روزنامه هفت صبح، سارا غضنفری | علی خسروانی، کارآفرین و کارشناس حوزه خودرو را افکار عمومی با توئیتهای مشهورش میشناسند. و اهالی حوزه خودرو از نقدهایش در آرامش نیستند. خودش در جریان مصاحبه تعریف میکند:«به من میگویند بزرگترین فروشنده اتومبیل ایرانی، ولی تکذیب میکنم. من عاشق این حوزه هستم. بازار خودرو، واردات و آن چه بر سر این صنعت میآید؛ دغدغه من است.» یکی از شعب اتوخسروانی واقع در خیابان شریعتی تهران، جایی است که برای مصاحبه با علی خسروانی به آنجا میرویم.
چند دقیقهای در بخش کافه مجموعه، منتظر میمانم تا او از راه برسد. از همان ورودی در با نیروهایش حرف میزند تا برسد به طبقه بالا که دفترش آنجا قرار دارد. قبل از شروع مصاحبه هم اول به یکی از نیروهایش تذکر میدهد که حواسش به حال مشتریهایی که مراجعه کردهاند باشد. لیستهای فروش به موقع حاضر شود و …
درباره خودرو حرف زیاد دارد. حتی زمان مصاحبه هم که طولانی میشود، میگوید عیب ندارد ادامه دهیم. طرفدار واردات آزاد خودرو برای همه است. به قول خودش تا به حال از هیچ پول دولتیای استفاده نکرده و برای همین صدایش بلند است و حرفش را میزند. متن زیر گفتوگویی طولانی با او است که اجازه دهید همین جا به شما بگوییم به هرحال همه حرفها را هم نمیشود نوشت و در این حوزه هم ملاحظاتی وجود دارد. بااین حال حاصل این گفتوگو تقریبا همه سرشاخهها و سوژههای ملتهب بازار خودرو در ایران را پوشش داده. به نظرمان خواندنی شده است.
* ما مافیای خودرو در واردات داریم؟ به این جمله اعتقاد دارید؟
مافیا یعنی افرادی که به صورت انحصاری از امتیازات ویژهای برخوردارند و این امتیازات ویژه را به صورت غیر رسمیانحصاری کردهاند. یعنی رسمینیست اما کل کار دست اینهاست و به واسطه این انحصار قدرت گرفتهاند و با قدرتی که به دست آوردهاند این موضوع را تشدید میکنند. بنابراین در هر کاری میتوان مافیا داشت. مافیای واردات در حال حاضر با توجه به محدود بودن بازار عملاً امکان پذیر نیست اما به نظر بنده مونتاژکاران مافیای واردات هستند. چون ارزبری خودروهای مونتاژی حدوداً 85 درصد است. بنابراین این هم یک نوع واردات است.
ماشینها را بعضاً به ارمنستان میآورند و در کشورهای دیگر دمونتاژ میکنند و در قالب اسکیدی داخل کشور مونتاژ میکنند و به مردم تحویل میدهند. مثل شرکتي که تیوولی 17 هزار دلاری را با دلار 50 هزار تومان (850 میلیون تومان) دو و نیم میلیارد تومان میفروشد. تیوولی در ارمنستان دمونتاژ میشود و کاپوت و چرخها باز میشوند و وقتی به ایران میرسد به اسم اسکیدی میفروشند. مافیای واردات حال حاضر ما مونتاژکاران هستند.
* از چیزی که ما زمانی واردات فرانسوی، پژو و … داشتیم، مافیای الان به سمت چینیها و کرهایها آمده؟
یک زمانی خانوادههایی بودند که وارد کننده بودند مثل خانواده گرامی، فردوس، حدادزاده، بیریا، منصوری(بوگوارد) و قائمینسب، همایونینسب … به اینها مافیای واردات میگفتند. اما عملاً مافیا نبودند. حلقه کرمان بزرگترین مافیای خودرو بودند…. ما عادت کردیم هرچه که قوی است را مافیا بگوییم. این درست نیست. اگر یک نفر در کار خود قوی است، الزاماً مافیا نیست. قدرت دارد و کار خود را به درستی انجام میدهد.
