ماشینهای لوکس! لطفا طرف ما نیایید
بررسی ابعاد پیدا و پنهان قانون بیمه درباره پرداخت خسارت تصادف به خودروهای گرانقیمت
***منتظر بخشنامه بیمه مرکزی باشید
انتشار خبر باطلشدن فرمول بیمه مرکزی برای نسبتبندی خسارت واردشده به ماشینهای لوکس همه ما را درگیر یک فضای مبهم کرده. صاحبان ماشین لوکس نمیدانند، اگر امروز و فردا یک راننده حواسپرت با آنها تصادف کند و خسارت چندمیلیونی به ماشینش وارد کند، آیا بیمه شخص ثالث راننده مقصر، خسارت را تمام و کمال پرداخت میکند یا همچنان با نسبتبندیهای دستورالعمل قبلی از زیر بار پرداخت خسارت فرار میکند؟ پرویز فرجتبار، کارشناس رسمی دادگستری در امور بیمه که به عنوان مدعیالعموم خواستار تغییر این رویه شده و رای دیوان عدالت را گرفته، میگوید در حال حاضر دستورالعمل بیمه مرکزی برای نسبتبندی خسارت باطل شده و اگر همین امروز یک ماشین لوکس در تصادف خسارت ببیند، مشمول رای دیوان عدالت اداری خواهد شد. حتی اگر شرکت بیمه بر اساس همان رویه پیشین تنها بخشی از خسارت را پرداخت کند، راننده خسارتدیده میتواند با طی کردن مراحل قانونی حق خود را از بیمه شخص ثالث راننده مقصر دریافت کند. فرجتبار میگوید، همین یکیدو روز آینده قرار است بیمه مرکزی در جلسه با شرکتهای بیمه، رای دیوان عدالت اداری را در قالب یک بخشنامه اجرایی کند. او میگوید برای اطلاع
از جزئیات نحوه اجراییشدن رای دیوان عدالت اداری، باید یکیدو روز دیگر صبر کنیم تا بخشنامه بیمه مرکزی منتشر شود.
*** یک نمونه ساده، صرفا برای درک بهتر
فرض کنید شما یک ماشین لوکس ۳۶۰میلیون تومانی دارید و در خیابان راه مستقیم خودتان را میروید. ناگهان از یک خیابان فرعی یک ماشین پژو با نهایت سرعت جلوی شما میپیچد و میکوبد به گلگیر سمت شاگرد. بعد از کروکی و اظهار نظر پلیس، راننده پژو مقصر شناخته میشود و باید خسارت واردشده به ماشین ۳۶۰میلیون تومانی شما را پرداخت کند. دستورالعمل بیمه مرکزی که حالا توسط دیوان عدالت اداری به چالش کشیده شده، میگوید بیمه شخص ثالث ماشین پژو ملزم به پرداخت تنها نصف خسارت واردشده به ماشین لوکس شماست. چراکه حداکثر ارزش یک ماشین متعارف ۱۸۰میلیون تومان است و ماشین شما دوبرابر این مبلغ قیمت دارد. کارشناس بیمه خسارت واردشده به ماشین شما را هشتمیلیون تومان برآورد میکند، اما بیمه شخص ثالث ماشین پژو تنها چهارمیلیون تومان آن را به شما پرداخت میکند، با اینکه سقف تعهدات این بیمه ۹میلیون تومان است. به عبارتی با فرمول بیمه مرکزی باید چهارمیلیون باقی مانده را خودتان از جیب خودتان متقبل شوید. البته اگر بیمه بدنه داشته باشید، میتوانید این پنجمیلیون تومان باقی مانده را از شرکت بیمه بدنه دریافت کنید. فرجتبار، کارشناس دادگستری در امور بیمه
میگوید، حالا با باطل شدن فرمول بیمه مرکزی، شرکت بیمه شخص ثالث موظف است کل خسارت واردشده تا سقف تعهداتش را به ماشین لوکس پرداخت کند. برای مثال در چنین موردی که مطرح کردیم، بیمه شخص ثالث باید هشتمیلیون را تمام و کمال به راننده خسارتدیده پرداخت کند. این نکته مثبت ماجراست، اما همهچیز به همینجا ختم نمیشود…
چطور فرمول باطل شده بیمه مرکزی به کمک دوستم آمد
یکی از دوستان من سال گذشته هنگام رانندگی در خیابان یک لحظه حواسش به گوشی موبایل پرت شد و با یک ماشین لوکس تصادف کرد. ماشین لوکس آن زمان حدود ۵۰۰میلیون تومان قیمت داشت. بعد از اینکه مشخص شد دوست من در این تصادف مقصر است، پای کارشناسهای بیمه به این قضیه باز شد. خسارتی که دوستم به خاطر یک حواسپرتی کوتاهمدت به آن ماشین لوکس وارد کرد، رقمی حدود ۴۰میلیون تومان بود! کارشناس بیمه شخص ثالث ماشین دوستم، با بررسی جزئیات این تصادف، به فرمول بیمه مرکزی استناد کرد و نشان داد دوست مقصر من باید تنها ۱۳میلیون تومان به راننده ماشین لوکس خسارت پرداخت کند. چراکه اگر ارزش آن ماشین لوکس را با مبلغ دیه نسبتبندی کنیم، مسئولیت بیمه شخص ثالث دوست من برای پرداخت خسارت، یکسوم خسارت واردشده به چنین ماشین گرانقیمتی است. بیمه شخص ثالث دوست من تنها تا ۱۰میلیون تومان برای پرداخت خسارتهای اینچنینی پوشش داشت و این موضوع باعث شد دوستم سهمیلیون تومان باقی مانده را از جیب خودش به راننده ماشین لوکس پرداخت کند.
