روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی| آخر هفته گذشته خبر شکل جدیدی از کارمزد منتشر شد؛ کارمزدی که قرار است از تراکنشهای خرید با کارت بانکی با استفاده از کارتخوان دریافت شود. همین چند کلمه کافی است که بفهمیم این خبر چطور موجی از سوال و ابهام و اعتراض را در پی داشت. اصل خبر میگوید شبکه پرداخت الکترونیک قرار است از خریدهایی که با کارت بانکی از طریق دستگاه کارتخوان انجام میشود، کارمزد دریافت کند.
پس ماجرا چند طرف مختلف دارد؛ یکی خریدار، دومی فروشنده، سومی صادرکننده دستگاه کارتخوان و چهارمی بانک صادرکننده کارت بانکی. پس با ما باشید که ببینیم هر کدام از این طرفها قرار است چه مقدار کارمزد پرداخت کنند و این موضوع چه حاشیههایی داشته است.
دریافت کارمزد از طریق خرید با کارت بانکی درست هفت سال است که مطرح شده و در تمام این سالها هرچند وقت یک بار خبری درباره احتمال اجرا شدنش شنیده میشد تا اینکه آخر هفته گذشته رسما دستورالعمل این کار ابلاغ شد و این یعنی کارمزد از این به بعد محاسبه و دریافت خواهد شد.
همین اول کار بگوییم که خریدار هیچ سهمی از این کارمزد ندارد و مبلغ آن بین بقیه طرفهای معامله تقسیم خواهد شد. موضوع مهم این است که تا پیش از این طرح، دریافت کارمزد از تراکنشهای کارتخوان تا اندازهای اجرا میشد؛ به این صورت که بانک صادرکننده کارت و بانک صادرکننده کارتخوان هرکدام مبلغ کمی به زیرساختهای پرداخت میکردند تا به نحوی در مسیر فراهم کردن این زیرساختهای پرداخت هزینه شود و حالا طبق دستورالعمل تازه طرف فروشنده هم به این چرخه اضافه شده و اصنافی که در مغازههایشان از کارتخوان استفاده میکنند هم باید کارمزدی برای همین منظور پرداخت کنند اما مبلغ این کارمزد چقدر است؟
رقمهای نهچندان نگرانکننده
اینطور که در مصوبه شورای پول و اعتبار آمده و بانک مرکزی ابلاغ کرده «دارندگان دستگاههای کارتخوان به ازای هر تراکنش خرید از 1200 ریال تا حداکثر سقف تعیینشده بسته به مبلغ تراکنش، کارمزد پرداخت میکنند. به عبارت دیگر کف این کارمزد تا تراکنشهای ۶ میلیون ریال، 1200ریال و برای تراکنشهای بالاتر به صورت پلکانی تا سقف تعیینشده، خواهد بود. لازم به تاکید است با توجه به اصلاحات انجامشده همچنان شبکه بانکی و بانک پذیرنده، بالاترین سهم را در پرداخت کارمزد تراکنشهای خرید کارتی برعهده دارند و شرکتهای زیرساخت بهره آن را میبرند.»
به این ترتیب کارمزد دستگاه کارتخوان یک فروشگاه زنجیرهای با فرض هزار مشتری در روز، بهشرط اینکه همهشان زیر ۶۰۰ هزار تومان روی دستگاه پوز کارت بکشند، به رقم ۱۲۰ هزار تومان میرسد. این فروشگاه در ماه باید سه میلیون و ۶۰۰ هزار تومان کارمزد دستگاه کارتخوان پرداخت کند.
همچنین کارمزد کارتخوان در تراکنشهایی با رقم بالای ۶۰۰ هزار تومان، بهصورت دو دههزارم مبلغ تراکنش محاسبه خواهد شد اما برای اینکه حرف و حدیثی پیش نیاید، برایش سقف چهار هزار تومان درنظر گرفته شده است. یعنی اگر رقم تراکنش به بیش از ۲۰ میلیون برسد، کارمزد کارتخوان همان چهار هزار تومان خواهد بود.
یک مثال دیگر اینکه کارمزد کارتخوان یک موبایلفروشی که در روز سه تا گوشی با قیمت حداقل ۲۰ میلیون میفروشد و از مشتریهایش میخواهد مبلغ را توسط کارت روی دستگاه POS بکشند، روزانه به ۱۲ هزار تومان میرسد. کارمزد قابل پرداخت برای همین فروشگاه با فرض فروش ۱۰ دستگاه از همان نوع گوشی، روزی ۴۰ هزار تومان خواهد بود.
از آنجا که اتحادیهها آمارهایی از متوسط تعداد تراکنش روزانه برخی اصناف در سال گذشته دارند، میتوان مبلغی که احتمالا هر کدام از اصناف به صورت روزانه و میانگین به عنوان کارمزد پرداخت خواهند کرد دقیقتر به دست آورد. مثلا تعداد تراکنش روزانه کتابفروشیها در سال گذشته ۱۲ تراکنش بوده که مبالغ آن زیر ۶۰۰ هزار تومان است. با این حساب کارمزد پرداختی یک کتابفروشی در روز، ۱۴۴۰ تومان خواهد شد.و در ماه حدود 50 هزار تومان.