اصطلاحا به آنها میگفتند مافیای واردات اما نمیشد به آنها مافیا گفت چون انحصاری در دست آنان نبود. شما خودت هم میتوانستی ماشین بگیری. الان اینها به صف مونتاژ رفتهاند. یعنی در سمنان گرامیها، گروه فردا را زدهاند. بیریا، لاماریایما(آرین موتور) را در خمین زده و منصوری، دایون، فردوسی کلوت را آورده است. به این علت است که شما میبینید 5-6 سال است که واردات خودرو، هجمه رسانهای نمیشود. یک نفر سراغ شما نمیآید و بگوید یک پروپاگاندا در مورد واردات راه بیندازیم. در صورتی که اینها در این زمینه آدمهای قویای بودند و هر کاری که قصد داشتند انجام دهند، هم برايش پول خرج میکردند و هم چند نماینده مجلس و چند امام جمعه کنار دستشان داشتند. حالا این وارد کنندهها هم سمت مونتاژ کاران رفتهاند.
* مافیای مونتاژ؟
الان اين واردكنندگان سابق به دلیل انحصار، مافیای مونتاژ هستند. یک زمانی تولید کنندهها مثل ایران خودرو و سایپا یک طرف بودند و وارد کنندهها در طرف دیگر و توازن برقرار بود. این وارد کنندهها را آقای نعمتزاده(وزیر اسبق صمت) وقتی گری مارکت را حذف کرد، اینها را بدبخت کرد و به بدبختیشان هم راضی نبود، دستشان را در مونتاژ کرد و گفت که یک برند را مونتاژ کنند. به این علت این افراد بدبخت شدند و آن طرف کسی نیست. سه نفر در ایران در مورد واردات خودرو صحبت میکردند. من، فربد زاوه و مهدی دادفر و تمام. تمام سایتهای خبری، پایگاههای خبری خودرویی را نگاه کنید. به علت تبلیغات که برای حیات است سراغ نقد واردات خودرو نمیروند از آنها(مونتاژكاران فعلي) هزینه و رپورتاژ میگیرند و مردم در حوزه واردات خودرو تنها ماندهاند.
* در دهه 90 وارداتی که مدنظر شماست را داشتیم، چقدر نماینده واقعی داشتیم و میتوانستند گارانتی را انجام بدهند؟ آن زمان یک تصور بود که از عمان خودرو میآورند ودر تهران گارانتی میکنند. چنین چیزی صحت دارد؟
یک سوال میکنم. ما مشکلی يا خلأیی آیا به اسم خدمات پس از فروش تا به حال داشتهایم؟ همین الان که واردات بسته است، تحریم هستیم و مسئله داریم، مشکلی تحت عنوان خدمات پس از فروش نداریم …هیچ وقت این موضوع نبود.
* در واردات هم نبود؟ یعنی مثلا اگر بنز کسی خراب میشد، تضمین میکردند تا به دوبی ببرند و سالم بیاورند.
مهم این است که شما همیشه خدمات خودرو داشتید. همین الان که در بدترین شرایط هستیم، باز هم داریم. اگر اين خدمات نبود شك نكنيدآنها كه مخالف هستند مثل هميشه در بحث خدمات خودرو کامنت میگذاشتند،هاید میکردند و ماژیک فسفری میکشیدند، در واقع مافیای خودرو این کار را میکردند.
الان هم ميگويند اگر واردات ماشین را باز کنیم خدمات پس از فروش چه ميشود؟ پاسخ اين است بازار آزاد و اقتصاد آزاد خودش را هندل میکند. یعنی بلافاصله در فضای اقتصادی و تجاری کشور اگر بازرگانان خلأ ببینند، آن را پر میکنند. کافی است که متوجه شوند فلان برند وارد بازار شده است اما قطعات آن کم است. سریع شارژ قطعات و تأمین خدمات میکنند. مثل خیلی از برندها مثل خودروی بوگوارد که اتفاقا نمایندگی رسمیدر ایران داشت.بوگوارد نمایندگی داشت اما قطعه و خدمات نداشت. بلافاصله یک سری تجار که خارج از کشور بودند، هم جنس و هم خدمات تأمین کردند.
* در مورد خودروسازی داخلی؛ تیبا یک خودروی تقریبا 5 هزار دلاری و اقتصادی محسوب میشد و قدرت خوبی داشت و پیکانتو را نزدیک به 10 هزار دلار داشتیم اما استقبال آنچنانی از آن نشد. یا تارا را میتوان با 8 هزار دلار خرید.(البته با نرخ دلار فعلی حساب نکنیم.) آيا ما توانستیم خودروی اقتصادی بسازیم که شتاب و سرعتش و … به آنها (خارجیها)برسد اما مثلا در مصرف سوخت و ایمنی و کیفیت سواری ضعیفتر است.
