روزنامه هفت صبح، احمدرضا نجفی | سه ماه از شروع ریزش بورس گذشت و در این مدت شاخص کل با سقوط ۴۰درصدی از محدوده دو میلیون و ۷۸هزار واحد به حدود یک میلیون و ۲۲۱هزار واحد رسید. از ۲۰مردادماه تا حالا حداقل سه مرتبه به بازگشت روند صعودی و خلاصی از ضرر روزانه امیدوار شدیم. اولینبار شاخص در ابتدای شهریورماه به روند صعودی برگشت و در سه روز ۱۶۰هزار واحد رشد کرد، اما این روند ادامهدار نبود.
دومینباری که سهامداران به بازگشت روند صعودی امیدوار شدند مربوط به ۱۹ تا ۲۶شهریورماه است.زمانی که شاخص کل از یک میلیون و ۵۷۰هزار واحد تا یک میلیون و ۷۲۰هزار واحد افزایش پیدا کرد. دفعه سوم این اتفاق در نیمه مهرماه افتاد. یعنی زمانی که شاخص بورس برای چهار روز حدود ۱۴۰هزار واحد رشد کرد. با این وجود در هیچکدام از این سه مقطع زمانی روند صعودی دوام چندانی نداشت و امیدواری سهامداران دوباره به ناامیدی تبدیل شد.
این اتفاقات ممکن است دوباره تکرار شود به خصوص که روزهای سهشنبه و چهارشنبه هفته گذشته بازار نسبتا سبزرنگی را شاهد بودیم. اینبار میتوانیم از تجربه سه دوره صعودی گذشته استفاده کنیم.شاید بهتر باشد زمانی به بازگشت روند صعودی امیدوار شویم که حداقل سه شرط لازم عملی شوند؛ اول ارزش معاملات به حالت عادی برگردد.
اینبار در روند صعودی شرکتهای کوچک هم سهیم باشند و شاهد ادامهدار بودن صف فروش در یک سوم نمادها نباشیم. همچنین زمانی میتوانیم نسبت به بازگشت روند صعودی اطمینان پیدا کنیم که ریسکهای خارج از بازار از بین بروند. بزرگترین آنها توقف دو ماهه نماد شستا است که بازگشایی آن میتواند به تنهایی چندده هزار واحد روی شاخص کل تاثیر بگذارد.
* یک: بازگشت حجم معاملات بورس به حالت عادی
ارزش معاملات بورس در هفتهای که گذشت به کمترین حد در چند ماه اخیر رسید. در روز یکشنبه معاملهگران بورس تنها چهار هزار میلیارد تومان سهام خرید و فروش کردند که نشان میدهد تمایل به خرید و فروش سهام در بورس به کلی از بین رفته است. حتی در روزهایی که بازار روند صعودی به خود میگیرد، مثل روز چهارشنبه ارزش معاملات نهایتا به ۱۲هزار میلیارد تومان میرسد.
این در حالی است که بورس تهران رکورد معاملات ۳۰هزار میلیارد تومانی را دارد و در روزهای اول تابستان عموما شاهد جابهجایی ۲۰ تا ۲۵هزار میلیارد تومان سهام در بورس بودیم. با این تفاسیر تنها در صورتی میتوانیم به بازگشت روند صعودی به شاخص بورس امیدوار باشیم که حجم معاملات هم افزایش پیدا کند. در غیر این صورت نمیتوانیم دلمان را به رشد چند روزه شاخص خوش کنیم.
* دو: همراهی شرکتهای کوچک در روند صعودی
حداقل یک سوم بازار سرمایه تقریبا دو ماه است که هر روز با صف فروش روبهرو میشود. حتی در روزهایی که شاخص بورس صعودی است و نقشه بازار به رنگ سبز درآمده، همچنان حدود ۲۰۰نماد از مجموع ۶۰۰نماد بازار سرمایه صف فروش خود را حفظ میکنند. آنها عموما نماد شرکتهای کوچکی هستند که کمتر نامشان شنیده شده و برای همین مشتری جدیدی برای سهامشان پیدا نمیشود.
نبود خریدار باعث کاهش حجم معاملات و نهایتا بدون تغییر ماندن قیمت پایانی سهام میشود. در صورتی بازگشت روند صعودی بورس پایدار خواهد ماند تا شاهد جمعآوری صفهای فروش شرکتهای کوچک باشیم. مقایسه رفتار شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد در اغلب روزها نوسانات شاخص هموزن تقریبا نصف نوسانات شاخص کل است.
* سه: پایان ریسکهای خارج از بازار
لغو پذیرهنویسی صندوق پالایش، تعیین محدودیت برای قیمتگذاری فولاد، ممنوعیت نوسانگیری روزانه و معاملات الگوریتمی و حتی انتخابات آمریکا هر کدام در ماههای اخیر معاملات بازار بورس را تحت تاثیر قرار دادند. در حالی که خیلی از آنها تغییری در ارزندگی سهام شرکتها ایجاد نمیکنند. هر کدام از این اتفاقات خارج از بازار میتواند روند صعودی بورس را از بین ببرد و کارشناسان به آنها ریسک غیرسیستماتیک میگویند.
خطرشان زمانی بیشتر است که از قبل احتمال چنین اتفاقاتی وجود داشته باشد. یک نمونه از ریسکهای بزرگ بازار سرمایه، توقف طولانیمدت نماد شستا است. نمادی که دو ماه پیش متوقف شده و در روزهایی که شاخص کل ۴۰درصد ریزش داشته، تغییری در قیمت سهام آن ایجاد نشده است. بعضی اعتقاد دارند تا زمانی که شستا بازگشایی نشود نمیتوان به بازگشت روند صعودی دل بست چراکه صرف بازگشایی شستا و کاهش قیمت سهام آن، تاثیر زیادی در افت شاخص و از دست رفتن روند صعودی خواهد شد.
صندوق پالایش یکم یکی دیگر از مواردی است که میتواند تاثیر زیادی روی روند بورس داشته باشد. بیش از یک ماه از پایان مهلت پذیرهنویسی واحدهای صندوق ETF پالایش یکم میگذرد و در دو هفته اخیر اخبار ضد و نقیضی درباره آغاز معاملات آن منتشر شده. بررسیها نشان میدهد ارزش NAV واحدهای صندوق پالایش یکم به حدود هفت هزار و ۵۰۰تومان رسیده و تا اینجای کار ۲۵درصد ضرر نصیب خریداران آن شده است. در مجموع میتوان گفت تا زمانی که معاملات نمادهایی مثل شستا و پالایش آغاز نشود نمیتوان قاطعانه درباره بازگشت روند صعودی بورس نظر داد.