تا اینجای کار همه چیز به خوبی پیش میرود. به خصوص که راننده ماشین لوکس از قبل به فکر روز مبادا بوده و ماشین ۵۰۰میلیونی خود را بیمه بدنه کرده بود. با این کار راننده خسارتدیده توانست بعد از دریافت ۱۰میلیون از بیمه شخص ثالث و سهمیلیون از دوست من، ۲۷میلیون تومان خسارت باقی مانده را از بیمه بدنه خود دریافت کند.
حالتی را در نظر بگیرید که ماشین لوکس بیمه بدنه نداشته باشد. خدا نصیب گرگ بیابان نکند! در چنین حالتی محال است راننده ماشین لوکس به محاسبه خسارت با چنین فرمولی رضایت دهد. تکلیف ۲۷میلیون تومان باقی مانده چه میشود؟ فرجتبار، کارشناس دادگستری در امور بیمه میگوید، در حال حاضر تعداد زیادی شکایت از طرف رانندههای ماشینهای لوکس سر از دادگاه درمیآورد که مشابه چنین وضعیتی را دارند. ۴۰میلیون تومان به ماشینشان خسارت وارد شده، اما کارشناسهای بیمه خسارت را تنها ۱۳میلیون تومان در نظر گرفتهاند. برای همین است که فرجتبار به عنوان مدعیالعموم برای باطل شدن فرمول بیمه مرکزی سراغ دیوان عدالت اداری رفته است.
*** آن روی سکه رای دیوان عدالت اداری
بیایید فرض کنیم دوست من بعد از اجرایی شدن رای دیوان عدالت اداری باطل شدن فرمول تعیین خسارت به ماشینهای لوکس، مرتکب آن اشتباه شده و خسارت ۴۰میلیون تومانی به یک ماشین مدلبالا وارد کرده است. در چنین حالتی دیگر فرمول باطل شده به کمک دوستم نخواهد آمد و میزان این خسارت را به ۱۳میلیون تومان کاهش نخواهد داد. در چنین حالتی فرقی نمیکند ماشین لوکس خسارتدیده بیمه بدنه داشته باشد یا نه، در هر دو صورت دوست من ملزم به پرداخت کل خسارت ۴۰میلیون تومانی به ماشین لوکس است. اگر ماشین لوکس بیمه بدنه نداشته باشد، کارمان زار است. چرا که هر طور شده باید رضایت راننده خسارت دیده را کسب کنیم، وگرنه ممکن است دادگاه برای دریافت این خسارت، ماشین دوستم را توقیف کند. اگر ماشین لوکس بیمه بدنه داشته باشد، شرایط زیاد فرقی نمیکند. به هر صورت دوست من در قبال خسارتی که به ماشین لوکس وارد کرده، مسئول است. با این تفاوت که حالا طرف حساب شرکت بیمه است و حالا چانهزنی برای قسطبندی کردن خسارت واردشده، راحتتر است. باهمه این تفاسیر این رای دیوان عدالت اداری میتواند چنین ضررهای بزرگی به رانندههای حواسپرت بزند. به خصوص که رقم خسارت ممکن است
در حد ۴۰میلیون تومان نباشد. قانون برای این خسارت سقفی معادل نصف دیه مرد مسلمان در ماه حرام در نظر گرفته که ۱۸۰میلیون تومان است. به عبارتی اگر یک راننده حواسپرت تا ۱۸۰میلیون تومان به یک ماشین خسارت وارد کند، باید کل ۱۸۰میلیون تومان را بپردازد. حالا یا از جیب خودش، یا با استفاده از پوشش بیمه شخص ثالث.
*** چشم همه ما به بخشنامه بیمه مرکزی
نظر فرجتبار، کارشناس رسمی دادگستری در امور بیمه را پرسیدم. کل ماجرای دوستم را برایش تعریف کردم و او این نکته منفی را در مورد تغییر جدید دستورالعمل بیمه مرکزی پذیرفت. او در اینباره میگوید، رای دیوان عدالت اداری در مورد دستورالعمل شرکتهای بیمه است. این رای برای جلوگیری از فرار شرکتهای بیمه از پرداخت خسارت به ماشینهای لوکس است و آنها را مسئول پرداخت کل خسارت واردشده تا سقف پوشش بیمه شخص ثالث میداند.
ممکن است رای دیوان عدالت اداری شامل حال مردم هم بشود. طوری که رانندههای حواسپرت ملزم به پرداخت کل خسارت واردشده به ماشینهای لوکس شوند. در چنین حالتی این رای دیوان عدالت اداری نهتنها به نفع رانندهها نیست، بلکه ممکن است مسئولیت آنها برای پرداخت خسارت به ماشینهای لوکس را تا ۱۸۰میلیون تومان بالا ببرد! فرجتبار میگوید، باید منتظر بخشنامه بیمه مرکزی باشیم تا ببینیم بیمه مرکزی سقف مسئولیت راننده را هم بالا میبرد یا نه؟ اگر این اتفاق بیفتد باید هرچه زودتر سراغ بالابردن سقف پوشش بیمه شخص ثالث برویم. چراکه یک تصادف جزیی با ماشین لوکس ممکن است بالای ۹میلیون تومان به این ماشینهای نازکنارنجی خسارت وارد کند و مجبور شویم مازاد خسارت واردشده نسبت به پوشش ۹میلیون تومانی بیمه شخص ثالث اجباری را از جیب خودمان بپردازیم.
*این مطلب در روزنامه هفت صبح ۲۶خرداد ۱۳۹۸ منتشر شده است
