روزنامه هفت صبح، نگین باقری| دو روز پیش لایو اینستاگرامی لیلا فروهر توجه کاربران شبکههای اجتماعی را به خودش جلب کرد. البته خود لایو که مخاطب چندانی نداشت اما چند ثانیه انگلیسی حرف زدن این خواننده 64ساله آنقدر در توئیتر بازنشر شد که دوباره با چاشنی مزاح و شوخی به پیجهای سرگرمی اینستاگرام و تلگرام برگشت. ماجرای ویدئو اما یک موضوع بود و علت این همه توجه یک داستان دیگر.
در این لایو جنجالی او با زبان انگلیسی و لهجه فارسی احساساتش را بروز داد. کجای این ماجرا تعجب داشت؟ اینکه مگر میشود کسی بعد از 40 سال سکونت در یک کشور دیگر هنوز انگلیسی بلد نباشد؟ بله میشود. بسیاری از ایرانیها در کشورهای خارجی محلههای خاص خودشان را ساختهاند، از مغازههای خودشان خرید میکنند، فقط از پزشکهای ایرانی وقت میگیرند و همه مصرف فرهنگیشان هم به همان تعاملات فارسی زبانها محدود میشود. برای همین هم هیچکدام از این افراد نیازی به یادگیری زبان پیدا نمیکنند.
درست مانند بسیاری از محلات چینی، هندی و… در آمریکا و اروپا.
از تهرانجلس تا تهرانتو
کالیفرنیا: لیلا فروهر، خواننده قدیمی ایرانی 27سال داشت که از کشور خارج شد. او سال ۱۳۶۵ اول به کردستان ترکیه و سپس به استانبول رفت. مقصد بعدی او آلمان و سپس هم فرانسه بود و دست آخر مقیم آمریکا شد. درست همان ایالت و همان محلهای که مرکز زندگی اغلب ایرانیان است یعنی جنوب ایالت کالیفرنیا در شهر لسآنجلس.
اولین مسافر ایرانی-آمریکا میرزا محمدعلی سیاح (معروف به حاجی سیاح) بود که اتفاقا تابعیت خودش را در همین کالیفرنیا دریافت کرد. در اغلب موجهای مهاجرتی هم ایرانیها شهر فرشتگان (لسآنجلس) را برای زندگی انتخاب میکنند و در محله وست وود ساکن میشوند. این جمعیت رفتهرفته آنقدر افزایش مییابد که یک چهارراه آن (در تقاطع بلوار وستوود و خیابان ویلکینز) را بهعنوان چهارراه پارسی میشناسند. طوری که وقتی از بلوار اصلی وست وود عبور میکنید تعداد تابلوهای بزرگ فارسی آن به تابلوهای انگلیسی میچربد. شهری با 5میلیون نفر جمعیت که 500هزار نفر آن ایرانی هستند و به واسطه همین جمعیت زیاد مهاجران آن از ادغام در کشور میزبان بینیاز شدهاند.
کانادا: تعداد بالای مهاجران ایرانی در کانادا باعث شده که در محلات خاص آن هیچ مهاجر ایرانی احساس غربت نکند. یک توک پا تا سر کوچه بروند میتوانند دوغ، لواشک، سنگک و حتی سوهان و گز بخرند. دم عید بدون هیچ سختی همه مایحتاج سفره هفت سین را تهیه کنند و حتی حسینيه و مسجد هم داشته باشند.
تورنتو: تقریبا 50هزار نفر از جمعیت سه میلیون نفری تورنتو شامل ایرانیها میشود. محله ریچموندهیل ایرانینشینترین محله تورنتو است که از قضا گرانترین محله این شهر هم محسوب میشود. یک خیابان دیگر هم به نام تهران کوچک در شمال این شهر وجود دارد که قدمت اولین مغازه ایرانی در آن به یک سوپرمارکت که سال 1989 افتتاح شده برمیگردد. از طرف دیگر خیابان یانگ در محله نورث یورک هم تبدیل به محله ایرانیان زیادی شده.
ونکوور: در شهر دو میلیون و 600هزار نفری ونکوور، 30هزار ایرانی زندگی میکنند. ونکوور هم ایرانیان را جذب ساحل شمالی خود کرده که باز هم از بهترین مناطق شهر است و از نظر آبوهوا و مناظر شباهت زیادی به شمال شهر تهران دارد. به جز اینجا، بیشترین مغازهها و کسبوکارهای ایرانی در خیابان لانزدیل برپا شده که اغلب عابرها در آن به زبان فارسی حرف میزنند و مشتری مغازهها هم اغلب ایرانی هستند.
مونترال: محله NDG در مرکز مونترال قرار گرفته که تلویحا به نام محله ایرانیان شهر شناخته میشود. جایی که فقط محل تمرکز کبابی و جگرکی نیست بلکه مراکز فرهنگی زیادی از فرهنگسرا تا مدرسه فارسی زبان هم در آن درست شده. نزدیکی این محله خیابانی به نام «کت دنژ» قرار دارد که ایرانیان زیادی در برجهای گرانقیمت آن ساکن شدهاند. ایرانیهایی که در جامعه میزبان ادغام نشدهاند، مکانهای تفریحی خودشان را هم دارند. برای همین در فصل گرما و البته مناسبتهایی مثل سیزده بهدر به اطراف شیب غربی تپه مونت رویال سر میزنند.
