روزنامه هفت صبح | همان موقع که قانون بودجه امسال در مجلس بررسی میشد خیلیها با بررسی بخش درآمدهای پیشبینی شده برای دولت از محل مالیات پیشبینی کردند که احتمالا کمی بعد از اجرای سیاستهای مالیاتی جدید شاهد بلند شدن سروصداهای زیادی خواهیم بود و حالا این اتفاق در حال افتادن است. مخصوصا طی چند روز گذشته که پیچیدن شایعهای درباره دریافت مالیات از سپردههای بانکی اشخاص حقیقی خیلیها را شاکی کرد و اگرچه بلافاصله تکذیب شد.
اما بهانه خوبی به دست بعضی از اصناف و اهالی بازار داد که در شبکههای اجتماعی به مالیاتهایی که به نظر آنها زیاد و غیرمنصفانه است اعتراض میکنند و میگویند که چون فروش نفت کم شده دولت میخواهد از این طریق کسری بودجه را جبران کند، در مقابل خیلیها هم به آنها یادآوری میکنند که اگر چنین چیزی واقعیت داشته باشد اتفاقا خیلی هم خوب است و زمان قسر در رفتن از زیر بار مالیات برای پولدارها تمام شده است.
به این ترتیب دعوای سختی بین این دو گروه راه افتاده و کمتر کسی این سوال را میپرسد که واقعا اصناف مختلف چقدر مالیات میدهند و ساز و کار دریافت مالیات از آنها چطور است؟ آیا هنوز هم همه چیز بر اساس خود اظهاری است یا سیستم دقیقتری هم برای جلوگیری از فرار مالیاتی آنها وجود دارد؟
خودت به حساب خودت برس
سازمان امور مالیاتی مشاغل و اصناف مختلف را به گروههای مختلفی تقسیم کرده و هر کدام از آنها طبق جدول مخصوص به خودشان مالیات میدهند آن هم بر اساس آنچه خودشان اظهار میکنند و بعد صحتش بررسی میشود. در واقع مالیات یکجور اعتراف است که شنونده اعترافهای شما اول بنا را بر صداقت میگذارد و این فرصت را به شما میدهد که کارنامه اعمالتان را خودتان پر کنید بعد برای اینکه متقلبها از این اعتماد سوءاستفاده نکنند بازرسان وارد عمل میشوند.
اگر کسب و کار کوچکی داشته باشید و بیصداقتی بزرگی نکرده باشید و حساب و کتابتان با هم بخواند احتمال اینکه به حساب شما مجددا رسیدگی کنند خیلی کم است و شما بر اساس همان چیزی که اعلام کردهاید مالیاتتان را پرداخت میکنید. تازه اگر خوش حسابی کنید و به موقع کارهای مالیاتیتان را انجام دهید مشوقهایی هم برایتان وجود دارد اما اگر کسبوکارتان کمی، فقط کمی بزرگ باشد حساب رسان روی پروندهتان ذرهبین میاندازند و خدا نکند که یک جای کار بلنگد و صفحه و ستونی با هم جور در نیاید یا سندی ناقص باشد.
اینجاست که سازمان امور مالیاتی نه تنها جریمهتان میکند بلکه امکان دریافت تشویق و بخشودگی را هم از شما میگیرد. البته برای کسبوکارهای متوسط اینطور نیست که حسابرسها همه جزئیات را بررسی کنند بلکه به صورت رندم و اتفاقی بخشهای مختلف اظهارنامه را با اسناد و مدارکی که در اختیار دارند مقایسه میکنند اما اگر کسبوکارها بزرگتر باشد و بهانهای هم وجود داشته باشد حسابرسان کل پرونده مالیاتی را بررسی کرده و مو را از ماست بیرون میکشند.
برای همین خیلی مهم است که اگر کسبوکاری دارید علاوه بر صداقت تخصص هم داشته باشید چون تجربه ثابت کرده حتی اگر حسابرسان اشتباه کنند یا به دلیل خطایی که شما کردهاید دچار سوءتفاهم شوند جبران خسارتی که به شما وارد میشود بسیار سخت است و کفش آهنین و اعصاب فولادین میخواهد. شاید دعوای فرورتیش رضوانیه و دیجی کالا را به خاطر داشته باشید که نزدیک بود به دلیل یک سهلانگاری و اشتباه نسبتا متداول خسارت میلیاردی به یکی از طرفین وارد شود.
برای همین دیگر مثل گذشته نیست که کاسبان و اهالی بازار حساب و کتاب سنتی داشته باشند بلکه اغلب آنها از برنامههای مالیاتی هوشمند استفاده میکنند به این شکل که حساب و کتابهایشان را در اختیار یک یا چند متخصص قرار میدهند تا آنها را وارد سیستم کند و خطا را به حداقل برسانند. مهمترین نکته این است که مالیاتدهندهها برای اینکه به دردسر نیفتند باید تمام اسناد مالی را با دقت هرچه تمامتر حفظ کنند و برای تمام مراودات مالیشان سند و مدرک معتبر داشته باشند.
