روزنامه هفت صبح، گروه بازار | درحالی که قیمت رسمی آیفون ۱۲ پرومکس به ۶۰میلیون تومان میرسد، مدلهای رجیستر نشده آن را در بازار ۴۷میلیون تومان میفروشند. شاید بهعنوان خریدار آن ۱۳میلیون تومان فاصله قیمت وسوسهتان کند اما با سختگیریها و اعمال محدودیتهای تازه سامانه رجیستری، چنین تصمیمی بهاحتمال زیاد سرآغاز کلی دردسر و مصیبت خواهد بود.
دردسرهایی که از اواخر سال ۹۶ همزمان با آغاز طرح رجیستری گوشیهای موبایل راه خریداران و قاچاقچیان موبایل را سد میکند. پیشنهاددهندگان طرح رجیستری میگویند این طرح جلوی قاچاق موبایل را میگیرد و تا حدودی هم حق دارند اما هر بار سختگیری و تغییر قوانین و مقررات طرح رجیستری، تن و بدن خریداران و مصرفکنندگان موبایل در ایران را هم تکان میدهد.
مثلا در آخرین تغییر معافیت گمرکی برای گوشیهایی که به صورت پستی وارد کشور میشوند حذف شده و آنها باید برای عوارض گمرکی یک دستگاه گوشی که طبق قانون حق واردات آن را دارند، پول بیشتری پرداخت کنند. حتی با اینکه گفته شده اعمال تغییرات در قوانین رجیستری برای جلوگیری از فعالیت قاچاقچیان است اما بررسی بازار نشان میدهد من و شما هم بهعنوان خریدار موبایل نمیتوانیم اندازه واردکنندگان موبایل رجیستری را دوست داشته باشیم.
*** اختلاف قیمت گوشیهای با کد و بدون کد رجیستری
رجیستری موبایل نباید برای خریدار هزینهای داشته باشد. آنطور که در اطلاعیه سامانه همتا آمده، دریافت هر هزینهای از خریدار تحت عنوان رجیستری، ثبت دستگاه در گمرک یا همتا، قانونی کردن دستگاه و کل فرآیندهای مربوط به طرح رجیستری غیرقانونی است و در صورت مشاهده خریدار میتوان از فروشنده به سازمان حمایت از حقوق مصرفکنندگان و همچنین تعزیرات شکایت کند.
در عمل هم فروشندهها هزینهای بابت رجیستری از مشتری دریافت نمیکنند اما بررسیها نشان میدهد گوشیهایی که کد رجیستری دارند، قیمتشان خیلی بالاتر از گوشیهای بدون کد رجیستری است که به صورت قانونی وارد کشور نشدهاند.
آیفون ۱۲ با ظرفیت ۱۲۸گیگابایت ۲۶میلیون تومان و با ظرفیت ۲۵۶گیگابایت، ۲۸میلیون تومان است. چه کسی از این قیمتها بدش میآید؟ این قیمتها را فقط در حالتی خواهید دید که گوشی موردنظرتان کد رجیستری نداشته باشد. همین گوشیها اگر به صورت قانونی وارد کشور شده و فرآیندهای مربوط به ثبت کد رجیستری را گذرانده باشند، قیمتشان به حدود ۳۵ تا ۴۰میلیون تومان میرسد.
مدل ۱۲۸گیگابایتی ۳۵میلیون تومان است و مدل ۲۵۶گیگابایتی با قیمت ۳۸ تا ۴۰میلیون تومان فروخته میشود.همینجاست که اختلاف ۱۲میلیون تومانی بین گوشیهای بدون کد رجیستری و با کد رجیستری به وجود میآید. قیمت آیفون ۱۲پرومکس با ظرفیت ۵۱۲گیگابایت بدون کد رجیستری حدود ۴۷میلیون و با کد رجیستری حدود ۶۰میلیون تومان است.
آیفون تنها نیست. اختلاف قیمت نجومی به خاطر کد رجیستری ممکن است در گوشیهای سامسونگ هم مشاهده شود. چه بسا این اختلاف قیمت برای سامسونگ Galaxy Z Fold2 بیشتر است. این گوشی که یکی از گرانترینهای بازار به حساب میآید، حدود ۶۵ تا ۷۱میلیون تومان قیمت دارد. البته شاید در بازار با قیمت ۴۸میلیون تومان هم روبهرو شوید و حسابی دست و دلتان بلرزد. این نرخ مربوط به گوشی بدون کد رجیستری است.