ایرانیها در محله ثروتمندان لندن
لندن: وقتی از قاره آمریکا دور میشویم و سراغ اروپا میآییم، یک گروه جمعیتی بزرگی از مهاجران ایرانی را در لندن پیدا میکنیم. آمار سال 2011 تعداد آنها را 37هزار نفر برآورد کرده. گرفتن اقامت در لندن کار سختی است برای همین هم عمده موسسات و بنیادها و مغازههای ایرانی لندن آنهایی هستند که دهههای 40 تا 50 شمسی افتتاح شدهاند.
شمال غرب این شهر بیشتر از بقیه نقاط توانسته ایرانیان را جذب خودش بکند. مثلا محله «فینچلی» فروشگاههای ایرانی زیادی دارد و در آن خانههای لاکچری و گرانقیمت بسیاری پیدا میشود. از این محله اعیاننشینتر، محله «کِنزینگتون» است. منطقهای با ساختمانهای باشکوه، بوتیکهای بسیار گران و آپارتمانهایی با معماری ویکتوریایی که جمعیت بسیاری از ایرانیان را به سمت خودش کشانده. البته مردمی که اغلب جزو مهاجران نسل اول و دوم مهاجران بودهاند و حالا نسلهای جوانشان از پس فارسی حرف زدن برنمیآیند.
کلن، هامبورگ و برلین: اوضاع در آلمان چطور است؟ برلین، هامبورگ و کلن از شهرهای پرطرفدار ایرانیها در آلمان هستند. هامبورگ که از قدیم محل داد و ستد تاجران فرش بوده و ایرانیان زیادی در آن پراکندهاند ولی به طور خاص barmbek را به عنوان خیابان ایرانیها میشناسند.
برلین هم یک محله ایرانی در خیابان ویلمرزدورف دارد که در آن مثل بازارهای قدیمی هم کشک و سمنو میفروشند و هم محصولات غذایی از برندهای نوستالژیک مثل پفک و… به طور ویژه در شهر کلن، خیابانی در مرکز این شهر به نام Zülpicher Platz وجود دارد که آلمانیها آن را به نام خیابان ایرانیها میشناسند. محلهای که میشود چلوکباب خورد، رولت و نان خامهای و فالوده خرید و از فارسی حرف زدن عابران در پیادهرو متعجب نشد.
افتخار میکنم فرانسوی بلد نیستم
پاریس: سال 2015 فرانسه اعلام کرد که به صورت رسمی 25هزار نفر ایرانی در این کشور سکونت دارند. فرانسه را معمولا مقصد اصلی اولین موج مهاجرت ایرانیها میدانند. جمعیتی که در عصر پهلوی به این کشور آمده و قالبی دانشجویی داشته که غالبا هم در منطقه 14 و 15 پاریس متمرکز شده.
پژوهش حسین میرزایی، جمعیتشناس دانشگاه تهران نشان داده که نسل اول و بخشی از نسل دوم مهاجران این کشور عادت حرف زدن به زبان فارسی خود را حفظ کردهاند. در بیشتر مصاحبههای این پژوهش هم اینطور توضیح داده شده که اغلب آنها تصور نمیکردند که قرار است در این کشور ماندگار شوند. برای همین آنها با جامعه میزبان که ادغام نشدهاند هیچ، به این فاصله حتی افتخار میکنند.
فارسی، زبان دوم مغازهداران ترک
استانبول: حدود 260هزار ایرانی فقط در همین شهر ترکیه زندگی میکنند. اگر قرار باشد فقط یک محله از استانبول را نام ببریم که بیشترین تعداد مهاجر ایرانی را در خود جا داده، باید اول از همه اسم محله بیلیک دوزو را بیاوریم. زمانی که ترکیه اجازه خرید مسکن را در همه جای شهر استانبول به مهاجران نمیداد، بیلیک دوزو یکی از اولین محلاتی بود که مجوز سرمایهگذاری ایرانیان در آن صادر شد.
محلهای در بخش اروپایی استانبول، با ساختمانهای مدرن و درست برخلاف همه محلات دیگری که بالاتر به آن اشاره شد، با قیمت نسبتا پایین و مقرونبهصرفه. کسبوکارها و مغازههای ایرانی در ترکیه فقط به یک خیابان محدود نشدهاند. حتی تعداد بالای گردشگران ایرانی باعث شده که فارسی تبدیل به زبان دوم مغازهداران خیابان استقلال و اطراف میدان تقسیم شود. جایی که در بسیاری از رستورانهای آن میشود نه فقط غذای ایرانی، بلکه حتی منو یا تابلوی نئونی به زبان فارسی دید و هیچ متعجب نشد.
