روزنامه هفت صبح | استقلال و پرسپولیس امسال قطعا واگذار میشوند، این جمله را سالهاست از مسئولان مختلف میشنویم و حتی یک بار دولت به این کار نزدیک شد اما به بهانه عدم اهلیت خریداران داوطلب ماجرا به کل منتفی شد. به همین دلیل هم تا الان چندین بار دو تیم پایتخت قیمتگذاری شدهاند و هربار ارزش ریالی پرسپولیس بیشتر ارزیابی شده، اتفاقی که اینبار هم افتاده است. اینطور که حسین قربانزاده، رئیس سازمان خصوصیسازی گفته برای پرسپولیس رقم ۳هزار و ۲۰۰میلیارد تومان و برای استقلال ۲هزار و ۸۰۰میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.
همانطور که انتظار میرفت این رقمها با حاشیه و حرف و حدیثهایی همراه بود. مثلا فرهاد عشوندی خبرنگار ورزشی در توئیترش نوشت: «لاتزیو ۸۰ میلیون دلار قیمتشه، اون وقت استقلال ۱۰۵ و پرسپولیس حدود ۱۲۰میلیون دلار…»، بعضیها هم پرسیدند که چطور تیمهایی که هنوز یک استادیوم اختصاصی ندارند و حتی بعید است در ادامه هم دستشان به حق پخش برسد اینطور قیمتگذاری شدهاند.
با این وجود هنوز معیارها و جزئیات قیمتگذاری این دو باشگاه از سوی مسئولان اعلام نشده غیر از اینکه ابتدا بعضیها گفتند که این رقم، قیمت داراییهاست و ارزش برند دیده نشده اما رئیس سازمان خصوصیسازی آب پاکی را روی دست همه ریخت و گفت که اتفاقا ۷۰درصد این رقمها ارزش برند است و فقط ۳۰ درصد به دارایی باشگاهها بر میگردد.
برای این کار فعلا دستمان به حدس و گمان و البته معیارهای بینالمللی قیمتگذاری باشگاههای ورزشی در حوزه اقتصاد فوتبال است. با مرور معیارهای چند نهاد اقتصادی فعال در حوزه اقتصاد فوتبال میبینیم که معمولا ۵ فاکتور برای قیمتگذاری باشگاههای ورزشی استفاده میشود، اخیرا یک شرکت خدمات مالی فرانسوی فهرست معتبری از ۳۲ باشگاه ارزشمند قاره اروپا منتشر کرده که به نظر مرجع خوبی میرسد.
یک: سوددهی
یعنی داشتن تراز مثبت مالی در نسبت درآمدها و هزینههای جاری باشگاه و حقوق بازیکنان. با توجه با اینکه منابع درآمدی باشگاهها در ایران محدود است میتوان گفت در حال حاضر باشگاهداری در کشور ما به هیچوجه سودده نیست؛ به عبارت دیگر هزینههای آن بر درآمدهایش میچربد.
با این وجود طبق صحبتهای معاون سازمان خصوصیسازی، یکی از شرایط واگذاری باشگاهها این است که در دو سال مالی آخر باید سودده باشند و استقلال دو سال پیش با فروش سه بازیکن خود یعنی تیام، مجید حسینی و الهیار صیادمنش به باشگاههای خارجی توانسته دو میلیون دلار درآمد داشته باشد اما در مجموع این دو تیم سودده محسوب نمیشوند مگر اینکه با خصوصی شدن پیشبینیهای خاصی برای درآمد آنها در نظر گرفته شده باشد چون پیشبینی سودآوری هم میتواند در تعیین ارزش یک باشگاه ورزشی اثرگذار باشد.
دو: محبوبیت
این یکی از موارد مورد مناقشه بین هواداران استقلال و پرسپولیس است. پرسپولیسیها معتقدند که تعداد هواداران این تیم بیشتر از هواداران استقلال است اما همه چیز به تعداد نیست بلکه میزان مشارکت هواداران در امور باشگاه و در واقع «هوادار فعال» بودن اهمیت بیشتری دارد مثلا در گزارش موسسه فرانسوی محبوبیت باشگاهها به میزان تعامل هواداران در شبکههای اجتماعی و نه تعداد آنها بستگی دارد به عنوان مثال در این گزارش تعداد فالوئرهای بایر مونیخ در اینستاگرام که در رده سوم قرار دارد کمتر از یک چهارم بارسلونا است که در رده چهارم ایستاده است.
