روزنامه هفت صبح، گروه بازار| اهریمن یکبار دیگر، کار خودش را بهسبک و سیاقی که در آن تخصص دارد، به نحو احسن انجام داده است و خبری که نهایتا از اعمال سختگیری بیشتر در فرآیند واردات گوشی موبایل به شیوه مسافری حکایت دارد را در 24ساعت گذشته با تیتر ترسناک «امکان رجیستری گوشیهای همراه حذف شد» بهخورد ملت میدهد. معلوم است که مردم با خواندن این تیتر هول میکنند اما حقیقت چیز دیگری است و برخلاف قساوت موجود در تیتر شش کلمهای بالا، قرار نیست کسی جیبهای شما را در بازگشت از سفر برونمرزی بگردد و اجازه استفاده از گوشی موبایل خریداری شده در سفر خارجی را سلب کند. اصل خبر جدید این است:
شرایط رجیستری تلفن همراه مسافر با تغییراتی همراه بوده و از این پس پرداخت حقوق ورودی تلفن همراه تنها با کارت بانکی مجهز به رمز دوم و بهنام مسافر امکانپذیر خواهد بود. همچنین برای تکمیل مراحل رجیستر کردن گوشی و پرداخت عوارض مهلتی یکماهه تعیین شده. مسافران هنگام تشریف فرمایی به مبادی ورودی باید اظهارنامه را پر کنند و در صورت خروج مسافران از محدوده گمرک، دیگر امکان رجیستری موبایل را ندارند. بله! بندهای جدیدی که به قوانین رجیستری موبایل در شیوه مسافری اضافه شده، در ذات خود از سختگیری بیشتر حکایت دارد اما کلیت ماجرا را زیرسوال نمیبرد. پس هنوز میتوانید در پایان سفر خارجی برای خودتان یک گوشی موبایل وارد کنید.
تغییرات جدید قانونی رجیستری مسافری
اگر گوشی را از کشور خارجی خریداری کردهاید و قصد دارید بیش از ۳۰ روز از خدمات اپراتورهای ایران استفاده کنید، باید در بدو ورود نسبت به رجیستر کردن گوشی اقدام کنید. در این مرحله، اطلاعات شخصی شما و اطلاعات دستگاه توسط گمرک ثبت و تایید میشود. پس از تحویل اظهارنامه در گمرک، یک ماه فرصت خواهید داشت تا به سایت گمرک مراجعه کرده و عوارض موبایل را پرداخت کنید.
پیش از این کسی که این مراحل را فراموش کرده بود یا با قصد و نیت از این کار خودداری میکرد، میتوانست قبل از پایان مهلت تعیین شده، یک پاسپورت جور کرده و با سوءاستفاده از اطلاعات هویتی شخص دیگران، بههزار حیله و کلک آن را ثبت کند. ابلاغ قانون جدید تلاش دارد جلوی چنین دغلبازیهایی را بگیرد. پیشبینی میشود مردم عادی هم دچار مشکل شوند. مثلا فکر کنید اقوام شما از خارج میآیند و چون یک آیفون 14 جدید خریدهاند، میخواهند آیفون 13 پرومکس دستدوم خود را به شما هدیه بدهند.
در وهله اول شخص باید هزینه رجیستری آیفون دستدوم را با نرخ آیفون نو پرداخت کند. مشکل دوم اینجاست که باید گوشی را بهنام خودش رجیستر کند، سپس آن را به نام شما تغییر دهد. اگر در ایران شمارهحساب نداشته باشد، پس از خوداظهاری، یکماه وقت خواهد داشت در ایران حساب باز کند، هزینهها را بپردازد، رجیستری را تکمیل کند و سپس دنبال تغییر نام صاحب گوشی در سامانه همتا باشد.
علت سختگیری در واردات گوشی مسافری
سختگیری بیشتر در حوزه واردات موبایل، معمولا پس از انتشار یک سلسله اخبار منفی درباره سوءاستفاده گروههای خاص اعمال میشود. آمارهای امسال از روز اول فروردین تا پایان مرداد را در برمیگیرند و بر اساس آنها گمرک ادعا میکند 870 میلیون دلار گوشی تلفن همراه با استفاده از رویه تجاری، وارد کشور شده است. ارزش کلی این گوشیها در مقایسه با مدت مشابه سال قبل 38 درصد آب رفته ولی اگر واردات به شیوه مسافری را مدنظر قرار دهیم، آمارها رشد کردهاند.