حتی یک فروشگاه، گوشی Galaxy Z Fold2 با ظرفیت ۲۵۶ و حافظه داخلی ۱۲گیگابایت را دوبار قیمتگذاری کرده. با کد رجیستری ۷۱میلیون و بدون کد رجیستری ۴۸میلیون تومان است. اینجاست که طرح رجیستری اختلاف قیمت ۲۳میلیون تومانی را به وجود میآورد. تا حدودی میتوان گفت در بین مدلهای مختلف، گوشیهای رجیستر شده بین ۲۵ تا ۵۰درصد گرانتر از مدلهای بدون کد رجیستری هستند.
*** هزینههای رجیستری موبایل چقدر است؟
عوارض گمرک اولین هزینه برای ثبت گوشیهای موبایل در سامانه همتا است. بعد از آن بقیه هزینهها ناچیز و محدود به تعرفه خدمات این سامانه است. عوارض گمرک برای گوشیها بسته به قیمتشان متفاوت است. بررسیها نشان میدهد هزینه گمرک گوشی مسافرتی ۱۶درصد از ارزش خود گوشی خواهد بود. این ۱۶درصد شامل چهار درصد حق گمرک، دو درصد حق بازرگانی، ۹درصد مالیات بر ارزش افزوده و یک درصد عوارض هلال احمر میشود.
به عنوان مثال تصور کنید شما به خارج کشور سفر کرده و یک عدد آیفون ۱۰ اپل را وارد ایران میکنید. قیمت این گوشی هماکنون چیزی در حدود ۱۵میلیون تومان باشد، شما باید ۱۶درصد این مبلغ را به عنوان هزینه گمرک گوشی پرداخت کنید. با یک ضرب و تقسیم ساده متوجه خواهد شد که ۱۶درصد مبلغ ۱۵میلیون تومان چیزی در حدود دو میلیون و ۴۰۰هزار تومان میشود.
عوارض ۱۶درصدی گمرک برای گوشیهای مختلف بسته به قیمتشان متفاوت است. طبیعتا گوشیهای گرانتر، هزینه رجیستری بیشتری دارند. برای همین هزینه واردات گوشیهای آیفون ۱۲ بیشتر از بقیه است. برای واردات آیفون ۱۲ پرومکس با ظرفیت ۵۱۲گیگابایت، حدود شش میلیون و ۸۰۰هزار تومان عوارض گمرک لازم است. هزینه رجستری آیفون ۱۲ پرو با ظرفیت ۲۵۶گیگابایت حدود چهار میلیون و ۵۰۰هزار تومان و برای آیفون ۱۲ با همین ظرفیت تقریبا چهار میلیون تومان است. آیفون ۱۲مینی با ظرفیت ۶۴گیگابایتی هم حدود دو میلیون و ۵۰۰هزار تومان هزینه گمرک دارد.
سامسونگ Galaxy Fold با ظرفیت ۵۱۲گیگابایت، سه میلیون و ۸۶۰هزار تومان عوارض گمرکی دارد. سامسونگ Galaxy S20 Ultra حدود سه میلیون تومان و سامسونگ Galaxy S20 Plus تقریبا دو میلیون و ۵۰۰هزار تومان برای عوارض گمرک خرج روی دستتان میگذارند. اگر پرچمدارها را کنار بگذاریم، رجیستری گوشیهای میانرده عموما در محدوده ۴۰۰ تا ۸۰۰هزار تومان خرج داشته باشد. مثلا برای واردات مسافری سامسونگ Galaxy A50 باید حدود ۵۰۰هزار تومان هزینه پرداخت کنید.
عوارض گمرک سامسونگ Galaxy A70 تقریبا ۶۰۰هزار تومان است و سامسونگ Galaxy A80 هم تقریبا ۷۶۰هزار تومان هزینه رجیستری دارد. رجیستری گوشیهای هوآوی میتواند بین ۵۰۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۳۰۰هزار تومان خرج روی دستتان بگذارد؛ مثلا هوآوی P30 Pro بهعنوان یکی از پرچمدارهای هوآوی تقریبا یک میلیون و ۲۰۰هزار تومان عوارض گمرک دارد و واردات مسافری هوآوی Y9s به عنوان یکی از پرفروشترین گوشیهای هوآوی تقریبا ۵۰۰هزار تومان هزینه رجیستری خواهد داشت.
*** بازار خرید پاسپورت چطور جمع شد؟
گوشیهایی که به روش مسافری وارد کشور میشوند، باید در همان ورودی گمرک ثبت شوند. این قانون چند ماهی است به فرآیند رجیستری موبایل اضافه شده. بر اساس آن مسافران در فرودگاه یا مرزهای زمینی، کد IMEI گوشی خود را که به عنوان شناسه یکتا نامیده میشود، در گمرک ثبت میکنند و از آن موقع تا ۳۰روز فرصت دارند با مراجعه به سامانه همتا و پرداخت هزینهها گوشی خود را رجیستر کنند.
