روزنامه هفت صبح، گروه بازار | داستان کباب غاز توسط محمدعلی جمالزاده در سال ۱۳۰۷ منتشر شد؛ تقریبا ۱۰۰ سال پیش. در این داستان راوی تازهدامادی است که قبل عید با همکارانش وعده میکند، هرکس ترفیع شغلی گرفت، بقیه را به صرف کباب غاز دعوت کند خانهشان. قرعه بهنام راوی میافتد ولی مشکل اینجاست که در خانه تازهشان اندازه همه ۲۴ نفر بشقاب و چنگال ندارند و ناچار میشوند برای پذیرایی، مهمانی را در دو شب برگزار کنند.
جمالزاده در ادامه قصه میگوید تازهداماد و عروس خانم، اندازه خریدن دو تا غاز پول نداشتهاند و ایدهشان این است که در شب اول به حیلهای متوسل شوند و کاری کنند مهمانان سمت تنها غاز کباب شده عزیز نروند و بتوانند در شب دوم آن را جلوی شیفت دوم بگذارند. لابد یک شیوه محافظهکارانه و البته کمی اغراقآمیز بوده از سر ناچاری و بیپولی اما علاوه بر غاز کباب شده، برای پذیرایی آش جو اعلا، کباب بره ممتاز، دو مدل پلو، چند جور خورشت و تمام مخلفات هم تدارک میبینند. بهنظر شما اگر الان بخواهید مهمانی کباب غاز را برگزار کنید چقدر باید هزینه بپردازید. نتیجه غیرمنتظره است.
غاز؛ ۳۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان
خانم و آقای قصه از آنجاییکه هم بدشانس هستند و هم خرافاتی و حاضر نشدهاند دو دست ظرف و قاشق و چنگال از فامیل قرض بگیرند تا سروته مهمانی را در یک شب هم بیاورند، مجبورند به برگزاری دو مهمانی در دو شب فکر کنند. اگر آنها بخواهند غاز را زنده بخرند و بعد آن را کباب کنند قیمت غازهای جوان ارزانتر است. چون هم قد و قواره کوچکی دارند و هم گوشتشان کمتر است. مثلا دو غاز زنده ۱۱ماهه که هرکدام دو کیلو و ۵۰۰ گرم وزن دارند، ۶۶۰ هزار تومان فروخته میشود.
اگر غاز کمی جاندارتر بخواهند که جواب آن تعداد مهمان را بدهد، باید سراغ یک غاز قوی و سالم حداقل سه کیلویی بروند که بالغ شده و هر دانهاش ۵۵۰ هزار تومان است. اینطور برایتان بگوییم که غاز هرچه جوانتر باشد ممکن است قیمتش کمتر باشد و حتی بعید نیست با ۳۵۰ هزار تومان بتوانید یک بچه غاز دو کیلویی بخرید. اما برای غازهای سالم و سرحال ممکن است قیمت تا حدود ۷۰۰ هزار تومان بالا برود. چون تعداد مهمانها برای هر شب ۱۲ نفر است و آنها هم تازه عروس و دامادی هستند که به آبرو و اعتبارشان اهمیت ویژهای میدهند، احتمالا سراغ همان غاز چاق ۷۰۰ هزارتومانی رفتهاند.
قیمت هر کیلو گوشت این پرنده در واقع ۱۷۵ هزار تومان میافتد که بیش از پنج برابر قیمت مرغ است و حتی از قیمت گوشت بیشتر است. یعنی اگر این خانواده بهجای کباب غاز، کباب راسته داشتند، با ۶۳۶ هزار تومان میتوانستند کار را در هر شب یکسره کنند. اما کار با همین ۷۰۰ هزار تومان تمام نمیشود. چون غاز توسط پسرعموی پرحرف راوی لتوپار شده و بعد باقی مهمانها هم سرش ریختهاند. پس راوی باید یک غاز دیگر به همین قیمت بخرد تا آنهایی که فردا شب میآیند سرشان بیکلاه نماند.
