روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| دیروز صاحب مجموعه زنجیرهای هایدا در 45سالگی و بهخاطر آمبولی ریه درگذشت. جاوید فرزامی 27 سال پیش اولین شعبه هایدا را در خیابان شریعتی تهران راهاندازی کرد. این جوان اردبیلی که بهواسطه شغل پدرش در ترهبار تهران، به تهران رفتوآمد داشت، بهخاطر علاقه زیادش به ژامبون به فکر راهاندازی ساندویچی افتاد. به گفته خودش با 50 میلیون تومان سرمایه این کسب و کار را شروع کرد و سال اول هم بهخاطر ارزانفروشی، 18 میلیون تومان ضرر کرد.
آن زمان یک ساندویچ معمولی 200 تومان قیمتش بود. هایدا ساندویچهایش را که 180 تومان برایشان تمام میشد، 160 تومان میفروخت. با این حال با درآمدی که به همراه برادرانش از ترهبار داشتند، توانستند در سال دوم شعبه دیگری در ولیعصر بزنند. رفتهرفته شعبههای ساندویچ گرم و پیتزا هم باز کردند و فعاليتشان گستردهتر شد. جاوید فرزامی در حوالی سال 85 دو شعبه کلاس کنکور هم باز کرد و تصمیم داشت شعبههای بیشتری هم بزند اما از سرنوشت این کلاسها اطلاعاتی در دسترس نیست.
* رستورانهای زنجیرهای شیلا در سال ۱۳۷۸ به همت چند دانشجوی جوان دانشگاه تهران افتتاح شد. اولین شعبه، یک مغازه 15متری بود که در خیابان ولیعصر (تقاطع خیابان مطهری و خیابان فتحیشقاقی) راهاندازی شد. مجید میری که یکی از آنهاست کارشناسی ارشد گیاه پزشکی خوانده بود و پیش از شیلا در یک فستفودی کوچک بهنام هیلا کار میکرد.
همانجا متوجه شد آن ساندویچ هاتداگی که ما در ایران میخوریم بهنوع دیگری در دنیا سرو میشود؛ نان مخصوص خودش را دارد و روی آن سس خردل تند ریخته میشود. با سرو این نوع هاتداگ، فروش هیلا چهار برابر شد و شش ماه بعد شعبه دوم هیلا را هم باز کرد. با این حال زیاد آنجا نماند و شیلا را با شعار «مبتکر اولین هاتداگ واقعی ایران» با دوستانش راهاندازی کرد. در سال 86 با 9 شعبه متوجه شدند دیگر نمیتوانند مانند قبل کارها را کنترل کنند و سازمانی سیستماتیک راهاندازی کردند و شیلا بهطور رسمی به یک رستوران زنجیرهای تبدیل شد.
* اولین ساندویچیهای ایران از دوران جنگ جهانی دوم در تهران راهاندازی شدند و اغلب کارکنان آنها ارمنی بودند. فروش اصلی آنها هم ساندویچ ماهی و کالباس، در نانهای بولکا یا بولکی (نوعی نان ارمنی) بود؛ نانهای سفید و کمحجمی که از خمیر ترش درست میشوند. یکی از آنها ساندويچی آندره بود. در سال 1316 آندریاس آهارونیان اولین اغذیهفروشی مدرن را در خیابان ولیعصر راهاندازی کرد و تقریبا برای اولینبار ساندویچ سوسیس و کالباس دست مردم داد.
سال 72 آندره ورشکست شد و آن مغازه بزرگ را بعد از چند دهه فعالیت بست و به بانک صادرات فروخت. آندره تا سالها در مغازهای کوچک در کوچه ماه، روبهروی قنادی بامداد، فقط سوسیس و کالباس پخش میکرد. استقبال از فرآوردههای گوشتی آندره بهقدری زیاد شد که آن را به یک کارخانه ارتقا دادند و تا به امروز در این زمینه فعالیت میکنند.
* فریدون مهروانی در سال 1346 اغذیهفروشی فریدون را در خیابان نیلوفر یا عشقیار تهران راهاندازی کرد. طعم خوب ساندویچهایش باعث شد بهزودی معروف شود. به دلایلی نامعلوم به فری کثیف معروف شد اما در همه این سالها مشتری خود را از دست نداده است. درباره اینکه چرا این لقب را به ساندویچی فریدون دادند چندین روایت وجود دارد که… با این حال فرزند او، بهزاد مهروانی اینها را تکذیب میکند و میگوید این اسم را رقبایش به این مغازه نسبت دادهاند. مهروانی هیچگاه علاقهای به توسعه این مغازه قدیمی یا تغییر مکان آن نشان نداد و حتی حاضر به تاسیس شعب دیگری از ساندویچي فریدون نشد. فریدون مهروانی در 80 سالگی و در بهمن سال 99 بهخاطر بیماری قلبی درگذشت.
* اغذیهفروشی یکتا هم یکی از قدیمیترین فستفودهای جدید تهران بود. این رستوران در سال ۱۳۳۰ توسط مرحوم یوسفی در شمال خیابان ولیعصر بالاتر از چهارراه پارکوی تاسیس و در سال ۱۳۳۴ رسما افتتاح شد. این رستوران تا آذر ۹۲ که کامل خراب شود، شبیه همان روزی که ساخته شد به کارش ادامه میداد و تغییری در ساختمان و دکورش ندادند. میز و صندلیهایش زرشکی بود و غذاهای معمولا باکیفیتی داشت؛ الویه، سوپ خانگی و خوراک بامیه مخصوص یکتا مشتریان بیشتری داشت. این ساندویچی با اینکه سالهاست بسته شده و فعالیتی ندارد، هنوز بین مردم محبوب است و هر چند وقت یکبار کاربران توئیتر یادی از آن میکنند.
