روزنامه هفت صبح، گروه بازار| این روزها گرفتن وام از بانکها اگر نگوییم محال، خیلی سخت است. در شرايطي که بانکها با همه دک و پزشان برای پرداخت وامهاي خرد بازی درمیآورند، به نظر میرسد یک ایده قدیمی دوباره در حال محبوب شدن است. بله! آنها را از سالها پیش با عنوان صندوقهای قرضالحسنه خانوادگی میشناسیم و در این نوشته قصد داریم روش تاسیس این صندوقها را بررسی کنیم. یک صندوق قرضالحسنه خانوادگی میتواند شما را در بسیاری مواقع از مراجعه به بانک و موسسات مالی برای دریافت یک وام بینیاز کند.
همچنین این صندوقها دنگ و فنگ بانک رفتن را ندارند. همین دو دلیل کافی است که راهاندازی یک صندوق فامیلی را توصیه کنیم. در کنار آن افزایش روحیه همکاری و همیاری و فراهم کردن امکان پساندازهای کوچک و تبدیل به یک سرمایه متوسط هم کارکردهای دیگری است که باعث میشود یک صندوق فامیلی توجیهپذیر باشد. یکی از ویژگیهای عمده قرضالحسنه، قابلیت همگانی بودن و اجرایی بودن آن در جمعهای کوچک حتی خانوادههاست.
چگونه یک صندوق خانوادگی تاسیس کنیم؟
اولین گام برای تشکیل یک صندوق قرضالحسنه خانوادگی نوشتن اساسنامه است. برای اینکه این اساسنامه نوشته شود لازم است پنج یا هفت نفر از اعضای فامیل که قصد عضویت در صندوق را دارند با رای بقیه اعضا انتخاب شوند. این افراد باید در مورد تبصرهها و بندهای اساسنامه به توافق برسند. البته به این معنی نیست که بقیه افراد به جز آن پنج یا هفت نفر دیگر نمیتوانند نظر بدهند. نه! آنها هم میتوانند نظر بدهند و در تدوین اساسنامه نقش داشته باشند اما نهایتا امضای اعضای انتخاب شده به اساسنامه اعتبار میدهد.
آنچه باید در اساسنامه مورد توجه قرار بگیرد؟
اولین چیزی که در اساسنامه باید مورد توجه قرار بگیرد، مشخص شدن مبلغ واریزی هر فرد عضو صندوق است. این مبلغ میتواند برای همه یکسان باشد یا اینکه میشود چند دستهبندی بر اساس پول واریزی افراد انجام داد که همه بتوانند مشارکت کنند اما به هر حال این سقفها و دستهبندی باید مشخص شود. دومین نکته مهم این است که باید پرداخت وام به اعضا از زمان تاسیس صندوق به مدت شش یا 12ماه به صلاحدید هیاتمدیره متوقف باشد. پس از این مدت توقف وام شش یا 12ماهه هر یک از اعضا میتوانند درخواست وام کنند.
سقف وام پرداختی نسبت به توافق اعضای اصلی پنج یا هفت نفر است اما بهتر است قواعدی هم رعایت شود؛ مثلا اگر سال اول پرداخت حق عضویت ماهانه 100هزارتومان است توصيه ميكنيم سقف وام پرداختی از یک میلیون تومان بیشتر نباشد. یک نکته مهم اینکه مبلغی به عنوان رسوب صندوق در نظر گرفته شود تا هم موجودی صندوق از آن مبلغ کمتر نباشد و هم در مواقع ضروری، امکان دادن وامهای خارج از نوبت و اضطراری به خانوادهها وجود داشته باشد. مبلغ واریزی ماهانه هم بهتر است به صورت دورهای افزایش پیدا کند. البته نسبت به توان پرداخت اعضا میتوان آن را کاهش هم داد. برگزاری مجمع سالیانه برای بازنگری فعالیتهای اعضا و انتخاب دو یا سه نفر به عنوان بازرس هم نکاتی است که باید در نظر داشته باشید. مبلغ وامهای پرداختی نباید افزایش پیدا کند مگر اینکه حق عضویت ماهانه افزایش داشته باشد.
چگونه اعضای جدید جذب کنیم؟
یکی از مواردی که باید در اساسنامه مورد توجه قرار بگیرد، چگونگی جذب اعضای جدید است. برخی از اعضای فامیلی ممکن است از اول مخالف تاسیس این صندوق باشند اما در مقطعی دیگر بخواهند به بقیه اعضا اضافه شوند. بهتر است برای اینکه توان وامدهی صندوق افزایش پیدا کند و امکان جایگزینی اعضای جدید با کسانی که احیانا وسط کار از صندوق خارج میشوند وجود داشته باشد، روشهای جذب اعضای جدید را پیشبینی کنید.