ما باید تکلیفمان را با اصطلاح خودروی اقتصادی مشخص کنیم. باید ببینیم آیا خودروی اقتصادی توانستیم بسازیم یا خیر. تعریف ما از خودروی اقتصادی چیست؟ تعریف یک عده از خودروی اقتصادی این است که این خودرو هزینه استهلاک پائین داشته باشد. مثلا مشابه خارجی تویوتا؛ خودرویی است که شما میخرید اما تا 5 سال به جز موارد مصرفی مثل بنزین و روغن و …. خرجی ندارد. این میشود خودروی اقتصادی. اصطلاحی که ما اینجا به عنوان خودروی اقتصادی به کار میبریم، خودروی ارزان قیمت، مناسب افراد کم برخوردارتر جامعه است. خودروی ارزان دو تعریف دارد. چرا میگوییم خودرو گران است و چطور ارزان میشود؟
دو عنوان دارد. 1- مقایسه با قیمت جهانی (یعنی الان میتسوبیشی میراژ 2023در دنیا 7-8 هزار دلار است و یا زیر 10 هزار دلار است یعنی معادل 500 میلیون تومان) اما الان یک میراژ 2017که در آنجا دو هزار دلار است اینجا با 80 هزار کارکرد900 میلیون تومان ميشود بنابراین گران است.2- خودروي اقتصادي با توجه به قدرت خرید جامعه؛ یعنی در دنیا افراد مثلاً یک فرد معمولی یا کارگر ساده بعد از چند ماه حقوق و با چند حقوق میتواند خودرو بخرد. بعد باید مقایسه کنیم؛ اگر در ایران میانگین حقوق را 12میلیون تومان به صورت نرمال در نظر بگیریم؛ در خارج از ایران با یک سال کار کردن و پس انداز ناشی از آن میتوان یک خودرو خرید. در بحث وام و قسط و … وارد نمیشویم.با 7-8 هزار دلار میتوان یک ماشین کارکرده خرید. اما در ایران اگر از این 12 میلیون تومان بتواند 3-5 میلیون تومان را پسانداز کند بعد از یک سال 100 میلیون میشود و میتواند یک موتور اشیمشی بخرد. بنابراین از این جهت خودرو گران است.
بنابراین ما چیزی به اسم خودروی اقتصادی نداریم. خودروی اقتصادی یک ابزار است و ما کلمات را خراب میکنیم تا به اهداف خود برسیم.مثلا میخواهیم کاری کنیم که خودروهایی وارد بازار نشود که آن مافیای خودروهای مونتاژ چینی آسیب ببینند، نمیگوییم به ما اجازه نمیدهند خودروی 25 هزار دلاری بیاوریم، چون اگر این خودرو را بیاوریم کسی به این مونتاژیهای ما که در بازار است، نگاه هم نمیکند. این را نمیگوییم و نقاب میزنیم و میگوییم باید خودروهای اقتصادی مناسب دهک فلان توليد کنیم، برای اینکه واردات را به بیراهه ببریم. طرف نمیتواند بگوید که من آدم این مونتاژکاران هستم و مدیون آنها و در باند و حزب آنها هستم!
اصولاً نگاه ملی به خودرو به عنوان یک صنعت و جزو 10 صنعت برتر دنیا، غلط است. خودروهای روز دنیا را ببینید، گیربکس فلان شرکت، آلمانی است ولی چینی میزند. ما دوست داریم به همه چیز و همه مباحث را با یک نگاه ایرانی قالب کنیم و بگوییم خودروی ملی داریم. ما خودروی ملی نداریم به این علت است که وقتی تحریم هم میشویم خط تولید پراید هم میخوابد…قطعه از چین میآوردند و ساخت ایران میزدند. خود لیبل ساخت ایران را چین میزد. بنابراین موضوع این است که اصولاً اگر به یک خودرویی میگوییم آلمانی به این معنا نیست که آلمانی است. کما اینکه دیدیم در بحران کرونا به خاطر چیپهای الکترونیکی تمام برندها به مشکل برخوردند.