واردات موبایل مسافری در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۴۰۰ رشد سه درصدی را تجربه میکند. تعداد گوشیهای وارداتی مسافری در این مدت را حدود 100 هزار دستگاه برآورد کردهاند. قیمت تمام این گوشیها بالای ۶۰۰ دلار است و ۹٠ هزار دستگاه از آنها آیفون است. در یکی دو ماه اخیر، شاهد فروش تعداد قابل توجهی موبایل آیفون 14 در بازار ایران بودهایم که تا این لحظه هیچکدامشان رجیستر نشدهاند و چون سریالنامبر آنها در سامانه گمرک وجود ندارد، اصلا قابلیت رجیستر شدن را ندارند. کسانی که با وجود هشدارها دست به خرید این گوشیها زدهاند، برای خودشان دردسر بزرگی ایجاد کردهاند.
طرح رجیستری تلفن همراه در سال 96 اجرا شد. بر اساس آن واردکنندگان چه در قالب تجاری و چه در قالب مسافری باید شناسه اختصاصی (IMEI) آنها را در مبادی ورودی گمرک ثبت کنند. خرید و فروش گوشی یا تبلتهایی که از این قانون پیروی نکردهاند دردسرساز خواهد بود چون دستگاه ثبت نشده با گذشت مدتی کوتاه، از کار میافتد. قوانین واردات گوشی در قالب مسافری در چند سال اخیر چند مرتبه دچار تغییر و تحول شده تا جلوی سوءاستفادهها گرفته شود. مورد آخر یکی از این تغییرات است.
وقتی میگویند از این پس پرداخت حقوق ورودی تلفن همراه تنها با کارت بانکی مجهز به رمز دوم و بهنام مسافر امکانپذیر است و برای تکمیل مراحل رجیستر کردن گوشی و پرداخت عوارض مهلتی یکماهه تعیین شده یعنی میخواهند اطمینان حاصل کنند که مسافر برای مصرف شخصی دست به واردات موبایل زده و قصد فروش و کسب سود ندارد.
مراحل ثبت رجیستری در سایت گمرک
پس از ورود به سایت اینترنتی گمرک، در صفحه اول، شناسه یا همان کد IMEI دستگاه خود را وارد کنید. این شناسه به تعداد اسلات دستگاه بستگی دارد و روی جعبه، پشت باتری قابلرؤیت است. برای انجام کلیه فرآیندها، باید 15 رقم ابتدایی این شناسه (IMEI)، بدون هرگونه علامت اضافی (ممیز، خط تیره و …) استفاده شود. در دستگاههای معتبر و استاندارد، هر سه شناسه درج شده در هر سه محل، با یکدیگر یکسان است.
بنابراین دقت داشته باشید که عوارض را برای شناسه (IMEI) واقعی دستگاهتان پرداخت کنید، چون در صورت رخ دادن اشتباه در وارد کردن شناسه (IMEI)، امکان تغییر آن وجود نخواهد داشت. در مرحله بعدی پاسخ استعلام از سامانه همتا نمایش داده میشود، اگر برند و مدل نمایش داده شده با برند و مدل دستگاه شما مطابقت دارد، گزینه ادامه را انتخاب کنید، در غیراین صورت با پشتیبانی سامانه همتا 096366 تماس بگیرید. در مرحله بعدی، نوع دستگاه، برند، مدل و مشخصات فنی را به درستی انتخاب کنید.
پس از انتخاب برند، مدل و مشخصات فنی، باید اطلاعات هویتی مسافر وارد شود. دقت داشته باشید حتما باید شماره سیمکارت، کد ملی و شماره گذرنامه وارد شده، متعلق به شخص مسافر باشد. در غیر این صورت سایت گمرک، به مرحله بعد نخواهد رفت. در ادامه یک کد امنیتی به شماره سیمکارتی که در مرحله قبل وارد شد، ارسال میشود. این کد باید در قسمت مربوطه وارد شده و گزینه ادامه انتخاب شود. در این مرحله، شناسه پرداخت و مبلغ تعیینشده حقوق و عوارض گمرکی و اطلاعات هویتی را نمایش میدهد.
