روزنامه هفت صبح، گروه بازار | گزارشهای رسمی که معمولا بر پایه آمارهای اقتصادی ارائه میشوند گاهی مواقع این قابلیت را دارند که آدم سرش را محکم توی دیوار بکوبد. انصافا حق دارید. چون در حالی که تمام تلاشتان را به کار گرفتهاید تا دخلوخرج خانواده را تنظیم کنید، مرکز آمار خبر میدهد در سال گذشته ایرانیها توانستهاند ماهی یک میلیون و ۶۶۰ هزار تومان و در سال حدود ۲۰ میلیون تومان پسانداز انجام دهند. همین الان دود از سرتان بلند شده و احساس میکنید باید داد بزنید. حق دارید اما نکته اینجاست که گزارشهای آماری براساس دادههای خشک و کسالتبار اقتصادی تهیه میشوند.
این عددها سپس با چهار عمل اصلی ریاضی مثل جمع و ضرب و تقسیم در جدولها قرار میگیرند و بیرون میآیند اما قبل از اینکه از خروجی کار عصبانی شوید، باید بدانید همه آنها با استفاده از ترفندهایی مثل متوسط ومیانگین، باید بهناچار سادهسازی شوند تا شما تقریبا بفهمید دور و برتان چی گذشته و چه اتفاقاتی در جریان است. بعضی از آنها را باید با چشم دل ببینید و به نکات بامزه آن توجه کنید. چیزهایی مثل اینکه یزدیها با اینکه تقریبا ۲۴درصد کمتر از تهرانیها درآمد دارند، بهلطف تقریبا ۴۰درصد هزینه کمتر، ۵۰درصد بیشتر پسانداز میکند. اگر حوصله کنید، در ادامه نکات بامزه دیگری از گزارش تازه منتشر شده مرکز آمار را با هم بررسی میکنیم.
یک | همهچیز درباره افزایش هزینه و درآمد خانوار شهری
خانوار شهری در سال ۱۳۹۵ بهطور متوسط ماهی دو میلیون و ۶۴۳ هزار و ۴۰۰ تومان درآمد داشته است. سال بعد این عدد با حدود ۱۵ درصد رشد به سه میلیون و ۵۷ هزار تومان میرسد. در سال ۱۳۹۷ درآمدها بهطور متوسط ۱۸ درصد رشد کرده اما هزینهها ۱۹ درصد بالا رفتهاند. از نظر اقتصادی احتمالا سال بد بوده است چون حتی آمارهای رسمی آن را تایید میکنند. در این سال هر خانوار بهطور متوسط ماهی سه میلیون و ۶۲۱ هزار و ۷۰۰ تومان درآمد کسب کرده.
سال ۱۳۹۸ هزینه ۲۰٫۶ درصد و درآمد ۲۴٫۴ درصد بالا میرود. در این سال خانوار ایرانی بهگواهی گزارش مرکز آمار ماهی چهار میلیون و ۵۰۸ هزار تومان درآمد کسب کرده است. سال ۱۳۹۹ میزان درآمد متوسط خانوار معادل شش میلیون و ۲۲۳ هزار تومان در ماه بوده و بالاخره در سال ۱۴۰۰ با رشد ۵۰٫۵ درصدی به ۹ میلیون و ۳۶۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است. درآمدها نسبت به سال ۱۳۹۵، تقریبا ۳٫۵ برابر شده و هزینهها با افزایش ۳٫۲ برابری، از ماهی دو میلیون و ۳۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان به هفت میلیون و ۷۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.