با این حساب میشود گفت اگر صاحبخانه بخواهد خست بهخرج دهد، کمترین هزینهای که بابت گوشت غاز برای دو شب مهمانی پرداخته، یک میلیون تومان و بیشترین هزینه یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است. اگر شما مثل راوی وعده کباب غاز نکردهاید، الان بهتر است هشت یا ۱۰ تا مرغ بخرید و بهجای کباب غاز مرغ شکمپر را نهایتا با هزینه ۳۰۰ هزار تومان جلوی آن مهمانها بگذارید.
هزینه باقی غذاها؛ دو میلیون تومان
این زوج سوپ جو را بهعنوان پیشغذا انتخاب کردهاند. اگر زحمت خرید این سوپ را از بیرون بکشند، برای ۱۲ نفر، سه کیلو سوپ نیاز است و با این حساب ۱۵۰ هزار تومان خرج سوپ جو شب اول مهمانی میشود. البته بعید نیست که سوپ جو آماده سوپرمارکتی انتخابشان باشد که هر کیلو ۳۲ هزار تومان است. در این صورت باید ۹۶ هزار تومان خرج پیش غذا کنند و خوشحال باشند که ۵۴ هزار تومان صرفهجویی میکنند.
از آنجاییکه این خانواده کوچک سر سفره خود کباب بره هم دارند، هر شب باید یک کیلو و ۸۰۰ گرم گوشت راسته تهیه کند. قیمت هر کیلو گوشت راسته ۱۸۰ هزار تومان است و اگر آنها بخواهند آبروی خودشان را بخرند و غذا سر سفره کم نیاید، باید شبی دو کیلو راسته کباب کنند که هزینهاش ۳۶۰ هزار تومان میشود. برای درست کردن پلو برای ۱۲ نفر، حداقل سه کیلو برنج نیاز است که احتمالا ۱٫۵ کیلو از آن را صرف پلوی رنگی کنند و یکونیم کیلوی دیگر را به زعفران آغشته و با خورشتها سرو کنند. قیمت برنج ایرانی در بازار متنوع است. اگر سه کیلو برنج هاشمی عطری بخواهند که کیلویی ۷۶ هزار و۸۰۰ تومان است، باید ۲۳۰ هزار و ۴۰۰ تومان پول بابت برنج بدهند.
طبخ پلو با برنج آقاجانیان هم همین حدود میشود. اگر خیلی دست و دلبازی به خرج دهند، احتمالا بخواهند برنج صدری که گرانترین نوع است را بخرند. هر یک کیلو برنج صدری ۱۴۸ هزار تومان قیمت دارد و با این حساب باید برای ۱۲ نفر ۴۴۴ هزار تومان پول برنج داد. با این حال انتخاب دیگری هم دارند. مثلا برنج شیرودی ۵۴ هزار تومان است و سه کیلویش ۱۶۲ هزار تومان میشود. اما چون درست کردن این برنج لم دارد، ممکن است این زوج جوان نتوانند آنطور که باید و شاید خوشطعم آمادهاش کنند. خانم خانه، برای این مهمانی دو نوع پلو رنگی درست کرده است.
اگر غذای مورد نظر باقالیپلو و لوبیاپلو باشد، احتمالا برای این تعداد نیاز به یک کیلو و نیم گوشت گوسفندی دارد. اگر این گوشت را شقهای خریده باشند تقریبا ۲۳۶ هزار تومان هزینه خرید گوشت است. اگر بخواهند ماجرا را کمی ارزانتر تمام کنند و مثلا باقالیپلو را با مرغ بپزند، میتوانند یک کیلو گوشت به قیمت ۱۵۷ هزار و ۵۰۰ بخرند و دو کیلو مرغ هم تهیه کنند که قیمت ۶۰ هزار تومان تمام میشود. از آنجاییکه خورشت هم قرار است سرو شود، بهنظر ما رسید که احتمالا آنها خورشت قورمهسبزی و قیمه را در لیست خود قرار دادهاند.