در صورت تایید اطلاعات گزینه پرداخت را انتخاب کنید در غیر اینصورت بنا به تغییرات مورد نیاز، گزینه حذف یا برگشت به مرحله اول را انتخاب کنید. با انتخاب گزینه پرداخت، صفحه پرداخت اینترنتی نمایش داده میشود. در این مرحله لازم است تا درگاه پرداخت اینترنتی انتخاب شود. در نهایت با وارد کردن اطلاعات کارت بانکی، حقوق و عوارض گمرکی تعیینشده پرداخت میشود. پس از تکمیل فرآیند خرید به سایت گمرک برمیگردید و پیغام موفقیتآمیز بودن ثبت شناسه دستگاه نمایش داده میشود.
پس از نمایش این پیغام، گزینه ارسال اطلاعات به همتا را انتخاب کنید. توجه داشته باشید اگر در این مرحله گزینه ارسال اطلاعات به همتا را انتخاب نکنید اطلاعات شما برای سامانه همتا ارسال نخواهد شد و لذا کد فعالسازی دستگاه به صورت آنی برای شما پیامک نخواهد شد. بهخاطر سختگیریهای جدید، تنها اگر شماره تماس اعلامی، بهنام مسافر باشد کد فعالسازی برای او ارسال خواهد شد.
قوانین گمرکی در مورد رجیستری گوشی مسافری
قوانین گمرکی به هر فرد اجازه میدهد، سالانه یک عدد گوشی موبایل به شیوه مسافری وارد کند. طبق قانون، برند گوشی وارداتی اهمیتی ندارد. با مراجعه به سایت گمرک میتوانید از فهرست گوشیهایی که قابلیت ثبت شناسه و واردات قانونی را دارند، اطلاع پیدا کنید. در این فهرست هنوز نامی از آیفون 14 اپل بهچشم نمیخورد. بنابراین خریداران و واردکنندگان این گوشی تا مدتی نامشخص قادر به رجیستر کردن گوشی جدید آیفون نیستند.
نام و مشخصات گوشیهایی که امکان رجیستر شدن به شیوه مسافری را دارند، در سایت epl گمرک موجود است. در قدم اول به کد IMEI گوشی نیاز پیدا میکنید. قیمت گوشیها را بهصورت سیستمی تعیین میکنند. بنابراین خیلی نمیتوان در این قسمت دست به شیطنت زد. ضمن اینکه فرقی نمیکند گوشی شما نو باشد یا دستدوم. بههرحال وقتی شناسه را وارد کردید، سیستم گمرک که به سایتهای GSM و همتا متصل است، خودکار به آخرین قیمتهای وارد شده متصل میشود و با تقریب خوبی قیمت را تعیین میکند.
این سامانه همچنین قادر است دراپ قیمت را شناسایی کند تا در زمانهایی که برندی مثل اپل، قیمت گوشیهای خود را کاهش میدهد، مسافر ضرر نکرده باشد. هزینه واردات و عوارض گمرکی در شیوه مسافری، بر اساس قیمت دلاری گوشیها تعیین میشود و بهطور عمده میتوان آن را برابر با 16 درصد ارزش کلی گوشی محاسبه کرد. گاهی عدد پرداختی در نهایت مقداری است که صرفه واردات گوشی مسافری را زیرسوال میبرد. معمولا اگر قیمت گوشی زیر 600 دلار باشد، نمیارزد خودتان را بهدردسر بیندازید اما برای گوشیهای بالای 600 دلار، وضع فرق میکند.
هزینه رجیستری موبایل در شیوه مسافری
هزینه رجیستری گوشی مسافری به شیوه تجاری به میزان ۱۶ درصد از ارزش کلی موبایل است. از این میزان، ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده، یک درصد برای عوارض هلال احمر، چهار درصد حق گمرک و دو درصد حق بازرگانی است. در واردات به شیوه مسافری این عوارض ممکن است تا 22.5 درصد از قیمت دلاری گوشی افزایش پیدا کند. بهعنوان مثال در یک فلم، سود بازرگانی در واردات مسافری دو برابر درنظر گرفته میشود.