* موضوع ممنوع کردن واردات خودروهای بالای 2500 سیسی. مبنای علمیچنین تصمیمیاز کجا آمد. کشور ایران بهشت طبیعت گردهاست و صنعت گردشگری داخلی هم به این مسئله تکیه دارد. گفتند که خودروهای 2500 سیسي وارد نشود و …. الان به جایی رسیدیم که خودروهای 2010 و 2009 که از رده خارج شدهاند قیمتهای میلیاردی عجیب و غریب دارد و همچنان خرید و فروش میکنیم. فلسفه این مسئله چه بود؟
خود بنده به چند نفر گفتم به جز من هم کسی نمیداند. سال 2013 چند اتفاق افتاد. مبنای کار این بود که ما خودروهای لوکس 2013 به بالا را ممنوع کنیم چون میخواستیم خودروهای لوکس را ممنوع کنیم. چون عقلمان نمیرسید که خودروی لوکس چیست! به اصطلاح گوزن را با شاخ میتوانستیم تشخیص دهیم و از نظر ما اگر گوزن شاخ نداشت، گوزن نبود. بنابراین گفتیم 2500 سیسی به بالا لوکس میشود. بعد خودروی آی 8 آزاد بود چون 2500 سیسی نبود. همیشه اشتباه تصمیم میگیریم و گفتیم 2500 سیسی به بالا لوکس است.
الان همه خودروسازان دو هزار میزنند و با ورود تکنولوژی توربو شارژ که کسی 2500 سیسی تولید نمیکند. حالاموضوع چه بود؟ در سال 2013 و دو سه سال منتج به آن (سالهای 89 تا 92) یک حجم زیادی از برندهای مطرح در ایران داشتیم. به واسطه پول پاشی و درآمد بالای ارزی که در آن دوران داشتیم یک طبقه حکومتی پولدار مرفه شکل گرفت که کسانی بودند که از تحریمها نان میبردند. اینها به واسطه وابستگی به مسائل نفت و … نه الزاماً بگوییم آدمهای حاکمیتی بودند بلکه در یک لایه دور حاکمیت، به واسطه تحریمها و گرانیها پولدار شدند و از این طریق ارتزاق میکردند.
اینها نمیتوانستند بچههای خود را کنترل کنند. ماشینهای آنچنانی(پورشه و…) با مدلهای خاص زیر پای فرزندان آنها بود که در خیابانها جولان دهند و دو تصادف در آن سال در بلوار اندرزگو رخ داد. سر جماران هم یک پورشه تصادف کرد. دقیقا دو فرزند مقامات رده بالا بودند و آنجا اخبار بیرون زد. جامعه حساس شد. تا جایی که مقام رهبری هم یک سخنرانی تند کردند که اگر سرچ کنید وجود دارد. با این مضمون(جوانان سرمست ثروت و (شهوت قدرت) در خیابان جولان میدهند.) این دم خروس که بیرون زد، آبروریزی شد.
اینها که نمیتوانستند جلوی بچههای خودشان را بگیرند که سوار این ماشینها نشوند، این ماشینها را برای مردم ممنوع کردند. مردم اگر زیر پای یک فوتبالیست، صنعتگر، مشاور املاک یا دلال خودرو، اینفلوئنسر، کارخانه دار، بساز و بفروش یک خودروی لوکس ببینند ناراحت نمیشوند اما زیر پای بچههای مسئولان میبینند ناراحت میشوند. آن هم مسئولی که 30-40 سال درباره ساده زیستی و عدل الهی صحبت کرده و در زمانی که در اوایل انقلاب وزیر بوده، میز و صندلی را از ادارات جمع کرده و میگفته که …. اصل ماجرا ایدئولوژی است. اصل ماجرای خودروی لوکس و 2500 سیسی ایدئولوژی است.
* مناسبترین خودرو برای خانواده ایرانی با وضعیت اقتصادیمان، شهرمان، بنزینمان و خودرویی که میتوانیم وارد کنیم کدام برند است؟ آسیایی، ژاپنی، فرانسوی است؟ کدام سمت برویم؟
برای ایرانیها ماشین چیزی فراتر از وسیله آسایش است. مردم ایران به ماشین علاقه دارند و برایش احترام قائل هستند. خصوصاً به ماشینهای آلمانی. طبیعتاً نه در کشور ما بلکه در دنیا میدانند که با اقلیم ما خودروی ژاپنی ماندگارتر و سازگارتر است.اما علاقه مردم کشور ما را به خودروهای آلمانی نمیتوانید کتمان کنید. خیلیها چینی و خیلیها کرهای دوست دارند اگر حق انتخاب باشد، باور کنید چینیها هم ارج و قرب خاص خود را پیدا میکنند. واقعاً میتوانم از کیفیت فعلی بعضی از خودروهای چینی در مقابل همتاهای دیگرشان در کشورهای دیگر دفاع کنم اما مشکل من با قیمت است، نه کیفیت.