در حالت معمول اعضای جدید میتوانند با پرداخت کلیه حق عضویت به صورت یکجا به عضویت صندوق درآیند ولی تا مدتی حق رای دادن نداشته باشند. راه دیگر این است که نصف مبلغ حق عضویت را همان ابتدای کار پرداخت کنند و درخواست وام بدهند. اعضای جدید همچنین میتوانند روند سال ابتدایی مجمع را ادامه دهند یعنی با همان حق عضویت سال اول عضو شوند و تا سقف وام اولیه وام بگیرند. به این ترتیب میتوان از محل مبلغ جمعآوری شده مبالغ مناسبی را به سایر اعضای صندوق اختصاص داد.
جلسات منظم تشکیل دهید
یکی از توصیههای مهم برای بقا و ادامه فعالیت صندوقهای خانوادگی این است که اعضای صندوق جلسات منظم ماهانه تشکیل دهند و از نظرات همه در پیشبرد کارها استفاده شود. تجربه نشان داده منفعل شدن این جلسات کمکم باعث میشود کار صندوق هم با رکود مواجه شود.
دخل و خرج را مدیریت کنید
از آنجا که نظارت بر منابع و مصارف موجودی قرضالحسنههای کوچک کار چندان پیچیدهای نیست، در صورتی که حسابدار و مسئول حسابرسی به طور مستمر بر منابع و مصارف نظارت کنند مشکل کسری بودجه پیش نخواهد آمد. البته این در صورتی است که کلیه اعضا هم به تعهدات خود پایبند بوده و حق عضویت و اقساط خود را به موقع پرداخت کنند. در هر صورت باید منابع و مصارف صندوق به دقت مورد بررسی قرار گیرد تا پول، سرعت گردش خود را حفظ کند. تعهدات جدید را تنها زمانی به صندوق تحمیل کنید که منابع آن را جذب کرده باشید.
کارمزد تعیین کنيد
یکی از مواردی که باعث شکست کار صندوقهای قرضالحسنه فامیلی میشود، تعیین نکردن کارمزد است. حتما یک کارمزد بین سه تا چهار درصد تعیین کنید. داشتن یک دفتر ساده و دو نفر کارمند نیمه وقت از ضرورتهای ادامه کار است. یادتان باشد حقوق آنها را باید از محل کارمزد صندوق پرداخت کنید.
تفاوت صندوق فامیلی با صندوقهای قرضالحسنه
صندوق قرضالحسنه فامیلی با صندوقهایی که با نام صندوق قرضالحسنه فعالیت میکنند از نظر کارکرد تفاوت دارند. فعالیت صندوقهای فامیلی نمیتواند آنقدر گسترش پيدا كند که افراد غیرفامیل را پوشش دهد و نیازی به مجوز ندارد. تمام کسانی که از یک صندوق خانوادگی وام میگیرند عضو آن هستند و در تاسیس آن نقش داشتهاند اما صندوقهای محلی مانند یک بانک عمل میکنند. آنها نیاز به مجوز دارند.
بیشتر بدانید | یک صندوق قرضالحسنه خانوادگی را در نظر بگیرید که 10 عضو دارد و هر عضو ماهانه ۵۰۰هزار تومان پرداخت میکند. به این ترتیب هر ماه یکی از اعضا پنج میلیون تومان وام دریافت میکند. بنابراین 10 ماه دیگر همه اعضای صندوق از این وام بهرهمند شدهاند. برای سهولت کار معمولا یکنفر با عنوان مدیر صندوق، مسئولیت مدیریت و پیگیری از اعضا را به عهده میگیرد. بنابراین کسی که میخواهد یک صندوق جدید راه بیاندازد باید فردی اجتماعی و مورد اعتماد باشد تا با روابطی که میان دوستان و آشنایان دارد. برنده هر دوره معمولا بهصورت قرعهکشی تعیین میشود. تشکیل این صندوقها معمولا برای رفع نیاز فوری یا پسانداز بلندمدت صورت میگیرد؛ در نتیجه گاهی اوقات وام جمعآوریشده بدون قرعهکشی و به نیازمندترین عضو دوره تعلق میگیرد.