در این صورت یک گوشی 100 دلاری با قیمت دلار 33 هزار تومان، قیمتی معادل سه میلیون و 300 هزار تومان دارد و باید برای گمرک آن مبلغ 561 هزار تومان دریافت شود، به این ترتیب هزینه نهایی این گوشی در ایران به سه میلیون و 861 هزار تومان میرسد. عوارض گمرکی بقیه گوشیها را میتوان به همین روش تخمین زد. محاسبات بر اساس دلار 33 هزار تومانی در اوایل آبان 1401، نشان میدهد عوارض گمرکی گوشی 200 دلاری، معادل یک میلیون و 122 هزار تومان، عوارض گمرکی گوشی 300 دلاری، یک میلیون و 683 هزار تومان، عوارض گمرکی گوشی 400 دلاری، دو میلیون و 244 هزار تومان، عوارض گمرکی گوشی 500 دلاری، دو میلیون و 805 هزار تومان، عوارض گمرکی گوشی 600 دلاری، سه میلیون و 366 هزار تومان، عوارض گمرکی گوشی هزار دلاری، هفت میلیون و 425 هزار تومان و عوارض گمرکی گوشی هزار و 100 دلاری، معادل هشت میلیون و 167 هزار تومان خواهد بود.
تکلیف رجیستر کردن آیفون 14 هنوز مشخص نیست اما با همین محاسبات میتوان تخمین زد، نسخه 256 گیگابایتی گوشی آیفون 14 پرومکس با قیمت فروش هزار و 200 دلار با احتساب ارز 33 هزار تومانی، تقریبا 40 میلیون تومان خواهد بود اما پس از اضافه شدن هزینه 22.5 درصدی رجیستری، قیمت این گوشی حدودا به 49 میلیون تومان خواهد رسید. آنهایی که به فکر واردات این گوشی به شیوه مسافری میافتند، حتما سری به بازار میزنند و مشاهده میکنند همین گوشی در بازار ایران فعلا 17 میلیون تومان گرانتر است.
اگر چنین ایدهای را در سر دارید، گوش بهزنگ باشید تا پس از ثبت سریال گوشی در سامانه گمرک، برای آیفون 14 پرومکس با حافظه 128 گیگابایت، 8.2 میلیون تومان هزینه بدهید. هزینه رجیستری آیفون 14 پرو 128 گیگابایت، هفت میلیون و 400 هزار تومان است. برای رجیستری آیفون 14 پلاس باید 6.7 میلیون و برای رجیستری آیفون 14 استاندارد باید شش میلیون تومان پرداخت کرد.
شیوه پیگیری موارد استثنایی
این امکان وجود دارد که شخص متقاضی نسبت به پرداخت عوارض گمرکی اقدام کند، اما گمرک با توجه به قوانین و مقررات مربوطه، دستگاه را فاقد شرایط ثبت مسافری تشخیص داده و اطلاعات آن را به سامانه همتا ارسال نکند. بنابراین پرداخت موفق در سامانه گمرک لزوما موجب ارسال اطلاعات توسط گمرک برای سامانه همتا نمیشود.
سامانه همتا پس از دریافت اطلاعات ارسالی گمرک، ابتدا صحت ظاهری و کامل بودن اطلاعات دریافتی (از جمله صحیح بودن فرمت شناسه IMEI، موجود بودن هر دو شناسه دستگاههای دوسیمکارته، موجود بودن شماره سیمکارت جهت ارسال کد فعالسازی و…) را بررسی و پس از اطمینان از صحت اطلاعات، نسبت به رجیستر کردن دستگاه و ارسال کد فعالسازی برای فرد متقاضی اقدام میکند. بنابراین، اگر عوارض دستگاه خود را پرداخت کردهاید اما دستگاه شما هنوز در سامانه همتا ثبت نشده است، باید موضوع را از گمرک پیگیری کنید تا در صورت نیاز به تکمیل یا ویرایش اطلاعات، اقدامات لازم انجام گرفته و اطلاعات اصلاح شده از طرف گمرک برای همتا ارسال شود.
