روزنامه هفت صبح| اول زر ماکارون و حالا شیرین عسل. اینها نام دو شرکت محصولات غذایی هستند که در این مدت پایشان را از گلیم خود درازتر کردند و وارد حوزه خودرو شدند. سر و کله زرماکارون وقتی پیدا شد که حرف واردات خودرو به میان آمد و این بار هم نوبت به شیرین عسل رسیده که همین اول هفته خبر داد مجوز تولید خودروهای روز اروپایی را گرفته و میخواهد در یک برنامه سه ساله اولین سری محصولات خودش را به بازار روانه کند.
غائله ژائله
خبر شیرین عسل را خود مالک این کارخانه در صفحهاش گذاشت. کل خبر این بود که «این شرکت خودروسازی ۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایه گذاری کرده که 210 هزار دستگاه خودرو تولید شود. یک سال و نیم اول قرار است خودروهای آنها کاملا منفصل از هم باشند و در یک سال و نیم دوم داخلی سازی آنها شروع شود.» مالک شیرین عسل اتفاقی سر از صنعت خودرو در نیاورده.
از سالهای قبل میتوان ردپای حضور او را در برخی از جلسات قطعه سازی تبریز پیدا کرد. با این حال همیشه نام مالک شیرین عسل با محصولات غذایی و کشاورزی گره خورده بود. مثلا سال 1382 با خرید یک شرکت سالمین (همان تولید کننده معروف تیتاپ) جای پای برند خود را سفت و محکم کرد و از سال 1395 یک خط تولیدی هم در مسیر لبنیات راه انداخت.
این تلاشها برای بزرگ کردن برند ادامه داشت و یونس ژائله سال 1397 تلاش کرد تا با خرید یک شرکت دامپروری حد و حصر برند شیرین عسل را از شکلات فراتر ببرد. اما آن سبو بشکست و آن پرونده پرماجرا باطل شد. چطور؟ تاریخ این بلندپروازی به 5 سال قبل برمیگردد. شیرین عسل در جریان خصوصی سازی شرکت مهم و بزرگ مغان وارد شد و به ثمن بخس آن را خرید. با وجود چندین نقص، سازمان خصوصی سازی هم ایرادی به این مزایده نگرفت.
یک نمونه از ایرادهای این معامله این بود که زمین این شرکت با مساحت 27 هزار هکتار (معادل مساحت شهر شیراز ) متری شش هزار و 800 تومان به ژائله فروخته شد. رئیس وقت دیوان محاسبات در این باره گفته بود قیمت واقعی بیش از دو برابر قیمت واگذاری است. در نهایت هم با ورود رئیس قوه قضائیه مزایده باطل شد.
آش نخورده و …
حالا که این طرف ماجرا را خواندید، آن طرف ماجرا را هم باید بدانید که به گفته شیرین عسل، زمان واگذاری کشت و صنعت مغان، بخش خصوصی علاقهای به این زمین نشان نمیداد. اینطور که آن زمان روزنامه جهان صنعت گزارش داده سازمان خصوصی سازی 5 بار مزایده برگزار میکند و هر بار بخش خصوصی راضی به خرید نمیشود. این مالک آن زمان در مصاحبهای اینطور گفته بود: « در کل برای واگذاری کشت و صنعت مغان، چهار مرتبه آگهی روزنامه داده شد که یک نفر هم پا پیش نگذاشت.
پس از مدتی با من تماس گرفتند که چرا در آگهی مزایده شرکت نمیکنید؟ ما در این کار شرکت کرده و نفر دوم شدیم. اتفاقاً نفس راحتی هم به این خاطر کشیدیم. و ماه بعد که مبلغ سپرده خودمان را طلب کردیم، پس از مدتی تعلل به ما گفتند که نفر اول اصلا صلاحیت نداشته و شرکتی کاغذی بوده است. باید مجموعه کشت و صنعت مغان را تحویل بگیرید، وگرنه شما را جریمه کرده و سپرده را هم ضبط میکنیم.» ماجرا از دید ژائله این طور به نظر میرسید که مورد هدف یک باند جوان قرار گرفته که به زمین زده شود. با اینکه اسم ژائله در فرایند دادگاه رئیس سابق سازمان خصوصی سازی بارها به زبان آورده شد ولی این ماجرا نتوانست شیرین عسل را با آن هیبت تکان دهد.