تجربههای تاسیس صندوق قرضالحسنه فامیلی
قبل تاسیس یک صندوق خانوادگی باید اساسنامه و قوانین و مشخصاتی نوشته شده و در اختیار اعضا قرار بگیرد. این کار از اختلافات و سوءتفاهمهای احتمالی جلوگیری میکند. ترجیحا یک نام برای صندوق خود در نظر بگیرید. این نام هر چیزی میتواند باشد ولی اساسا نام صندوق شما هویت صندوق شما را در ابتدا تعیین میکند. از همان ابتدا مشخص کنید چه افرادی با چه مشخصاتی میتوانند عضو این صندوق شوند. مثلا فقط اعضای فامیل درجه یک و دو یا فقط همکاران یا افرادی که حقوق بالای هفت میلیون تومان دریافت میکنند و یک معرف دارند یا…
مشخصات کلی صندوق قرضالحسنه را همان ابتدا اعلام کنید. همه باید بدانند این صندوق چند سهم دارد و هر سهم باید ماهانه یا هفتگی یا… چه مبلغی را پرداخت کند. در یک اطلاعیه شرایط انجام قرعهکشی را بهصورتی عمومی اعلام کنید. چیزهایی مثل اینکه قرعهکشیها در چه تاریخهایی برگزار میشود، چه افرادی در قرعهکشی شرکت میکنند و اطلاعات بیشتر مثل اعضایی که وام نگرفتهاند یا فقط افرادی که بدهکاری ندارندو… بگذارید اعضای صندوق بدانند قرعهکشی به چه صورتی انجام میشود و برای قرعهکشی یک قرار حضوری بگذارید. آنها را در یک مکان جمع کنید و جلوی روی آنها قرعهکشی کنید. اگر این کار مقدور نیست، بهتر است از مراسم قرعهکشی فیلمبرداری کنید و در شبکه اجتماعی به اشتراک بگذارید.
اگر کارتان گرفت و صندوق رشد کرد، اعضا را در جریان حقالزحمه کار مدیریت و حسابداری یا هزینههای پذیرایی، ارسال پیامک اطلاعرسانی و غیره قرار دهید. خودتان پیشبینی مواقع خاص را انجام دهید و از بقیه هم بخواهید در آن مشارکت داشته باشند. بهتر است دستورالعملی مهیا کنید که نشان میدهد اگر کسی به موقع قسط خود را پرداخت نکرد، چه اتفاقی خواهد افتاد. اگر شخصی وام گرفت و پول را پس نداد چه راهکارهایی خواهید داشت. اگر کسی خواست که دیگر در ادامه کار صندوق شرکت نکند یا دیگر قسط پرداخت نکند و نامش از قرعهکشیحذف شود و… همه این احتمالات را باید در نظر گرفت.
استفاده از تکنولوژی در صندوق قرضالحسنه فامیلی
تعداد زیادی نرمافزار و اپلیکیشن موبایلی برای مدیریت صندوقهای قرضالحسنه فامیلی تاسیس شده است تا با کمک تکنولوژی، دخالت انسان در فرآیندهای اجرایی را به حداقل برسانند. این کار احتمال تقلب و خطاهای محاسباتی احتمالی را از بین میبرند. همچنین با ارسال پیامهای یادآور به مدیر صندوق در پیگیری کمک میکند. این نرمافزارها همچنین میتوانند به اعضا کمکهای شایانی کنند. کاربران با استفاده از این سامانه بهراحتی میتوانند اقساط خود را آنلاین و با استفاده از شبکه بانکی کشور پرداخت کنند و مدیر را از برقراری تماسهای مکرر خلاص کنند.
اعضا با استفاده از این سامانه میتوانید وضعیت وامهای دریافتی یا تعداد اقساط خود را در هر لحظه از شبانهروز زیرنظر گرفته و تمامی اطلاعات پرداخت خود را بهروزرسانی کنند. اپلیکیشنهای تخصصیتر قادر هستند برای اعضا به تعداد نامحدود حساب افتتاح کنند. بعضی از آنها قابلیت ارائه گزارش کارکرد حساب صندوق بر اساس محدوده تاریخ و چاپ لیست را دارند. مدیر در این نرمافزارها میتواند ببیند چه کسی پرداخت خود را سر موقع انجام داده و چه کسی تاخیر داشته است. هرچقدر تعداد اعضای صندوق بیشتر شود، اهمیت استفاده از نرمافزارهای مدیریت صندوق قرضالحسنه افزایش پیدا میکند.