اگر اعتراف نکنیم چه؟
ممکن است بپرسید وقتی بین مودیان مالیاتی و سازمان امور مالیاتی این همه اعتماد وجود دارد اگر صاحب یک کسبوکار تصمیم بگیرد اظهارنامه مالیاتی پر نکند چه اتفاقی میافتد؟ جواب این است که اگر کسبوکار او قانونی نباشد که هیچ اما اگر قانونی و با مجوز باشد این مجوز از طریق یکی از اتحادیهها صادر شده و سازمان امور مالیاتی به فهرست و مشخصات آنها دسترسی دارد و در پایان سال فهرست را با تعداد اظهارنامههایی که بهدستش رسیده مقایسه میکند و به این ترتیب اظهارنامه نفرستادهها معلوم میشوند.
اما اینطور نیست که سازمان امور مالیاتی مامور بفرستد و اظهارنامه را طلب کند بلکه خودش حساب و کتاب میکند و معمولا بیشتر از آنچه واقعا بوده به حساب او مالیات مینویسد بعد هم این تخلف در کارنامه مالیاتی فرد وارد میشود و برای نفرستادن اظهارنامه ۳۰درصد و برای دیرکرد ۱۰درصد کل مالیاتی که به فرد تعلق گرفته جریمه غیرقابل بخشش در نظر گرفته میشود. اینطور حساب و کتابها را میتوانید در سامانه مالیات من بررسی کنید که اگرچه با تاخیر اما به هر حال به روز میشود. اگر از ما میشنوید مشغول هر نوع فعالیت اقتصادی هستید سری به این سامانه بزنید و ببینید که کارنامه مالیاتتان چه وضعیتی دارد.
چقدر مالیات میدهند؟
سازمان امور مالیاتی کشور مشاغل و اصناف مختلف را براساس میزان درآمد دستهبندی کرده است و مالیاتدهندهها براساس نوع و گروه شغلی خود مالیات میدهند. کسبوکارها و اصنافی که به تازگی شروع به فعالیت کردهاند میبایست بعد از چهار ماه فعالیت نوع فعالیت خود را به سازمان امور مالیاتی اطلاعرسانی کنند تا از معافیتهای مالیاتی مشاغل بهره ببرند، در غیر این صورت با جریمه مالیاتی روبهرو میشوند. گروههای شغلی مختلف به طور کلی از این قرار هستند:
گروه اول
مودیان مالیاتی که درآمد آنها در اظهارنامه دوسال قبل یا آخرین درآمد آنها بیش از ۵۵ میلیارد ریال باشد که میتوانند در یکی از
دسته بندیهای شغلی زیر قرار بگیرند.
۱- صاحبان کارخانهها و واحدهای تولیدی و بهرهبرداری معادن دارای جواز تاسیس و پروانه بهرهبرداری از وزارتخانه ذی ربط
۲- دارندگان کارت بازرگانی
۳- صاحبان بیمارستانها، زایشگاهها و کلینیکهای تخصصی
۴- صاحبان هتلهای سه ستاره به بالا
۵- صرافیها
۶- فروشگاههای زنجیرهای
۷- صاحبان موسسات حسابداری، دفترداری، حسابرسی و خدمات مالی و ارائهدهندههای خدمات مشاوره، مدیریت، طراحی سیستم و انفورماتیک
۸- صاحبان موسسات حمل و نقل، زمینی، هوایی، دریایی و موتوری اعم از باربری و مسافرتی
گروه دوم
مودیان مالیاتی که درآمد آنها در اظهارنامه مالیاتی دو سال قبل یا آخرین درآمد قطعی شدهها بین ۱۸ تا ۵۵ میلیار ریال باشد.
گروه سوم
مودیان مالیاتی که جزو گروه اول و دوم نیستند و فعالیت آنها ارائه خدمات است و ۵۰ درصد از مبلغ تعیین شده برای آنها ملاک است.
نحوه محاسبه مالیات اصناف
اول این را بگوییم که دستهای از درآمدها از مالیات معاف هستند به این صورت که سازمان امور مالیاتی یک حداقلی را برای هر صنف درنظر میگیرد و اعلام میکند تا سقف ۳۰ برابر این پایه از مالیات معافاند. در سالهای اخیر با توجه به شرایط نامناسب اقتصادی و شیوع کرونا بسیاری از اصناف با مشکلات اقتصادی و تعطیلی واحد صنفی خود روبهرو شدند به همین دلیل سقف معافیتهای مالیاتی از ۳۰ برابر به ۴۵ برابر افزایش یافت و مودیان مالیاتی با درآمد برابر ۴۵ از معافیت مالیاتی پرداخت مالیات برخودارند.
محاسبه نرخ مالیات برای کلیه اصناف به یک شکل نیست و بستگی به عوامل مختلف دارد و میزان درآمد مهمترین عامل در محاسبه مالیات است. برای درآمدهای پایینتر از حد مشخص شده برای همان صنف ۹ درصد از درآمد برای نرخ مالیات در نظر گرفته میشود و برای درآمدهای بالاتر از نرخ مشخص شده حدود ۲۵درصد از درآمد برای نرخ مالیات در نظر گرفته شده است.
به عنوان یک مثال، فرض کنید که سقف معافیت سالانه برای یک صنف ۱۵ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است و درآمد ماهانه حدود ۲ میلیون است که در سال ۲۴ میلیون میشود. از این ۲۴ میلیون، فقط ۸ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان آن شامل مالیات میشود که اگر نرخ مالیات برای آن صنف را ۱۵ درصد بگیریم، مبلغ نهایی یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان به عنوان مالیات سالانه این کسبوکار محاسبه میشود.
