روزنامه هفت صبح، فاطمه رجبی | قیمت بنزین درایران به شکل شگفت انگیزی ارزان است و در شرایط بحرانی اقتصاد روزی صدبار خدا را شکر میکنیم اما به نظر میرسد از این پس با گونههای متنوعی از دردسرهای پرکردن یک باک بنزیم روبهرو خواهیم بود. تعیین سقف برای زدن بنزین اول از بعضی شهرها و در بعضی مقاطع زمانی شروع شد، کمکم تعداد شهرها زیادتر و بازه زمانی اعمال این تصمیم هم بیشتر شد تا اینکه دیروز رسما مدیر سامانه هوشمند سوخت اعلام کرد که برای مدیریت مصرف، سقف سوختگیری با کارتهای شخصی هر سه ساعت ۴۰ لیتر خواهد بود و این طرح در تمام استانها غیر از تهران اجرا خواهد شد.
اینطور که محمد صادقی گفته طبق برآوردهایی که قبلا انجام شده، کاشف بهعمل آمده که میانگین سقف سوختگیری هر خودرو در ایران عددی بین ۳۰ تا ۴۰ لیتر برای هر بار است، ضمن اینکه مردم میتوانند هر چهار ساعت سوختگیری را تجدید کنند و سقف تعداد دفعات سوختگیری هم سه بار در روز است، بنابراین در روز امکان ۱۲۰ لیتر سوختگیری وجود دارد.
در حالیکه این عدد قبلا ۱۸۰ لیتر بوده، پس اینطور نیست که شهروندان خیلی اذیت بشوند اما این اتفاق واکنشهایی داشته که نشان میدهد بعضی از مردم تجربه ناخوشایندی از این تصمیم داشتهاند چه حالا که اجرایش در تمام کشور شروع شده چه طی هفتهها و ماههای گذشته که دائم به تعداد شهرهایی که سقف سوختگیری در آنها اجرا میشد در حال بیشتر شدن بود؛
مثلا کاربری در توئیتر در این مورد نوشت که در مسیر سفر از تهران به شیراز مجبور شده درست دو برابر برای زدن بنزین توقف کند و در حالیکه بهخاطر ظرفیت ۶۰ لیتری باک ماشینش میتوانسته ۶۰ لیتر بنزین بزند موفق نشده که باک را بیشتر از ۳۰ لیتر پر کند. بعضی کاربران هم نتیجه این تصمیم را شلوغتر شدن پمپ بنزینها دانستهاند و خدا را شکر کردهاند که این طرح هنوز در تهران اجرا نمیشود. احتمالا این گروه که خدا را شکر میکنند نمیدانند که اخیرا رئیس صنف جایگاهدارها گفته بود که به احتمال زیاد طرح بهزودی در تهران هم اجرا خواهد و اینطور نیست که اهالی استان تهران خیالشان کاملا راحت باشد.
بعضی از کاربران هم از دردسرهای دیگر این طرح نوشتند؛ مانند کاربری که بهدردسر دور زدن این تصمیم اشاره کرده: «رفتم پمپ بنزین متوجه شدم سقف هر بار سوختگیری شده ۳۰ لیتر، طبیعتا چون اکثرا بیش از ۳۰ لیتر زده میشه باید دوباره نازل رو بذاری و کارت رو دربیاری تا سیستم صفر بشه و دوباره فرآیند رو از اول بری، موقع پرداخت هم حساب کتاب کنی که چقدر باید پرداخت بشه! چرا مردم رو اذیت میکنید؟»
هدف: جلوگیری از قاچاق. اینطور که مسئولان شرکت نفت میگویند هدف از اجرای این طرح که اول هم از استانهای مرزی شروع شده بود جلوگیری از قاچاق بنزین بوده است. به این صورت که تا اندازهای قاچاق بنزین را کاهش بدهد، مخصوصا حالا که با افزایش نرخ دلار، بنزینی که در ایران فروخته میشود تفاوت بسیار زیادی با قیمت بنزین در کشورهای همسایه پیدا کرده، تفاوتی که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند بیشتر هم خواهد شد.
پس برای اینکه قاچاقچیها نتوانند بهراحتی دبههای ۲۰ لیتری را پر کنند و به آن طرف مرز بفرستند بهتر است که برای سوختگیری سقف تعیین شود اما کسانیکه این طرح را چندان موثر نمیدانند میگویند که تا وقتی این تفاوت قیمت وجود دارد و قاچاق بنزین سود قابلتوجهی دارد، کسانیکه میخواهند این کار را بکنند راهش را هم پیدا میکنند؛ مثلا اینکه با دائم جای کارتهای مختلف را عوض کنند و به تعداد کارتهایشان اضافه کنند.
از طرفی به گفته آنها کاهش سقف آنقدر نیست که تفاوت معناداری در کاهش قاچاق ایجاد کند. بدبینها میگویند که شاید هدف دولت از این کار کاهش بار برداشت روزانه از مخازن بنزین باشد و کمبود نسبی بنزین در جایگاهها یکی از دلایل پشتسر این تصمیم. بعضی از بدبینترها هم احتمال افزايش قیمت را وسط میکشند و میگویند که این احتمال وجود دارد که دولت با شروع تصمیمهای بنزینی در حال سنجش میزان آمادگی افکار عمومی برای افزایش قیمت آن است.
آنها تاکید میکنند که با وضعیت نرخ دلار دولت چارهای غیر از افزایش قیمت بنزین ندارد و در غیر اینصورت باید فشار بسیار زیاد تامین بنزین را بهجان بخرد. بنابراین بعید نیست که این کار مقدمهای برای تصمیمهای بعدی باشد، موضوعی که خود دولت با جدیت آن را تکذیب میکند و خبری از افزایش قیمت بنزین در لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ هم نیست.
