روزنامه هفت صبح | از شروع تحریم خودروسازی کشور تا امروز سه وزیر و دو سرپرست به صندلی وزارت صمت تکیه زدهاند؛ ۵ نفر که هرکدام برای مبارزه با التهاب بازار خودرو، راهکارهای مختلفی داشتهاند. آخرین مورد آن به مهرماه امسال و بعد از انفجار قیمت خودرو در بازار برمیگردد. وزارت صنعت مهلت یکهفتهای به کمیته خودرو داد تا راهکاری برای آرام شدن بازار پیدا کند.
از قضا عدهای میگفتند یکی از راهکارهای کمیته خودرو، واردات خودروهای خارجی بوده است؛ البته فقط خودروهای وارداتی دستدوم. این در حالی است که مدتهاست حدود دو هزار دستگاه خودرو در گمرک دپو شدهاند؛ دو هزار خودرو که برای دپوی آنها دلایل مختلفی وجود داشته: مثلا بعضی از آنها موتور بالای دو هزار و ۵۰۰ سیسی داشتند، بعضی آمریکایی یا به سفارش آمریکا بودند، دستهای ارزش بالای ۴۰ هزار دلار داشتند که همه اینها باعث شد استاندارد چرخیدن در خیابانهای کشور را پیدا نکنند.
علاوهبر فعالان کمیته خودرو، مسئولان سازمان برنامه و بودجه و کمیسیون تلفیق هم برای بودجه سال آینده روی واردات خودرو در مناطق آزاد، حساب جدی باز کرده بودند. هفدهم دیماه در جریان بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۰ در کمیسیون تلفیق، مصوب شد که خودروهای خارجی غیرآمریکایی که تا پایان آذر سال ۱۳۹۹ وارد مناطق آزاد شدهاند، وارد کشور شوند.
با وجود این دو تصمیم، روز گذشته در مراسم رونمایی از اولین موتور ملی سهاستوانهای حرفهایی زده شد که به نظر میآید برنامه خودروهای وارداتی را هم بهکل تغییر بدهد. روز پیش رئیس گروه اقتصادی دفتر رهبر انقلاب مخالفت خودش را نسبت به این ماجرا نشان داد و گفت که این ماجرای واردات خودروی دستدوم از مناطق آزاد شایعهای بیش نیست و نباید به سمت این موضوع نیز حرکت کنیم.
علی آقامحمدی گفت: راهی که خودروسازان در پیش گرفتهاند را راهی درست و در راستای اصلاح رویههای قبلی دانست و همچنین بعد از او وزیر صمت در این مراسم بر تولید قطعات و خودروهای داخلی برای جایگزینی با واردات تاکید کردند و گفتند که این کار باعث کاهش ارزبری میشود. این اولینبار نیست که مسئله واردات خودرو، برای رهبر و مشاوران ارشد ایشان اهمیت پیدا کرده است. شواهد دیگری هم از سالهای گذشته در دسترس است که نشان میدهد مقام معظم رهبری با اشاره به مسئله واردات خودرو، تاکید زیادی بر تولید خودروی ملی داشتهاند.
*** تنشهای خودرویی مجلس و دولت در بودجه ۸۹
سال ۱۳۸۸ مجلسیها در اصلاحات بودجه به دنبال این بودند که با کاهش تعرفه واردات خودرو، تکانی به بازار آن بدهند. آنها با کاهش تعرفه میخواستند قیمت خودروهای خارجی همان اول ورود به کشور، ارزانتر حساب شود تا تقاضا برای این خودروها بالا برود. توجیه مجلس این بود که خودروسازان داخلی را میشود با این سیاست از تنبلی خارج کرد.