برای درست کردن قورمهسبزی برای ۱۲ نفر باید یک کیلو و ۲۰۰ گرم گوشت خورشتی خرید. اگر بخواهند سنگتمام بگذارند و خورشتشان را با گوشت گوسفندی بپزند، باید ۳۶۰ هزار تومان پول بدهند. اگر گوشت گوساله را قبول داشته باشند، هزینهاش ۲۰۶ هزار تومان میشود. همین میزان پول را هم باید صرف گوشتی کنند که در خورشت قیمه ریخته میشود.
دیگر برایتان خیلی جزیی نمیشویم اما خرید سبزی و باقالی و سیبزمینی برای آماده کردن مخلفات این دو خورشت و دو پلو رنگی هم چیزی حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان میشود. این هزینهها تنها برای یک شب محاسبه شده. اما شما بهتر از من میدانید که زن و شوهر داستان توی دردسر افتادهاند و باید همه اینها را برای دو شب آماده کنند. با این حساب هر شب دو میلیون تومان فقط هزینه خورشتها و پلوهای دیگری است که میخواهند در کنار کباب غاز به مهمانانشان بدهند.
مخلفات؛ شبی ۳۵۰ هزار تومان
شما بهتر از ما میدانید که کباب غاز و کباب بره و چند نوع پلورنگی بدون مخلفات سفره از گلوی مهمان پایین نمیرود. اولین گزینهای که باید سر سفره باشد، نوشابه یا دوغ است. برای اینکه به همه ۱۲ نفر نوشیدنی برسد، احتمالا بهتر است چهار عدد نوشیدنی خانواده سر میز باشد. اگر هر چهار تا را کوکاکولا، اسپرایت یا نوشابه زرد بخرند، حدود ۵۰ هزار تومان تمام خواهد شد. اگر دو عدد کوکا و دو عدد دوغ بخواهند سر سفره بگذارند، کوکاها ۲۴ هزار تومان و دوغها ۳۶ هزار تومان میشود و سرجمع میشود گفت باید ۶۰ هزار تومان هزینه کنند.
یک عدد ماست بزرگ هم برای این تعداد کافی است. هر دو کیلو ماست را میشود با ۵۳ هزار تومان خرید تا در کنار سفره دستشان خالی نباشد. از آنجاییکه پلوهای رنگی با ترشی خوشمزهترند، باید به فکر آن هم بود. یک شیشه ترشی میکس ۵۰۰ گرمی ۳۸ هزار تومان قیمت دارد. اگر ترشی اسپانیایی که ریز و تند است را بخواهند، ۶۵۰ گرمش ۵۹ هزار تومان تمام میشود که البته برای این تعداد مهمان بهصرفهتر است. یک شیشه یکونیم کیلویی ترشی مخلوط که دانهدرشت است ۵۲ هزار تومان میشود.
زیتون شور معمولی در وزن ۶۸۰ گرمی ۷۵ هزار تومان است. برای ۱۲ نفر مهمان دو شیشه بهتر است و با این حساب باید ۱۵۰ هزار تومان پول زیتون معمولی را داد. اگر یک کیلو زیتون پرورده هم بخواهند، همین قیمت تمام میشود. اما چون غذاها طعمهای زیادی دارند احتمالا همان زیتون تازه بیشتر به مهمانها بچسبد به اضافه اینکه معمولا پرورده با سلیقه برخی جور در نمیآید. برای خرید یک کیلو سبزی خوردن پاک شده برای این جمعیت باید ۵۰ هزار تومان هزینه کرد.
البته قیمت این سبزی در بازار ترهبار ارزانتر است اما باید وقت زیادی را صرف پاک کردنش کرد که با توجه به تعداد مهمانها و تنوع غذایی، گزینه خوبی بهنظر نمیرسد. اگر مخلفات سفره همینقدر باشد، تقریبا هر شب ۳۵۰ هزار تومان هزینه ماست، نوشیدنی، ترشی و زیتون و سبزی میشود و روی هم رفته فقط هزینه مخلفات این دو شب ۷۰۰ هزار تومان خواهد بود.