* در كدام دولت در بحث واردات خودرو کمی احساس آرامش کردید؟
زمان آقای محمود احمدینژاد!
* زمان آقای احمدینژاد بود که بحث باز شدن واردات مطرح شد. آن زمان کدام وزیر بود؟
الان هم وزیر است. آقای محرابیان؛ اگر اسم آقای احمدینژاد را میآورم؛ آدم سیاسی نیستم و طرفدار کسی نیستم و آدمها هم سیاه و سپید نمیبینم…. اما آیا مثلا آقای احمدینژاد با علم، دانش وعشق به مردم این کار را کرد؟ خیر. آقای احمدینژاد در مخالفت با کارگزاران رأی آورد. دعوای اینها با آنهاست؛ با حلقه کرمان! شعار حلقه احمدینژاد کتمان کارگزاران است. ما یک دولت آقایهاشمیداشتیم که کارگزاران در رأس کار بودند. دولت بعدی یعنی دولت آقای خاتمی، دولت ائتلافی بود که تیم اقتصادیاش دست همان کارگزارانیها بود. آقای احمدینژاد با اصلاحطلبان مشکل نداشت.
او با شعار «مبارزه با ثروت گرایی و مبارزه با بخور بخور و مبارزه با تقسیم غنایم انقلاب» بالا آمد. ایشان که آمد اولین کاری که کرد قصد داشت شاهرگهای مالی اینها را قطع کند. بنابراین سراغ سنگ آهن و معادن رفت. قرارداد فولاد را باطل کرد و رئیس بانک پارسیان را گرفت و بعد هم واردات خودرو را آزاد کرد. درواقع گلوگاه مالی اینها را درست تشخیص داده بود. اصولاً به طور سنتی حوزه صنعت و معدن دست نزدیکان آقایهاشمیافتاده است.مثل آقای جهانگیری، شافعی، ترکان، نوبخت و نعمت زاده و … احمدینژاد در مخالفت با آنها آمد و اولین کاری كه کرد شاهرگ تخلفات مالی و ورودی مالیشان را زد. الان هم حوزه صنعت و معدن همچنان دست اینهاست(كارگزاران)….
* چه زمانی بالاترین میزان فروش خودروی وارداتی را داشتید؟
سهم بازار خودروی وارداتی نسبت به خودروی تولیدی بالای 5 درصد نبوده است. ما در سال 2006 و 2007، تعداد تولید، تعداد واردات و نسبت واردات به تولید را داریم. یک پیک واردات در سال 2014 داشتیم و 131 هزار دستگاه وارد کردیم. به این دلیل که سال آخر کار دولت آقای احمدی نژاد بود و همه میدانستند طیف جدیدی سر کار میآید و دوباره واردات را ممنوع میکند. بنابراین سعی کردند در سالهای آخر ماشین خوب وارد کنند.اما اگر بخواهیم ملاک قرار دهیم در سال 2017 و 2016 (آخرین سالی که واردات گری مارکت هم باز بود و همه میتوانستند ماشین بیاورند) نعمتزاده وزیر بود.
* همان سالی که نمایشگاه خودروی پاریس بود و برندها آمدند.
بله؛ 5.63 درصد از کل یعنی اینکه فکر کنیم الان واردات خودرو کل بازار را تحت تاثیر خود قرار میدهد اینگونه نیست. واردات خودرو صرفاً یک سنگ محک و معیار است و نخ نگهدارنده ترمز قیمت است.
* در بهترین حالت هم آنچیزی که باید باشد و مدینه فاضله باشد، نبودیم.
در زمان واردات خودرو و زمانی که گری مارکت هم کار میکرد از نظر بیشترین میزان جذب نیرو و اشتغال زایی در خودروسازی ایران خودرو و سایپا در همان دوران بود. یعنی اگر واردات خودرو را باز کنیم، کارگران بیکار میشوند؟ خیر. از سال 2017 که واردات ممنوع شد آیا این دو شرکت افزایش نیروی کار داشتند؟ خیر؛ اما اتفاقا در آن سالها که واردات آزاد بود، این دو شرکت جذب نیرو داشتند. چون فضا رقابتی بود.
