روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی| حدود هشت ماه پیش هنگام چرخ زدن در شبکههای اجتماعی به عکسهای پروفایلی با چشمان کریپتو لیزری بر میخوردید. صاحبان این حسابهای کاربری، شیفتگان رمزارزها بودند که باور داشتند قیمت بیتکوین به ۱۰۰ هزار دلار هم میرسد. این گروه (آیا باید آنها را فرقه نامید؟) از باورمندان به رمزارزها در گروههای خودشان مشغول بحث درباره وایتپیپرهای دیگر رمزارزها بودند و شانس موفقیت پروژههای جدید جهان رمزارزها را میسنجیدند.
همانطور که تقریبا از هرجا رمزارز جوانه میزد، تحلیلگران بازار رمزارزها هم همهجا حضور داشتند تا دیگران را به ورود به این بازار تشویق کنند. اما حالا اوضاع تغییر کرده، قیمت بیتکوین از حدود ۶۰ هزار دلار به زیر ۳۰ هزار دلار آمده (هنگام نگارش این متن)، ارزش برخی از رمزارزها به نزدیک صفر رسیده و دیگر خبری از چشمهای لیزری نیست.
تردیدی نیست که بلاکچین بهعنوان یک فناوری تازه کاراییهای بسیاری دارد. اما توسعه بلاکچین و جایگزینی پولهای امروزی با رمزارزها دو داستان نسبتا متفاوت هستند. حالا که بازار رمزارزها روزگار خوشی ندارد، شاید زمان مناسبی باشد که به برخی از استدلالهای خوشبینانه درباره آینده بیتکوین دقیقتر بنگریم.
عرضه محدود: تعداد بیتکوین موجود در جهان از ۲۱ میلیون واحد فراتر نخواهد رفت. همین سقف تعداد باعث شده که برخی ادعا کنند هرچه به رقم نهایی نزدیک شویم، قیمت بیتکوین بالاتر خواهد رفت، چراکه عرضه بیتکوین دیگر بیشتر نخواهد شد. درست است که آن زمان عرضه بیتکوین به خطی عمودی تبدیل خواهد شد، اما این همه داستان نیست. قیمت در تعامل بین عرضه و تقاضا شکل میگیرد. کاهش تقاضا به کاهش قیمت میانجامد حتی اگر نمودار عرضه عمودی باشد.
در واقع قیمت بیتکوین در آینده و زمانیکه تعداد آن به ۲۱ میلیون واحد برسد به شرطی افزایش خواهد یافت که تقاضای قابلتوجهی برای بیتکوین وجود داشته باشد. در غیر اینصورت، دلیلی برای رشد قیمت بیتکوین وجود ندارد. کالاهای بسیار دیگری را هم میتوان یافت که دیگر تولید نمیشوند اما قیمت آنها افزایش نیافته چراکه تقاضایی برای آن وجود ندارد.
خلق پول توسط دولتها و بانکها: استدلال دیگر مبلغان بیتکوین این است که کنترل چاپ پول در اختیار دولتهاست و دولتها با چاپ بیش از اندازه پول و بانکها با خلق پول به تورم دامن زده و از ارزش پسانداز شما میکاهند. در نتیجه برای حفظ ارزش پساندازهایتان هم که شده، بهتر است بیتکوین نگه دارید. البته ما اینجا درباره رمزارزی حرف میزنیم که ارزش خودش طی شش ماه اخیر حدود پنجاهدرصد کاهش یافته است.
نوسان عجیب و غریب بیتکوین باعث شده که نتوان روی آن بهعنوان گزینهای کمریسک برای حفظ ارزش پسانداز حساب کرد. اینکه دولتها میتوانند پول بدون پشتوانه چاپ کنند در واقع امکانی جدید در سیاستگذاری پولی است. درست است که برخی دولتها از این امکان بهدرستی بهره نمیبرند و تورمهایی بالا پدید میآورند (در این مورد خواننده ایرانی نیازی به ذکر مثال ندارد) اما استفاده درست از امکان چاپ پول میتواند مزایایی را برای اقتصاد به همراه بیاورد. نرخ بیکاری پایین در اقتصادهای توسعهیافته آنهم پس از بحران کرونا عملا نتیجه سیاستهای پولی جسورانهای بود که دولتها در این کشورها بهکار گرفتند.
درست است که این سیاستها نرخ تورم را افزایش داد، اما بحرانهای اقتصادی در نبود سیاستهای پولی منعطف به فجایعی مانند رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰ ختم میشود. میتوان گفت که دولتها در استفاده از سیاستهای پولی باید ضابطهمند عمل کنند که اینهم بحث تازهای نیست و دهههاست که در علم اقتصاد درباره آن بحث میشود. اما گرفتن امکان چاپ پول از دولتها هرچند خیلی بیپروا بهنظر میرسد اما اصلا هوشمندانه نیست.