برای شیرین عسل تا امروز دو آتش سوزی در مقیاس بزرگ اتفاق افتاده. اولی سال 1386 و دومی هم همین سال گذشته. آتشی که اسفند 16 سال قبل در یکی از کارخانههای وابسته شیرین عسل اتفاق افتاد شش ساعت بعد خاموش شد. آن زمان این آتش یک خسارت 5 میلیارد تومانی روی دست مالک گذاشت. خودش یک بار تعریف کرده بود که تلخترین خاطرهاش به آن روز برمیگردد که سر صحبت را با معاون اول رئیسجمهور درباره این آتشسوزی باز میکند و با این اتهام از سوی رحیمی روبهرو میشود که آتشسوزی کار خودش بوده.
با اینکه ژائله سالهاست که به عنوان یکی از مهرههای قدرتمند صنعت کشور تبدیل شده اما رشته تحصیلی او ارتباطی به صنایع ندارد. او سال 1341 در تبریز به دنیا آمد و وقتی 30 ساله بود یک تولیدی کوچک در شهرک صنعتی تبریز تاسیس و در آن تولیدی کوچک شروع به راهاندازی اولین خط تولید بیسکوئت کرمدار کرد. او که با پایان جنگ از جبهه برگشته بود همزمان نمایندگی فروش برندهای بزرگ غذایی را هم شروع کرد و از اینجا بود که نطفه شیرین عسل امروزی شکل گرفت. او 10 سال بعد وارد دانشگاه علوم پزشکی شهر خود شد و همزمان مغازه کوچکی نیز در تبریز اجاره کرد تا موادغذایی بفروشد.
از سرسیلندرسازی تا ماکارونی
شرکت بزرگ مقیاس دیگری که آهسته و با کمترین سرعت در حال ورود به بازار خودروست، زرماکارون است. خبر ورود زرماکارون را سخنگوی صمت در نشست خبری قبل خود داده بود. بر اساس حرفهای او سال 1400 مجوز تاسیس خط تولید آنها صادر و قرار شده که در حوزه خودرو یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون یورو برای تولید یک میلیون خودرو در سال سرمایه گذاری کند. این شرکت اینطور ادعا کرده بود که از این تعداد ۶۰۰ هزار خودروی سواری، ۲۰۰ هزار خودروی هیبریدی و ۲۰۰ هزار خودروی سنگین است. نکته جالب زرماکارون این است که آنها در دهه 60 هم در حوزه قطعات خودرو کار میکردند و تمرکز خود را به صورت موازی روی تولید سرسیلندر گذاشته بودند. قصه کارخانه آنها چیست و از کجا شروع شده؟
سلطانی، مالک این شرکت اهل قم است ولی کارخانه آرد و ماکارونی خود را در تهران تاسیس کرده. او از آن داستانهای معروفی دارد که زندگینامه نویسان برایش دست و پا میشکنند. از همان داستانهایی که با کارگری و واکس زدن کفش در خیابان شروع میشود و به این ثروت در میانسالی میرسد.
ولی همه این داستانها واقعی است. او سال 1337 در یک روستا و بعد از 8 فرزند دیگر که پدرش از زن اول خود داشت به دنیا آمد. خودش تعریف کرده که در این اوضاع آخر هفتهها به قبرستان میرفت تا با شستن قبرها خرجی دربیاورد. در جوانی با دوستانش سولهای اطراف تهران تاسیس میکند که تبدیل میشود به اولین پله موفقیتش. چه سالی؟ 1359. سولهای که به اینجا متوقف نمیشود و به شهرهای دیگر هم تسری پیدا میکند.
نکته ولی این است که سلطانی به خاطر همین سولهها در ادامه کارخانههایی راهاندازی کرد که در آنها انواع مواد اولیه مورد نیاز برای ساخت سوله آمادهسازی میشدند و همین تبدیل به برگ برنده آقای مهندس شده. او توانست با وارد کردن کورهها و ماشینهای موردنیاز از کشور آلمان، خط تولید جدید خود را با نام صنایع چدن پارس راه اندازی کند. پس از آن یک کارخانه تراشکاری و کارخانه دیگری با عنوان لولههای دقیق کاوه نیز در شهرک صنعتی کاوه احداث کرد. در نهایت سلطانی سال۱۳۸۰ نیز برای اولین بار در ایران خطوط تولید آرد سمولینا را راه انداخت و به اینجا رسید که در دهه 90 به برترین تولیدکننده ماکارونی تبدیل شد.