* ما میتوانیم با همین سیستم، خودروی با کیفیت بسازیم؟
15 سال زمان لازم داریم. 5 سال اول آرام کردن بازار خودرو، اعتماد سازی نسبت به برندهای خارجی. یعنی اینکه وقتی 16هزار دستگاه میتسوبیشی در بازار دارید، انتظار نداشته باشید وقتی تحریم میشوید، از ایران نرود. اگر 200 هزار تا ماشین ژاپنی کف خیابان راه میرفت برای مشتری خودشان در این مملکت میایستادند. میگفتند اگر شما تحریم کردید ما نمیتوانیم کسی که خودروی ما زیر پایش است را تحریم کنیم و من باید به مشتريانم سرویس دهم. ما به 5 سال نیاز داریم که برای بازار خودمان نسبت به این برندها اعتماد سازی کنیم. بعد از سال پنجم، حالا که بازار آنها زیاد شد، قطعات آنها را تولید میکنیم چون خدمات میخواهند، چه به صورت مشارکتی با برندهای خارجی و چه به صورت مستقیم.
* تحریم در آن اثر ندارد؟
بخش خصوصی تحریم نیست. راه دور زدن تحریم، بخش خصوصی است. ما میگوییم آقای فلان برند که ماشین زیادی در اینجا دارید میدانید که برندها ترجیح میدهند در مقصد تولید کنند چون هزینه حمل و نقل پایین میآید و از نیروی کار مناسب و بومیاستفاده میکند. اتفاقی که در ترکیه افتاد، 13 برندهاب خودرویی در ترکیه مونتاژ میشوند. شرکتهای قطعه ساز ترکیهای شروع به تولید قطعات این ماشینها کردند. کم کم قطعه سازان شیشه خودرو تولید میکردند، قطعات جلوبندی را مونتاژ میکردند.
شرکتهای خارجی حاضرند کم کم به قطعهسازی ما بیایند اما همان اول که کارخانه خود را منتقل نمیکنند. پس در اثر همکاری با اینها و ساخت قطعات با تکنولوژی خودرو ( قطعه است که سر هم میشود، وقتی قطعه را بتوانیم بسازیم، با مونتاژ مشکل نداشتیم.) در این صورت به تکنولوژی ساخت خودرو و نحوه ترکیب و آلیاژ دست پیدا میکنیم و از سال دهم یا 5 سال آخر به قله حمله میکنیم. پلتفرم خودرو طراحی میکنیم و از تکنولوژی که برای ساخت قطعات پیدا کردیم، استفاده میکنیم و با قطعات خوب خودروی خوب تولید میکنیم و این راهی است که ترکیه و برزیل رفتهاند و جواب داده است.
* مجلس نظر داده که خودروی دست دوم وارد شود.اما بلافاصله آقای احمد نعمت بخش از انجمن خودروسازان به این موضوع حمله کرد.
آقایانی مثل نعمت بخش، نجفی، مازیار بیگلو که فعلا خبری از او نیست سریع میگویند مملکت به خطر افتاد و آقای نعمت بخش که گفت خیانت به کشور است. خائن به کشور کسی است که با جیب مردم خودروی گران قیمت و بیکیفیت میدهد. چند سال سعی کردم این مسئله را توجیه کنم که خودروی کارکرده در مقطع فعلی نیاز است. چند سال سعی کردم توجیه کنم در شرایط فعلی تصمیمات باید مقطعی و متناسب با جهانی، سیاسی و اقتصادی کشور باشد…. زمانی که در جنگ بودیم از قذافی هم موشک خریدیم.
چون جنگ بود و مملکت نیاز داشت. آن زمان که در جنگ بودیم زرشک پلو با مرغ به رزمندگان نمیدادیم، کنسرو میدادیم. در زمان جنگ باید تصمیمات جنگی گرفت. الان باید واردات خودرو را برای همه باز کنیم. یکی از تأکیدات بنده كه در مصوبه 19 بهمن امسال هم بود «الزام عرضه خودرو در بورس كالا» را برداشتند.ما میخواهیم واردات خودرو را برای همه باز کنیم. اگر برای خودت ماشین آوردی با این آئین نامه نمیتوانستی از آن استفاده کنی. چون باید ماشین را به بورس میآوردی و آن را مجددا در بورس از خودت میخریدی. این مصوبه 19 بهمن در واقع اصلاح این نقیصه بود.
