روزنامه هفت صبح| اگر طی سالهای میانی دهه نود در به در دنبال گرفتن وام مخصوصا برای خرید یا بازسازی خانهتان بودهاید این مطلب میتواند برای اعصابتان ضرر داشته باشد چون قرار است درباره کارنامه تسهیلات بانکها طی سالهای گذشته صحبت کنیم و خواهیم دید که دقیقا در همان سالها بخش عمده و درشت وامهای بانکهای بزرگ به ساخت مالهایی اختصاص پیدا کرده که بخش عمده سهام آنها متعلق به خودشان بوده است یعنی در واقع به نوعی بانکها به خودشان وام دادهاند تا برای خودشان پاساژ بسازند.
این آمارها به این بهانه از دل آمار تسهیلات بانکها خارج شده که میزان تعهد آنها به پرداخت وامهای مربوط به خرید یا ساخت مسکن از سوی مردم عادی بررسی شود و نتیجه تاسفآور است چون نشان میدهد که بانکهای بزرگ در سالهای میانی دهه نود یعنی دقیقا در دورهای که ساخت مالها و پاساژهای غول پیکر در تهران و شهرهای بزرگ بسیار سودآور محسوب میشد و به ویژه از سال ۱۳۹۵ که تسهیلات پرداختی به بخش مسکن به شدت کاهش یافته است، بخش زیادی از منابع بانکها به سمت مالسازی سرازیر شده است؛
به طوری که در همان سالها اسامی بسیاری از این مجتمعهای تجاری - تفریحی، در سایت رسمی بانکها قابل مشاهده بوده و سال گذشته بار دیگر در برنامهای از صداوسیما اسامی آنها منتشر شد.بر اساس اطلاعات مندرج در سایت بانک آینده، به عنوان نمونه یکی از معروفترین این مالها، ایرانمال با زیربنای یک میلیون و ۷۰۰ هزار مترمربعی، متعلق به بانک آینده است که با ۵۰هزار میلیارد تومان منابع این بانک ساخته شده که عنوان بزرگترین مال خاورمیانه و پنجمین مال بزرگ دنیا را نیز از آن خود کرده است.
نمونههای دیگری از برجهای تجاری که در سالهای متعدد و با تسهیلات کلان بانکی ساخته شدهاند و مانع رسیدن این تسهیلات به بخشهای با اولویتی همچون مسکن شدهاند و شامل مجموعههایی مانند مجتمع تجاری - اداری پیروزی متعلق به بانک پارسیان، مجتمع تجاری - اداری امید و مجتمع تجاری پارمیس و مجتمع تجاری پردیس شرق متعلق به بانک سپه، اطلس پلازا پروژه مالسازی بانک انصار و ادغام شده در بانک سپه، برج جام ساخته شده با منابع بانک ملت، مجتمع اصفهان سیتی سنتر و سرزمین ایرانیان در استان مرکزی حاصل مالسازی بانک گردشگری است. این موارد تنها بخش اندکی از دهها مجتمع بزرگ، با زیربناهای بالای ۵۰ هزار مترمربع هستند که بانکها در طول سالیان متمادی به ساخت آنها سرگرم شده و سپردههای بانکی و منابع خلق شده را به آنها تزریق کردهاند.
وام هست اما نه برای شما
حالا که تا اینجا آمدهایم بد نیست ببینیم که غیر از مال سازی بانکها دیگر علاقهمند به پرداخت تسهیلات به چه افراد و گروههایی بودهاند؟ بررسی آمار تسهیلات و تعهدات کلان و اشخاص مرتبط بانکها نشان میدهد که بانکها تمایل بیشتری به اعطای تسهیلات به برخی اشخاص خاص و شرکتهای زیرمجموعه خود و کارکنانشان دارند.
مدتی پیش در هفت صبح گزارشی منتشر کردیم که نشان میداد بانکها به طور میانگین تقریبا یک میلیارد تومان از کارکنان خودشان طلبکار هستند، طلبی که حاصل پرداخت تسهیلات بوده است.کمیسیون اصل ۹۰ مجلس هم سال گذشته گزارشی منتشر کرد که نشان میداد، بانکها تخلفات گستردهای در این زمینه داشتهاند؛ چنانکه برخی از بانکها تا ۸۰ برابر سقف مجاز، به اشخاص مرتبط با خود تسهیلات پرداخت کردهاند.
همچنین طبق گزارش بانک مرکزی در پایان شهریور سال ۱۴۰۱، مانده تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط بانکها ۲۰۰ هزار میلیارد تومان بوده که این رقم ۳ برابر تسهیلاتی است که به بخش مسکن پرداخت شده است.