خانوار ایرانی ساکن شهرها، سال ۱۳۹۵ بهطور متوسط سالی شش میلیون و ۶۶۳ هزار و ۶۰۰ تومان برای خوراکی هزینه پرداخت میکرده؛ تقریبا ماهی ۵۵۵ هزار و ۳۰۰ تومان میشود. سال ۱۳۹۶ این رقم با رشد ۱۵ درصدی روبهرو شده و به ماهی ۶۳۹ هزار و ۶۰۰ تومان افزایش پیدا میکند. سال ۱۳۹۷ خانوار شهری بهطور متوسط ماهی ۷۸۷ هزار و ۵۰۰ تومان برای خوراکی هزینه پرداخت میکرده. یک سال بعد این عدد بهطور متوسط تا ۹۸۰ هزار تومان در ماه بالا رفته. خانوار ایرانی ساکن شهر، سال ۱۳۹۹ بهطور متوسط ماهی یک میلیون و ۳۴۲ هزار و ۵۰۰ تومان بابت خوراکی هزینه پرداخت کرده است. بالاخره سال ۱۴۰۰ متوسط هزینه خوراکی خانوار ایرانی به دو میلیون و ۵۴ هزار و ۵۰۰ تومان در ماه میرسد. تقریبا چهار برابر سال ۱۳۹۵٫ باورتان میشود؟
همین مقایسه را میتوان در مورد هزینه مربوط به اقلام غیرخوراکی انجام داد. این رقم بابت مواردی مثل اجارهخانه، پوشاک، حملونقل، بهداشت و درمان، آموزش و… هزینه میشود. اطلاعات مندرج در گزارش مرکز آمار میگوید شش سال پیش (۱۳۹۵)، هر خانوار ایرانی ساکن شهر بهطور متوسط ماهی یک میلیون و ۸۱۸ هزار تومان در این قسمت هزینه میکرده. در سال ۱۴۰۰ این عدد به متوسط ماهی پنج میلیون و ۶۵۴ هزار تومان افزایش پیدا کرده است. تقریبا سه برابر بیشتر!
بیشتر بخوانید| ۳۲٫۶ درصد خانوارهای شهری کشور در سال ۱۴۰۰، درآمد خود را از محل مزد و حقوقبگیری تامین کردهاند. گزارش مرکز آمار میگوید درآمد ۱۶٫۵ درصد خانوار از مشاغل آزاد تامین میشود و ۵۱ درصد از محل درآمدهای متفرقه کسب روزی میکنند. درآمد متفرقه، بیشتر شامل حقوق بازنشستگی (۳۷ درصد) و اجاره دادن منزل یا ملک شخصی (۳۷٫۴ درصد) میشود. درآمد حاصل از سود سپرده یا سهام در بورس را هم باید جزو این بخش دستهبندی کرد.
دو | مقایسه هزینه و درآمد در استانهای کشور
تهرانیها سال گذشته بیشترین متوسط درآمد را با عدد ۱۳ میلیون و ۳۲۳ هزار و ۷۰۰ تومان ثبت کردهاند. از آنطرف متوسط هزینههای ماهیانه آنها هم به ۱۱ میلیون و ۴۷۴ هزار و ۲۰۰ تومان میرسد که بین ۳۱ استان کشور رکورددار است. ساکنان البرز با متوسط درآمد ۱۱ میلیون و ۸۰ هزار تومان رتبه دوم میزان درآمد را بهخود اختصاص دادهاند. آنها در سال گذشته بهطور متوسط ماهی هشت میلیون و ۷۰۵ هزار و ۵۰۰ تومان هزینه کردهاند. مازندران با متوسط درآمد ۱۰میلیون و ۴۰۳ هزار و ۷۰۰ تومان در جایگاه سوم ایستاده است.
متوسط هزینه ماهیانه مازندرانیها در سال گذشته هفت میلیون و ۸۶۲ هزار تومان بوده. متوسط درآمد خانوار در یزد ماهی ۱۰میلیون و ۱۰۰هزار تومان است و آنها را به رتبه چهارم جدول میرساند. خانوار ساکن یزد بهطور متوسط در ماه شش میلیون و ۴۴۸ هزار تومان هزینه پرداخت کرده است. عدد قابلتوجهی است. اصفهان با متوسط درآمد ۹ میلیون و ۲۳۰ هزار تومان در جایگاه پنجم است. اصفهانیها همچنین در ماه بهطور متوسط هفت میلیون و ۱۰۰ هزار تومان هزینه کردهاند. پس در انتهای ماه چیزی نزدیک به دو میلیون و ۱۳۰ هزار تومان برایشان باقی مانده در حالی که متوسط رقم پسانداز برای ساکنان تهران یک میلیون و ۸۵۰ هزار تومان گزارش شده است.
