلیل عرضه بلیت بالاتر از نرخ مصوب در برخی مسیرهای پروازی از جمله شیراز، اهواز، مشهد، کیش و عسلویه باطل شده است، گرچه این تصمیم منجر به کاهش عرضه بلیت هواپیما در برخی مسیرهای داخلی میشود، اما برای ساماندهی بازار مجبور به پذیرش تبعات این تصمیم شدیم.»
به غیر از این 10 ایرلاین سه شرکت خدمات مسافرت هوایی، الوا سیر ایرانیان، طلوع رویایی اهواز و دیدار گشت ترنم در شهر تهران در همین شرایط قرار گرفتهاند. بلیت این مسیرها در سامانههای فروش را بررسی کردیم و متوجه شدیم که شرکتهای هواپیمایی متخلف بلیتی در این مسیر نمیفروشند و روبهروی نام هرکدام از آنها تکمیل ظرفیت یا کنسل نوشته شده است.
چرا فروش بلیت چارتری تخلف است؟
یکسال بعد از اینکه سازمان هواپیمایی کشوری بخشنامه ممنوعیت فروش بلیت چارتری برای شش مسیر ممنوع را ابلاغ کرد، دوباره اول خرداد ماه امسال دو هفته به شرکتهای هواپیمایی مهلت داده شد تا تمام قراردادهای چارتری خود را ابطال و نتیجه را به مسافران اعلام کنند.
اخطاریه سال گذشته مربوط به ممنوعیت پروازهای چارتری در هفت شهر بزرگ، کلان و پرترافیک کشور در حوزه حمل و نقل هوایی بود که پروازهای نوروز امسال رعایت میشد، اما در مصوبه جدید که از سوی ایرلاینها نادیده گرفته شد، تاکید بر این بود که پس از این دو هفته اگر هرنوع بلیت چارتری در این مسیرها فروخته میشد، مجوز پرواز شرکت هواپیمایی تعلیق میشود. این مسیرها شامل تهران-مشهد، تهران-اصفهان، تهران-شیراز، تهران-اهواز، تهران-بندرعباس و تهران-تبریز است.
مهمترین دلیل مخالفت این سازمان با فروش چارتری بلیت این است که باعث میشود بازار از حالت رقابتی خارج شود و سامانههای رزرو بلیت قیمت موردنظر خودشان را اعمال کنند. در واقع فروشندگان بلیتهای چارتری طی قراردادی با شرکت هواپیمایی، هزینه تعداد پروازهای یک هفته در یک خط پروازی را به این شرکتها میپردازند و به مدت محدودی قیمت بلیت خطوط پروازی را در دست میگیرند.
آنها ابتدا بلیتها را با نرخ مصوب عرضه میکنند، اما یکی دو روز مانده به پرواز، نرخهای جدیدی که گاهی تا دو برابر قیمت مصوب است را اعلام میکنند و به خریدار میگویند در صورت عدم پرداخت مابهالتفاوت، بلیت کنسل میشود. در روش دیگر هم سیستم عرضه و تقاضا را بر هم میزنند تا قیمت به رقم موردنظر فروشنده برسد. در این شرایط وقتی به سایتهای فروش مراجعه میشود، بلیتی برای پرواز هفتههای بعد وجود ندارد چون این بلیتها نزد چارترکننده فریز شده است.
قیمتها را آزاد کنید
« حدود ۳۵۰ فروند هواپیمای ثبتشده داریم. باید بپرسیم چه تعداد فعال است؟ کمتر از یک سوم آن، چرا؟ به دلیل قیمت. شرکتهای دولتی ما زیانده هستند و راهکار هم آزادسازی قیمتهاست. ما در انجمن شرکتهای هواپیمایی تضمین دادیم. در شورایعالی هواپیمایی گفتم تضمین میدهیم بلیت هواپیما را از یک سقفی بالاتر نمیفروشیم.
بابت پروازهای داخلی به دولت جمهوری اسلامی به نرخ دلار آمریکا پول میدهیم. دولت به من دستور میدهد قیمت بلیت هواپیما را به نرخ ثابت به مردم عرضه کنم این در حالی است که امروز نشست و برخاستم در فرودگاه مشهد با فردا فرق دارد، چه کسی باید این هزینه را پرداخت کند؟ منِ شرکت هواپیمایی؟! مشکلات، مشکلات قانونی است و دخالت غیرقانونی دولتها»؛ این بخشی از گفتههای موسوی، رئیس انجمن شرکتهای هواپیمایی است که میتوان مهمترین درخواست ایرلاینها را در آن به طور واضحی دید: آزادسازی قیمتها.
او بعد از باطل شدن مجوز پرواز برخی شرکتها گفت که با این تصمیم سازمان هواپیمایی، حدود 30 هزار نفر از مسافران در مسیرهای داخلی سرگردان میشوند. این اقدام سازمان هواپیمایی غیرقانونی است و انجام دستور سازمان هواپیمایی برای شرکتهای هواپیمایی امکانپذیر نیست. سازمان اجازه ورود به حوزه قیمتگذاری را ندارد.
او در واکنش به گران نشدن بلیت هواپیما هم اظهاراتی بسیارعجیب مطرح کرد؛ به اعتقاد او قیمت بلیت هواپیما ارزان است و باید گران شود. جذابیتی که صنعت هواپیمایی برای مردم دارد این است که خیلی سریعتر میرسند، اما الان با فشار غیرقانونی به قیمت خیلی از مردمی که تا الان با ماشین، قطار و اتوبوس مسافرت میکردند را به سمت هواپیما آوردهایم.
یعنی تقاضای کاذب برای صنعت ایجاد کردهایم! البته این گفتهها بیپاسخ نماند و حسین مذنب، مدیرکل دفتر بازرسی، ارزیابی عملکرد و حقوق شهروندی وزارت راه و شهرسازی در صفحه توئیترش نوشت: در مقابل تفکری که میگوید اتوبوسسوار و قطارسوار نباید سوار هواپیما شود، ایستادهایم.