* الان این نقیصه اصلاح شد؟
بله؛ الزام عرضه خودرو در بورس كالا حذف شد و بحث مناطق آزاد مطرح شد.
* آن هم تأیید شد؟ واردات از مناطق آزاد؟
فقط بحث واردات نیست بلكه اینها میتوانند پلاک ملی بگیرند.
* چه اتفاقی میافتد؟ اینها که در آنجا بودند، این پلاک ملی چه کمکی به آنها میکند؟ هنوز که نمیتوانند از منطقه خارج شوند؟
چرا میتوانند از منطقه خارج شوند.ما یک تعداد 70 تا 100هزار خودروی خارجی در مناطق آزاد داشتیم که پولشان داده شده و ارز بری هم ندارد. اینها به این علت که نمیتوانستند ماشین را داخل کشور بیاورند، وقتی یک ماشین خوب(فورد) داشت، یک پرشیا هم میخرید و وقتی قصد داشت به تهران بیاید با پرشیا یا سمند میآمد. این باعث میشود یک بخش از تقاضای خودروی داخلی ایرانیان برای اینکه به داخل خاک اصلی بیایند، حذف شود و دوم خود اینها میتوانند به خاک اصلی بیایند. اما دلیل اصلی خوشحالی ما هیچ کدام از اینها نبود. خوشحالی ما از این موضوع بود که توانستیم صدای شکستن تابو واردات را بشنويم.
* الان در مورد واردات خودرو بگویید ؟ چه خبر از وارداتیها؟
واردات خودرو توسط مجلس در یک مصوبه خیلی زود تصویب شد. توسط وزارت صمت که به شدت تحت نفوذ حلقه کرمان است به بن بست کشیده شد. قرار شد واردات باز شود با این که نظر دولت جزو مخالفان بود و روز رأی گیری، تصویب شد و قانون شد. دولت گفت واردات ایراد ندارد، قانون شد پس آئین نامه مینویسیم. آئیننامهای نوشتند که کسی نتواند خودرو وارد کند.اینها واردات خودرو را عملاً با آئیننامه زمینگیر کردند. مثلا گفتند کسانی که نمایندگی مستقیم و رسمیاز شرکت مادر داشته باشند، میتوانند خودرو وارد کنند. خب چه کسی دارد؟
* خود کیا هم نمایندگی رسمی در حال حاضر ندارد.
آئین نامه این بود. یعنی در واقع واردات خودرو را باز نکردند. گفتند یک سری شرکت بیاید، این شرکتها خودرو بیاورند و بعد در بورس بفروشند. یک درصدی از سود را به خودشان میدهیم که بفروشند. در حال حاضر وارد کنندگان خودرو مثل کوشاخودرو، پیمانکار دولت هستند و وارد کننده نیستند.مشکل خودرو این است که خودرو، کالای سرمایهای شد. این مسئله را همه میدانند و در مصاحبهای یادم میآید که گفتم خودرو کالای سرمایهای میشود و آفتهای کالای سرمایهای شدن را گفتم. یکی از مشکلات کالایی که سرمایهای میشود این است که به تولید آسیب میزند.
* به نظر شما اگر واردات خودرو آزاد شود، باعث میشود که التهاب بازار خودرو بخوابد؟
واردات خودرو باید سه آیتم داشته باشد. اول اینکه برای همه باز شود. واردات باید عام باشد. دوم اینکه منشأ ارز را از واردات خودرو بردارند. یعنی اینکه اگر کسی خواست خودرو وارد کند از او نپرسند که پول را ازکجا آورده و به کسی ربط ندارد. کاری که در سال 2015-2016 میکردیم. یکی از مشکلات واردات خودرو، درخواست منشأ ارز است. اشتباه عامدانهای که آقای همتی به این مملکت کرد! در زمانی که تحریم هستیم، و زمانی که سوئیفت بسته است و کسی که ما را تحریم کرده، رصد میکند که لوازم خانگیساز کره و ژاپن به ایران جنس نفروشد. فلانی و خودروساز فلانی به ایران جنس ندهد.
