روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی| بالاخره بعد از چند سال هنگام نوشتن درباره سال آینده لازم نیست خیلی نگران همهگیری ناشی از ویروس کرونا باشیم. هرچند که چین با موج تازهای از شیوع ویروس کرونا مواجه شده اما اقتصادهای توسعه یافته به حضور کمرنگ ویروس کرونا عادت کردهاند. از زمان آغاز همهگیری کرونا این نخستین تعطیلات سال نو بدون محدودیتهای کرونایی در کشورهای غربی است. به تبع آن، اقتصاد هم از زیر سایه کرونا و به خصوص اخلالهای بخش عرضه خارج میشود. اما همه این اخبار خوشایند به این معنی نیست که در سال ۲۰۲۳ هیچ خطری اقتصاد جهان را تهدید نمیکند.
مهمترین پرسش درباره سال ۲۰۲۳ بیش از آنکه اقتصادی باشد نظامی است: آیا جنگ اوکراین امسال به پایان میرسد یا اینکه به آرامی به جنگی بیپایان تبدیل میشود؟ جنگی که قرار بود تنها چند روز طول بکشد شاید حتی در سالگرد آغازش هم همچنان ادامه داشته باشد. موضوع این نیست که دو طرف تمایلی به ادامه نبرد داشته باشند؛
روسیه احتمالا تا حالا فهمیده که شانسی برای یک پیروزی بزرگ مانند فتح کییف ندارد و اوکراین هم هرچند در جبهه نبرد خیلی بهتر از انتظارات عمل کرده اما بهای انسانی و اقتصادی سنگینی را برای هر روز ادامه جنگ میپردازد. مشکل اینجاست که هنوز راهحلی میانه برای پایان جنگ که مورد قبول دو طرف باشد ظهور نکرده است.
همچنین ریسکهای مربوط به گسترش صحنه نبرد به دیگر کشورها را هم نباید دستکم گرفت. همه اینها اقتصاد جهان در سال آینده را تحت تاثیر قرار خواهد داد. اروپاییها همین حالا هم هزینه جنگ را در قبضهای انرژی مشاهده میکنند. هرچند که ترکیبی از سیاستگذاری صحیح هم در سمت تقاضا و هم در سمت عرضه همراه با خوش شانسی باعث شد که اروپا برای زمستان امسال نگرانی جدی بابت تامین انرژی نداشته باشد اما تامین انرژی برای زمستان سال آینده هم خالی از چالش نخواهد بود.
اما خبر خوب برای اقتصادهای توسعهیافته این است که به نظر میرسد دوران اوج تورم را پشت سر گذاشتهایم. نرخ تورم هم در آمریکا و هم در اروپا رو به کاهش است. البته بعید است که بانکهای مرکزی اقتصادهای بزرگ به این زودیها سیاستهای پولی انقباضی را کنار بگذارند. بانکهای مرکزی امیدوارند که کاهش نرخ تورم با رکود اقتصادی همراه نشود اما هنوز در این مورد اطمینان خاطر وجود ندارد. در بهترین حالت در سال ۲۰۲۳ شاهد رشدی کند در اقتصادهای توسعهیافته خواهیم بود اما بعید نیست که حداقل برخی از اقتصادهای توسعهیافته رکود اقتصادی را تجربه کنند.
همچنین باید دید که تغییر سیاست دولت چین درباره مواجهه با شیوع ویروس کرونا چگونه بر اقتصاد این کشور تاثیر میگذارد. کنار گذاشتن تعطیلیهای گسترده در مناطق مختلف چین احتمالا خبر خوبی برای اقتصاد این کشور و البته اقتصاد جهان است. بحران بدهیها در اقتصادهای در حال توسعه هرچند در سال ۲۰۲۲ روی نداد اما بعید نیست که در سال ۲۰۲۳ کشورهای بیشتری به کمکهای فوری صندوق بینالمللی پول نیاز پیدا کنند.
همچنین در سال ۲۰۲۲ دیدیم که پادشاه بازار رمزارزها عریان بود. سقوط ارزش بیتکوین به همراه سقوط برخی از شرکتهای بزرگ بازار رمزارزها عملا ما را به پایان تب رمزارزها رسانده است. باید امیدوار بود که این بازار رویکرد منطقیتری به خود بگیرد و ایدههای تازه و مفیدتری براساس نقاط مشترک فناوری بلاک چین و امور مالی شکل بگیرند.