نرخ تعامل یا مشارکت در اینستاگرام به میانگین تعداد بازدید، لایک، کامنت و اشتراک پستهای هر صفحه گفته میشود. بر همین اساس با بررسی صفحات دو تیم استقلال و پرسپولیس در اینستاگرام به نتایج جالبی میرسیم و میبینیم که نرخ مشارکت و تعامل فالوئرهای صفحه پرسپولیس ۵.۲درصد است که در حد میانگین قرار دارد اما این نرخ برای استقلال ۸.۷۴ درصد است که کمی بیشتر از میانگین است اما از آن طرف هواداران پرسپولیس حضور بیشتری در اجتماعات هواداری مانند حضور در استادیومها دارند و تعداد فالوئرهای صفحات مجازی دو تیم هم صفحه ترازو را به نفع پرسپولیس سنگین میکند.
سه: پتانسیل ورزشی
این فاکتور کمی پیچیده و البته در ایران غیرشفاف است و به ارزش قرارداد کلی بازیکنان باشگاه در بازار نقل و انتقالات میپردازد. سایت ترانسفر مارکت ارزش بازیکنان لیگ ایران را در فصل ۲۰۱۹-۲۰۱۸ حدود ۱۲۰میلیون یورو اعلام کرد که در این بین پرسپولیس با ۱۸میلیون یورو اول و استقلال با ۱۲میلیون یورو دوم بودند. البته به این ارزشگذاری انتقاداتی هم وارد است به عنوان مثال ارزش قرارداد شیخ دیاباته در این سایت ۳ میلیون یورو ثبت شده که گفته میشود رقم اصلی بسیار پایینتر است اما در مجموع با توجه به خریدهای فصلهای گذشته پرسپولیس این اختلاف طبیعی به نظر میرسد.
چهار: حق پخش
این فاکتور به درآمدهای کسب شده از پخش تلویزیونی بازیهای تیمهای فوتبال مربوط است. در واقع یکی از مهمترین منابع کسب درآمد باشگاههای فوتبال از محل دریافت حق پخش تلویزیونی است. از آنجا که در ایران همه چیز دولتی و در این مورد انحصار در دست صداوسیما است، باشگاهها هنوز نتوانستهاند از این حق برخوردار باشند و در این مورد، دو باشگاه وضعیت مشابهی دارند و بعید است که در آینده هم بتوانند حریف صداوسیما شوند و دستشان به چیزی تحت عنوان حق پخش تلویزیونی برسد.
پنج: مالکیت استادیوم
این یک دارایی با اهمیت و یک معیار مهم در ارزیابی ارزش باشگاههای ورزشی است. نکته قابل توجه در خصوص داراییهای استقلال و پرسپولیس که در تاریخچه این دو باشگاه پس از انقلاب بیسابقه است، احداث یک ورزشگاه با سرمایه باشگاه استقلال به نام مرحوم ناصر حجازی است.
علاوه بر این دو ورزشگاه مرغوبکار و درفشیفر هم که به این دو تیم اختصاص دارد، در سال ۱۳۹۴ هم دو ورزشگاه دیگر از سوی شهرداری تهران به آنها واگذار شد به نامهای ورزشگاه شهید کاظمی که دو زمین چمن مصنوعی و گنجایش ۱۵ هزار تماشاگر دارد که در اختیار پرسپولیس است و ورزشگاه امام رضا با یک زمین چمن و ۵ هزار نفر گنجایش تماشاگر که به استقلال رسیده. بنابراین با وجود اینکه استقلال سه ورزشگاه و پرسپولیس دو ورزشگاه دارد، چون ارزش ریالی هرکدام متفاوت است نمیتوان گفت برتری دارایی با استقلال خواهد بود.