به همین ترتیب فروشگاه لوازمالتحریر و تجهیزات اداری با میانگین ۱۴ تراکنش در روز، ۱۶۸۰ تومان است. این عدد برای کفشفروشیها با ۶ تراکنش در روز ۷۲۰ تومان است. حتی اگر بخواهیم تراکنشهای روزانه را تا ۱۰۰ عدد در روز افزایش دهیم، رقم کارمزد پرداختی معادل ۱۲ هزار تومان خواهد بود؛ از طرفی برای تراکنشهای با رقم بالاتر از ۶۰۰ هزار تومان اگر رقم متوسط هر تراکنش را ۲ میلیون تومان در نظر بگیریم، کارمزد پرداختی از هر تراکنش معادل ۴۰۰ تومان خواهد بود و اگر تعداد میانگین تعداد تراکنش روزانه این اصناف را ۲۰ تراکنش در نظر بگیریم، رقم کارمزد پرداختی روزانه معادل ۸ هزار تومان میشود.
در این خصوص باید در نظر داشته باشیم که سقف مبلغ پرداختی برای تراکنشهای بالاتر از ۶۰۰ هزار تومان معادل ۴ هزار تومان است. در واقع تراکنشهای ۲۰ میلیون تومانی و بالاتر از آن رقم ۴ هزار تومان را به عنوان کارمزد پرداخت میکنند. اگر فروشنده هستید باید بدانید که نرخ جدید کارمزد خدمات بانکی، علاوه بر دستگاههای کارتخوان به تراکنش درگاههای پرداخت اینترنتی هم تعلق میگیرد و اگر فروشگاه اینترنتی داشته باشید، شیوه محاسبه کارمزد خدمات بانکی به همین ترتیب و با همین کیفیت خواهد بود.
جالب اینکه در بین طرفهای مختلف یک معامله با کارتخوان، بانک پذیرنده، بالاترین سهم را در پرداخت کارمزد تراکنشهای خرید کارتی برعهده دارد و باید ۵ در ۱۰ هزار مبلغ هر تراکنش را به عنوان کارمزد پرداخت کند. به عنوان مثال بانک پذیرنده برای یک تراکنش ۶۰۰ هزار تومانی مبلغ ۳۰۰ تومان و برای تراکنش ۲ میلیون تومانی معادل یک هزار تومان کارمزد پرداخت میکند. بانک صادرکننده هم به ازای هر تراکنش 24 تومان ناقابل به صورت ثابت پرداخت میکند.
اینطور که در خود مصوبه آمده «انتظار میرود ۶۲ درصد از کل پایانهها کمتر از مبلغ ۲ هزار تومان در روز هزینه کارمزد پرداخت کنند.» بنابراین رقمها به صورت موردی چندان زیاد نخواهد بود اما جمع این مبالغ و رقمی که در نهایت به شرکتهای زیرساخت پرداخت خواهد رسید، قطعا رقم بزرگی میشود و میتواند گرههای زیادی از آنها باز کند.
اصناف استثنا، اصناف معترض
اینطور که در دستورالعمل دریافت کارمزد از تراکنشهای کارتخوان آمده، دو صنف بهطور کلی از پرداخت این کارمزد معاف هستند؛ یکی نانواییها و دیگری سوپرمارکتها. توضیحی در مورد دلیل این تصمیم اعلام نشده اما به نظر میرسد صنفهایی که تعرفههای یکسان و دولتی سفت و سخت دارند معاف محسوب میشوند؛ پس طبیعی است که صدای اعتراض بقیه صنفهایی که چنین شرایطی دارند و بهطور مشخص اسمی از آنها به عنوان استثنا در دستورالعمل نیامد، بلند شود.
یکی از مهمترین این اصناف جایگاهدارها هستند که به محض ابلاغ دستورالعمل اعلام کردند با این کار کارتخوانها از پمپ بنزینها جمعآوری خواهد شد و مردم مجبور خواهند شد با پول نقد هزینه سوخت را بپردازند. این پیشبینی رئیس انجمن جایگاهداران سیانجی بود که میگفت صنف جایگاهدارها فشار بیشتر را تحمل نخواهند کرد.
جالب اینکه با وجود تعطیل بودن روزهای بعد از ابلاغ این دستورالعمل صدای اعتراض جایگاهدارها به گوش متولیان دستورالعمل رسید و مدیرعامل شرکت «بهپرداخت ملت» که متولی پرداخت جایگاهدارها است، اعلام کرد این صنف هم استثنا شدهاند و حداقل در این مرحله مشمول پرداخت کارمزد تراکنشهای کارتخوانی نخواهند بود تا ببینیم در مراحل بعدی چه تصمیمی گرفته میشود.