خانوادههای ساکن آذربایجان غربی سال گذشته بهطور متوسط ماهی ۹میلیون و ۱۶۷هزار تومان درآمد و هفت میلیون و ۳۴۴هزار تومان هزینه داشتهاند و بهطور متوسط توانستهاند یک میلیون و ۸۲۳هزار تومان پسانداز کنند. یعنی درآمدشان حدود چهار میلیون و ۱۵۰هزار تومان کمتر از تهرانیها بوده و چهار میلیون و ۱۳۰هزار تومان کمتر هزینه کردهاند اما نهایتا ماهی یکمیلیون و ۸۲۳هزار تومان پسانداز کردهاند که تقریبا معادل پسانداز خانوارهای ساکن تهران است.
ساکنان خراسان رضوی به ترتیب هفت میلیون و ۸۰۲هزار تومان و شش میلیون و ۸۹۸هزار تومان درآمد و هزینه داشتهاند و توانستهاند ۹۰۴هزار تومانی در ماه پسانداز کنند. در خوزستان درآمد ماهیانه بهطور متوسط هفت میلیون و ۸۰۹هزار تومان بوده و هزینهها معادل شش میلیون و ۴۳۵هزار تومان برآورد شده است. در استانی مثل لرستان متوسط درآمد ماهیانه شش میلیون و ۶۴۱هزار تومان و متوسط هزینهها پنج میلیون و ۳۱۲ هزار تومان بوده است که بهمعنای پسانداز یک میلیون و ۳۲۸ هزار تومانی است.کمترین درآمد را در سمنان شاهد بودهایم. خانوارهای ساکن این استان بهطور متوسط ماهی شش میلیون و ۴۶هزار تومان درآمد کسب کردهاند و در حالی که هزینههایشان چهار میلیون و ۹۱۴هزار تومان بوده، بهطور متوسط توانستهاند ماهی یک میلیون و ۱۳۲هزار تومان پسانداز انجام دهند.
سه | تفاوت اقتصادی زندگی در شهر و روستا
خانوار ساکن شهر در سال گذشته بهطور متوسط ماهی ۹ میلیون و ۳۶۸هزار تومان درآمد و هفت میلیون و ۷۰۸ هزار تومان هزینه داشته است. متوسط درآمد و هزینه خانوادههای ساکن روستا، در ماه بهترتیب پنج میلیون و ۳۱۰هزار تومان و چهار میلیون و ۳۲۶هزار تومان بوده است. در روستا احتمالا هزینه کمتری برای مسکن پرداخت میکنید اما در عوض هزینه خوراکی، پوشاک، حملونقل و چیزهایی مثل لوازم و اثاث این قابلیت را دارند که وضعیت را تغییر دهند.
چهار | سهم خوراکیها از هزینه ساکنان شهر
ساکنان شهرهای ایران در سال گذشته، بیشترین هزینه خوراکی را به گوشت اختصاص دادند (۲۱درصد). سهم نان ۲۰درصد بود. میوه و سبزی ۱۹درصد هزینه خوراکی یک خانوار شهری را شامل میشد. ۱۱درصد هزینهها به شیر و فرآوردههای آن و تخممرغ تعلق داشته است. سهم قند و شکر و چای ۹درصد بوده، دو تا هفت درصد به نوشابه، غذای آماده و خشکبار و حبوبات اختصاص پیدا کرده و ادویه و چاشنی با چهار درصد و روغن با سه درصد در رتبههای بعدی قرار میگیرند. از این جمع در اردیبهشت امسال روغن جهش قیمت داشت و چیزهایی مثل لبنیات و مرغ، نان، قند و شکر و چای با تورم دستوپنجه نرم میکنند و امسال سهمشان از هزینههای خوراکی افزایش پیدا کرده است.