پیش از اجرای این قانون، کل فرآیند رجیستری موبایل به صورت غیرحضوری انجام میشد. به این صورت که مسافران بعد از خروج از فرودگاه میتوانستند ادعا کنند یک گوشی همراه داشتهاند و با استفاده از اطلاعات ورود و خروجشان به کشور یک موبایل را رجیستر کنند. این اتفاق باعث شدهبود بازار خرید و فروش پاسپورت حسابی داغ شود.
برخی حاضر بودند پاسپورت کسانی را که به تازگی به کشور برگشتهاند بخرند و با استفاده از عکس پاسپورتها گوشی را رجیستر کنند. قیمت پاسپورت قبل از شیوع کرونا حدود دو میلیون تومان بود و بعد از شیوع بیماری با کاهش تعداد مسافران خارجی به چهار میلیون تومان میرسید. در برخی موارد کلاهبردارها بدون اطلاع مشتری با استفاده از تصویر پاسپورت مسافران تورهای خارجی، به نام آنها گوشی وارد میکردند. با اجباری کردن ثبت و ارائه IMEI در گمرکات مسافری، تلاش شده جلوی این شیوه غیرقانونی را بگیرند.
*** راه چاره برای کسانی که سرشان کلاه رفت
مهرماه امسال که ستاد مبارزه با قاچاق کالا، کل فرآیند رجیستری را به ثبت شناسه گوشی در مبادی ورودی مشروط کرد. آنطور که انجمن واردکنندگان موبایل میگوید، بعد از این تغییر، به مسافرانی که از اول تیرماه اقدام به واردات گوشی کرده و آنها را رجیستر نکرده بودند، فرصتی دوباره داده شد تا این دستگاهها را در سامانه وارد کنند، در این میان عدهای از دلالان و دستفروشان و البته فروشندگانی هم بودند که تعداد زیادی گوشی را پیشتر وارد کرده و هنوز رجیستر نشده بود.
بر این اساس فرصتی دست داد تا عدهای از این موضوع سوءاستفاده کرده و تعداد زیادی گوشی را به شکل غیرقانونی ثبت کنند. اما چطور و از چه طریقی؟ در سامانه گزینهای به نام اتباع خارجی وجود داشت که مسئولان امر فراموش کرده بودند تیک آن را بردارند و این فرصت دست داد تا سودجویان با یک پاسپورت چند گوشی را با نام و مشخصات اتباع خارجی که عمده این پاسپورتها متعلق به شهروندان افغانی است، ثبت کنند.
بعد از اینکه مسئولان متوجه این موضوع میشوند، رجیستری سه هزار و ۴۰۰گوشی که با این روش ثبت شده بودند را لغو میکند. درحالی که این گوشیها فروخته شده و دست مشتریان بود. حالا مشتریانی که رجیستری موبایلشان لغو شده، باید از فروشنده گوشی که به روش غیرقانونی وارد کشور شده به سازمان حمایت از مصرفکنندگان شکایت کنند.
*** بسته شدن راه واردات پستی موبایل با افزایش هزینهها
روش مسافری تنها یکی از راهها برای واردات گوشی است. بعضی افراد از روشهای پستی برای واردات موبایل استفاده میکنند. در این روش دیگر نیازی نیست شخص به خارج کشور سفر کند. طبق قوانین گمرک، ترخیص کالای پستی که جنبه تجاری ندارد تا سقف ۵۰دلار بدون پرداخت حقوق گمرکی و سود بازرگانی انجام میشود.
در مورد گوشیهای پستی هم این قانون قابل اجرا بود اما با افزایش واردات گوشیهای پستی از کشورهای همسایه مثل عراق، افغانستان و ترکیه، این موضوع روال تجاری به خود گرفته است. جمال ارونقی، معاون فنی گمرگ میگوید برای جلوگیری از این کار، معافیت ۵۰دلاری گوشیهای پستی و استفاده از ارز با نرخ ۴۲۰۰ برای محاسبه حقوق ورودی گوشی پستی حذف شد.
به این شکل از این به بعد گوشیهای پستی همانند دیگر گوشیهای وارداتی با حقوق گمرکی محاسبه شده با ارز نرخ سنا و پرداخت دوبرابر سود بازرگانی وارد کشور میشوند. در سال گذشته قانون واردات یک گوشی توسط مسافر، حذف معافیت، حقوق گمرکی محاسبه شده با ارز نرخ سنا و پرداخت دوبرابر سود بازرگانی برای گوشیهای مسافری هم اعلام شده بود. بنابراین در حال حاضر، واردات با گوشی مسافری و پستی دیگر هیچ سودی برای واردکنندگان نخواهد داشت.