اینها قصد داشتند ایران را اذیت کنند چون دشمن است و انتظاری نداریم. همتی آمد داخل با منشأ ارز، خلأها را هم پر کرد. یعنی اگر 4 -5 نفر هم لوازم خانگی تأمین میکردند، گفت ارز را از کجا آوردی؟ نمیتواند بگوید که ارز را از کجا آورده است وقتی در تحریم هستیم. الان وقت مبارزه با پولشویی نیست. FATF و قوانین مالی و در رابطه با دنيا باید قوانین را رعایت کنیم اما نه وسط دعوا. الان فرض كنيد به زور کنتور برق را کنده و برده است. ما هم زورمان به او نمیرسد. ما یک سیم به خانه همسایه کشیدیم. آن سیم چیست؟ FATF میگوید آن سیم را هم قطع کن. آقای همتی هم میگوید سیم را قطع کن. او کانالهای دور زدن تحریمها را بست. باگهای تحریمهای ترامپ را همتی تکمیل کرد.
* سومین مورد چیست؟
واردات برای همه باز باشد. منشأ ارز برداشته شود و گمرکی مناسب 40 درصد باشد.
* آینده خودرو را در سال 1402، بازار خودرو، صنعت خودرو چگونه میبینید؟
من فکر میکنم دولت یعنی مجموعه حاکمیت به این نتیجه رسیده که دیگر فایده حاصله از انحصار خودرو به زیان اجتماعی، روانی و اقتصادیاش نمیچربد. یعنی اینکه این انحصار سود دارد و یک عده هم میخورند.دیگر بحث امنیتی شده است. جوانی که میداند تا 10 سال دیگر دستش به 206 با مبلغ 600 میلیون نمیرسد، جذب هر گروهی ممکن است بشود. حالا هر چه بگوییم معلوم نیست که چه میشود. میگوید برای من از این بدتر نمیشود. تاس است و میریزیم .
* مشکل واردات خودرو را در نبود ارز میدانند.
وقتی میگویید واردات خودرو میگویند ارز نداریم! چه کسی ارز ندارد؟ مردم ارز دارند؟ بله؛ صندوق امانات بانک ملی را زدند و مشخص شد چند میلیون دلار ارز در دست مردم بود. موضوع این است که حدود صد میلیارد دلار ارز خانگی در دست مردم است. رسماً آقای فرزین اعلام کرد که در 6 ماهه نخست.12.8میلیارد دلار ارز از اقتصاد خارج شده است. یعنی سالی 26 میلیارد دلار. این آمار رسمیاست و اصلش صد میلیارد دلار است.
ما واردات خودرو را کلاً اگر خودمان را بکشیم برای سال اول نمیتوانیم و لازم هم نداریم بیشتر از 20 هزار دستگاه وارد کنیم. اگر یک مصوبه خوب داشته باشد الان 750 هزار دستگاه خودرو احتکار خانگی داریم. از 206، ماشینهای داخلی، کارکرده، صفر سانتافه و …. داریم و در خانهها پنهان شده است. هر کسی پول داشته یک خودرو خریده و الان در کوچهها را نگاه کنید میبینید شلوغ است. میپرسید چرا کوچهها شلوغ است در پارکینگ خانهها پر است. با یک مصوبه 750 هزار دستگاه را در بازار میریزند. تا ماشینها بیایند، از فردای ارائه یک مصوبه خوب، عرضه اینها شروع میشود.
اگر این اتفاق بیفتد تا 70 درصد قیمت خودرو کاهش پیدا میکند. من در مورد خودروی وارداتی صحبت میکنم. تویوتا لندکروز 2013، 500 هزار کارکرده الان 10 میلیارد تومان است و در امارات 20 هزار دلار هم نیست و 20 هزار دلار یک میلیارد تومان میشود. پس 10 درصد قیمت واقعیاش میشود. فردا نگویید چرا 207 تا 70 درصد پایین نیامد، من میانگین میگویم. خودروی بام و 2015 و 528 الان 4 میلیارد تومان است اما این خودرو با یک ساعت پرواز 15 هزار دلار در دوبی است. در کیش هم ارزان است. وقتی میگوییم 15 هزار دلار است و با دلار 50 هزار تومان 750 میلیون تومان میشود ولی الان 4 میلیارد تومان است، پس وقتی میگوییم 70 درصد پایین بیاید بیراه نمیگوییم. اگر آیتمها، زیرساختها و شروط اجرا نمیشود تقصیر ما نیست.
