روزنامه هفت صبح، احمدرضا نجفی| حتما برای شما هم پیش آمده که با نگاهی به حجم معاملات بازار سرمایه، بخواهید چرتکه بیاندازید و ببینید کارگزاریها چه سودی از معاملات بورس به جیب میزنند. به خصوص که کارمزد 1.25درصدی هر معامله، عملا بخشی از سود سرمایهگذاری را در همان لحظه اول از بین میبرد که از میزان، شش دهم درصدش نصیب کارگزاران بورس میشود. اما مسئله اینجاست که نه درآمد کارگزاریها به کارمزد معاملات محدود میشود و نه هزینههایشان در آن حدی است که اغلب ما فکر میکنیم. برای روشن شدن این مسئله، سراغ صورتهای مالی چند کارگزاری بزرگ البته چند کارگزاری کوچک رفتهایم.
کارمندان، بزرگترین هزینه کارگزاران
حقوق و دستمزد پرسنل بزرگترین خرجی است که هر ماه روی دست کارگزاریهای بورس میماند. برای مثال کارگزاری مفید در شش ماهه دوم سال 1401، 267میلیارد تومان از درآمدهایش را به کارمندانش پرداخت کرده است. کارگزاری آگاه هم به عنوان دومین کارگزاری بزرگ بورس، 252میلیارد تومان در سال 1401 به کارکنانش حقوق داده. به عبارتی هزینه پرسنلی که کارگزاری مفید در شش ماه داشته، از یکسال حقوق کارمندان کارگزاری آگاه بالاتر است.
ماهانه دو میلیارد تومان اجاره برای ساختمان مرکزی
اجاره خانه در چند سال گذشته مدام در حال افزایش بوده و همین موضوع به دومین هزینه بزرگ کارگزاریها تبدیل شده است. تعداد شعب زیاد در سراسر کشور، به همراه چشم و همچشمی روی ساختمان مرکزی کارگزاریها، باعث شده هزینه زیادی برای اجاره شعب توسط کارگزاریها پرداخت شود. برای مثال کارگزاری مفید در شش ماهه دوم 1401 حدود 14میلیارد تومان اجاره پرداخت کرده که از این رقم، 12میلیارد تومان صرفا مربوط به ساختمان مرکزی این شرکت در بلوار آفریقا تهران است که میشود ماهانه دو میلیارد تومان!
هزینههای خردهریزی که شاید به چشم نیایند
ردیف سایر هزینهها برای هر شرکتی دردسرساز است. هزینههای که در نگاه اول چندان بزرگ نیستند اما وقتی کنار هم گذاشته میشوند شبیه یک غول شاخدار به نظر میرسند. در این ردیف هزینهای، نرمافزارها و تجهیزات کامپیوتری از همه بالاتر به چشم میخورد. کارگزاری مفید ماهی 25میلیارد تومان برای خدمات شرکتهای نرمافزاری هزینه میکند و این رقم برای کارگزاری آگاه ماهانه حدود 10میلیارد تومان است. از جمله دیگر هزینههای بزرگ که در ردیف سایر قرار میگیرند میتوان به هزینههای زیرساختهای اداری، بازاریابی، شرکت در نمایشگاهها، قبضهای دورهای، تشریفات، کارمزدهای بانکی و دفاتر پیشخوان اشاره کرد.
160میلیارد تومان درآمد ماهانه یک کارگزاری از کارمزدها
حدود یک سوم معاملات بازار سرمایه توسط کارگزاری مفید انجام میشود. براساس آخرین صورتهای مالی منتشر شده، کارگزاری مفید ماهانه به طور میانگین 160میلیارد تومان از کارمزد معاملات بورس اوراق بهادار و فرابورس، بورس کالا، بورس انرژی و حق مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری درآمد کسب میکند.
کارگزاری آگاه که در رتبه دوم معاملات قرار دارد، در سال 1401 ماهانه 60میلیارد تومان کارمزد از مشتریانش دریافت کرده است. این کارمزد دقیقا همان سهم شش دهم درصدی کارگزاریها از ارزش معاملات بورس است که در نهایت از سهامداران و سرمایهگذاران دریافت میشود. البته درآمدهای مربوط به حقالزحمه مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری مشترک هم در این ردیف درآمد میگنجند.
1862میلیارد تومان درآمد از سرمایهگذاری
براساس گزارشی که روزنامه فرهیختگان منتشر کرده، 20کارگزار برتر بازارسرمایه در آخرین سال مالی خود هزار و 862میلیارد تومان سود سرمایهگذاری به دست آوردهاند. شرکتهای کارگزاری عموما به طور مستقیم در بورس سرمایهگذاری نمیکنند. هرکدام صندوق سرمایهگذاری مختص خودشان را دارند که مردم هم میتوانند با سرمایهگذاری در این صندوقها سود کسب کنند و به طبع وقتی خودشان هم بخواهند از بورس درآمد داشته باشند، سراغ سرمایهگذاری در صندوقهای خودشان میروند.
بررسی صورتهای مالی کارگزاریها بزرگ نشان میدهد کارگزاری آگاه بیشترین درآمد را از طریق سود سرمایهگذاری به دست آورده که حدود هزار و 238میلیارد تومان است و از مجموع خرید و فروش سهام و سود دورهای صندوقهایش به دست آمده است. موردی که نشان میدهد کارگزاری آگاه بیش از اینکه از کارمزدها درآمد داشته باشد، از سرمایهگذاری در بازار سرمایه سود کسب کرده است.
براساس صورتهای مالی شش ماه دوم سال 1401 کارگزاری مفید، این کارگزاری 67میلیارد تومان از طریق سرمایهگذاری در صندوقهایش سود کرده است. پورتفوی بورسی این صندوق شامل صندوق سرمایهگذاری حامی، صندوق سرمایهگذاری توسعه بازار سرمایه، صندوق سرمایهگذاری اهرمی مفید، سهام شرکت سبدگردان مفید، صندوق سرمایهگذاری امید توسعه و صندوق مشترک پیشرو است که بیشترین درآمد از صندوق حامی به دست آمده است.
کارگزاریها همیشه سودده نیستند
صورتهای مالی امسال شرکتهای کارگزاری عموما مثبت بوده اما همیشه اینطور نیست. سال 1400 یعنی یکسال قبل از این صورتهای مالی درخشان، سال سخت کارگزاریها بود. بعد از ریزش سنگین بورس و کاهش قابل توجه حجم معاملات در سال 99 و با توجه به اینکه کارگزاریها تعداد پرسنل زیادی را در هایپ بورس به خدمت گرفته بودند، آن سال صورتهای مالی عموما با میلیاردها تومان ضرر و زیان همراه بود.
هنوز هم کارگزاریهایی هستند که با ضرر سال مالی خود را به پایان میرسانند. از جمله این کارگزاریها میتوان به ایران سهم، امید سهم، جهان سهم، پارس ایده بنیان، ایمن بورس و چند کارگزاری دیگر اشاره کرد که هزینههایشان کمی بالاتر از درآمدشان بوده و این موضوع باعث زیانده شدن صورتهای مالی شده است.
