روزنامه هفت صبح، مهلا جوادپور| بررسی گزارشهای بنیاد کمکهای نیکوکارانه (CAF) نشان میدهد در هفت سال گذشته میزان بخشندگی ایرانیها در بین 119 کشور یک روند نزولی را طی کرده و از رتبه 17 به 48 رسیده است. این بنیاد از سال 2010 هر ساله وضعیت فعالیتهای خیرخواهانه را در سراسر جهان گزارش میکند.
در تهیه این گزارشها سه پرسش مطرح میشود و با بررسی پاسخها شاخصی به دست میآید که براساس آن کشورها رتبهبندی میشوند. شرکتکنندگان به این سه پرسش، پاسخ دادهاند: «آیا هیچکدام از فعالیتهای زیر را در یک ماه گذشته انجام دادهاید؟ 1. به فردی غریبه کمک نقدی یا غیرنقدی کردهاید؟ 2. به خیریه کمک مالی کردهاید؟ 3. برای فعالیتهای داوطلبانه در یک سازمان زمان گذاشتهاید؟» در این گزارش میخواهیم نگاهی به آخرین گزارش این نهاد (منتشر شده در سال 2022) بیاندازیم و وضعیت نیکوکاری در ایران را نسبت به سالهای گذشته بررسی کنیم.
اندونزی پنج سال است که توسط این نهاد بهعنوان بخشندهترین کشور معرفی میشود و بیشترین شاخص بخشندگی یعنی 68درصد را بهدست آورده است. این کشور بالاترین نرخ «کمک به خیریه» و «فعالیت داوطلبانه» را دارد که بهترتیب 84 و 63درصد هستند. این بنیاد دلیل نرخ بالای نیکوکاری در اندونزی را پرداخت زکات عنوان کرده است. این کشور پرجمعیتترین کشور مسلمان جهان است و 231 میلیون مسلمان در آن زندگی میکنند. از طرفی کشور کامبوج کمترین نرخ نیکوکاری را بهخود اختصاص داده است.
شاخص کلی بخشندگی در ایران در سال 2021، 43درصد اعلام شده است. میتوان گفت ایران تنها سهدرصد از عدد متوسط جهانی یعنی 40درصد بیشتر است. دادههای این گزارش نشاندهنده بهبود وضعیت ایران در هر سه شاخص (کمک به افراد غریبه، اهدای پول به خیریه و فعالیت داوطلبانه) و همچنین شاخص کلی از سال 2020 تا سال 2021 است. با اینهمه رشد ایران در شاخص کمتر از متوسط جهانی است و از این جهت رتبه ایران در میان کشورهای مورد بررسی افت کرده و از 32 به 48 رسیده است. بهطور کلی جایگاه ایران از سال 2016 تا 2021 پایین آمده و از رتبه 17 به 48 رسيده است.
کمک به غریبهها: در این گزارش 64درصد ایرانیها به سوال اول یعنی کمک به افراد غریبه در یک ماه گذشته، پاسخ مثبت دادهاند که کمی بهتر از متوسط جهانی (62درصد) است. ایران در این زمینه در بین 119 کشور که 90درصد جمعیت جهان را شامل میشود، رتبه 55 را به دست آورده است. این رتبه در سال گذشته 38 و در سال 2016، 27 بوده است. جالب است که اندونزی بهعنوان رتبه اول شاخص کلی نیکوکاری، در این زمینه رتبه 76 را بهدست آورده و شهروندان سیرالئون در غرب آفریقا بیشترین کمک را به افراد غریبه داشتهاند. کامبوجیها هم از آخر اول شدهاند.
کمک به خیریه: آخرین گزارش این نهاد نشان میدهد 49درصد ایرانیها در سال 2021 به خیریهها کمک کردهاند که از متوسط جهانی (35درصد) بهتر است. ایران در این زمینه در جایگاه 27 قرار گرفته که نسبت به سال گذشته تغییر آنچنانی نداشته است.
در سال 2016 هم 50درصد ایرانیها به این سوال پاسخ مثبت داده بودند و ایران در بین کشورها رتبه 23 را بهدست آورده بود. بهطور کلي این رتبه در سالهای اخیر تغییر چندانی نداشته است. اندونزی رتبه یک و گرجستان آخرین رتبه را در این زمینه بهدست آوردهاند.
فعالیت داوطلبانه: تا اینجا وضعیت ایران بهتر از متوسط جهانی بود اما وقتی نوبت به فعالیت داوطلبانه میرسد تنها 15درصد ایرانیها به این سوال پاسخ مثبت میدهند. متوسط جهانی در این مورد 23درصد و رتبه ایران در بین کشورها 91 است. سال گذشته هم از این بهتر نبود و رتبه 92 را بهدست آورده بودیم. در سال 2016 که رتبه کل جهانی ما 17 بود، 25درصد ایرانیها در فعالیتهای داوطلبانه مشارکت داشتند و چهلم جهان در رده فعالیت های داوطلبانه شده بودیم.
نگاهی به این رتبه در سالهای دیگر هم نشان میدهد فعالیتهای داوطلبانه هر سال نسبت به سال گذشته کمتر شده است. نکته دیگری که در این گزارش قابل توجه است این است که رتبه ایران از جهت زمان گذاشتن برای فعالیت داوطلبانه در سازمانهای غیرانتفاعی در مقایسه با کمکهای مالی به این سازمانها به شکل معناداری پایینتر است. مشخصاً نسبت اهدای پول به صرف وقت و کار داوطلبانه در این سازمانها در ایران حدوداً 3 است. در حالیکه این نسبت در جهان حدوداً 1/5محاسبه شده است. اندونزیاییها رتبه اول و مصریها رتبه آخر این شاخصه را بهدست آوردهاند.