در این ماجرا دولت سمت مخالفان ایستاده بود. احمدینژاد که آن زمان روی صندلی ریاستجمهوری نشسته بود، میگفت موارد مورد نیاز مرغداری، گاوداری و کشاورزی باید ارزان وارد کشور شود، اما خودرو نه. این چالش بین نمایندههای نزدیک به دولت هم درگیریهایی در صحن مجلس درست کرد؛ مثلا یکی از این درگیریها مربوط به روزی بود که مهدی کوچکزاده، نماینده نزدیک به دولت میگفت واردکنندههای خودروهای ژاپنی و آلمانی در کمیسیونهای مجلس لابی میکنند؛ عکسش هم موجود است.
این باعث شد که برخی از نمایندگان به طرف صندلی کوچکزاده رفته و با او وارد مشاجره شوند. با وجود گلههای دولت و نمایندههای نزدیک به آن، مجلس از موضعش پایین نیامد تا اینکه کمی بعد رهبر انقلاب از خط تولید موتور ملی بازدید کردند. در این بازدید سهساعته ایشان هم نارضایتی خود را درباره کاهش تعرفهها اعلام کردند.
حرف رهبری در این بازدید حول این بود که رشد صنعت داخلی، مهمتر از فراوانی و ارزانی است. این حرف بهخاطر این مطرح شد که آن زمان مخالفان افزایش تعرفهها معتقد بودند اگر خودروهای خارجی گران باشد، مردم به خودروهای داخلی رو میآورند.در این راه مخالفان با مجلس همراه نبودند، چون میگفتند با ارزان شدن خودروی وارداتی دیگر چراغ خودروسازیهای داخلی خاموش خواهد شد. رهبرانقلاب دراینباره گفتند:
«عموماً فلسفه و منطقی که برای افزایش واردات مطرح میشود، بالا بردن کیفیت محصولات داخلی است، اما برای این هدف گزینههای بهتری هم وجود دارد که یکی از آنها اعمال سیاستها و ضوابطی برای بالا بردن کیفیت محصولات داخلی است.» اینطور شد که صنایع داخلی اتومبیل در کشاکش بین دولت و مجلس، به یک پیروزی مهم دست پیدا کردند.
*** خودروهای آمریکایی که نیامده پس فرستاده شدند
سال تصویب برجام زمزمههای زیادی درباره بازگشت پژو، خودروهای آلمانی و آمریکایی پیچید. از قضا کره جنوبی قرار بود به ایران ۲۰۰ شورولت بفرستد که رویهمرفته هفت میلیون دلار ارزش داشتند.آمریکایی بودن شورولت باعث شد که چرخهای این تعداد خودرو هیچوقت به زمین ایران نرسند. بهخاطر اینکه رهبر انقلاب در یکی از بندهای نامهای که برای اجرای برجام خطاب به روحانی نوشته بود، دولت را موظف کرد که واردات کالاهای مصرفی و بهخصوص آمریکایی ممنوع شود.
اینطور شد که واردات خودروهای آمریکایی به ایران ممنوع باقی ماند. یکی از استدلالهایی که رهبرانقلاب برای مخالفت با آمریکاییها داشتند این بود که این خودروها را خود آمریکاییها هم سوار نمیشوند. ایشان گفتند:«خود آمریکاییها به علت مصرف زیاد و سنگین بودن این خودروها، رغبتی به خرید آنها ندارند؛ حالا در این شرایط ما بیاییم و از فلان کارخانه رو به ورشکستگی آمریکا، خودرو وارد کنیم؟ این جای تعجب فراوان دارد.»
تاکید رهبری برای ممنوعیت واردات خودروهای آمریکایی این مسئله را به دولت گوشزد کرد که به دنبال هیچ ایدهای برای وارد کردن شورولت و دیگر محصولات آمریکایی نباشد؛ تصمیمی که باعث شد هنوز هم ردپایی از این خودروهای ممنوع در سطح کشور دیده نشود و حتی محموله اتومبیل هوندا که اصالتا ژاپنی است اما در کارخانههای واقع در آمریکا مونتاژ شده بودند دیپورت شوند.
