روزنامه هفت صبح| شازند شهرستان كوچكي است و فقط 30 كيلومتر با اراك فاصله دارد. وجه تشابه هر دو هم كيفيت آبوهوا و صنعتي بودن و حضور هميشگي در فهرست شهرهاي آلوده ايران است، حتي در فصل تابستان. شهرستان اراك از دهه 50 به دورهاي وارد شد كه در طول آن بهطور كامل به يك منطقه صنعتي تبديل شد و شازند هم از آن تبعيت كرد.
حالا تبديل شدن اين شهرها به پايتخت صنعتي ايران آنها را به چرخهاي از آلودگي مداوم انداخته است و صنايع حاشيه آنها بهطور متقابل روي آلودگي هواي هر دو موثر است. مجموعه پالايشگاهي شازند نهتنها روي هواي اين شهر، بلكه روي كيفيت هواي اراك هم موثر است چون فاصله كمي با اين شهر دارد و آن را به كانون آلودگي اراك تبديل كرده است.
شايد اطلاعاتي از صنايع اين شهر بتواند وضعيت آن را توضيح دهد. شهرستان شازند سه صنعت مهم و آلاينده دارد: شركت پالايش نفت امام خميني، پتروشيمي و نيروگاه حرارتي. تا همين زمستان سال گذشته اين نيروگاه هميشه براي جبران بخشي از كمبود گاز طبيعي از مازوت استفاده ميكرد و بخش زيادي از بار آلودگي نيمسال دوم اين شهرستان بر گردن آن بود، ولي از ابتداي امسال تغيير رويه داده و ادعا ميكند كه صددرصد از گاز طبيعي استفاده ميكند.
با وجود اين تغيير، حتي اگر تمام مصرف سوخت اين نيروگاه از گاز طبيعي باشد، باز هم آلاينده است و ميزان ناکس- ماده آلاينده- خروجی این مجموعه صنعتی از میزان استاندارد و مجاز بیشتر است.با وجود همه اطلاعاتي كه درباره آلودگي نيروگاه شازند وجود دارد، شرکت برق حرارتي آن را بيارتباط با آلودگي اين شهرستان ميداند و اعتقاد دارد كه نیروگاه شازند در بدترین سناریوی بهرهبرداری، هیچگونه تأثیری روی هوای اراک ندارد.
تأثیر این نیروگاه روی شهر شازند حدود پنجدهم درصد و روی مهاجران که در نزدیکی این نیروگاه است، ششدهم درصد است اما در هیچکدام از این شهرها، هیچ نقش اصلی تأثیرگذاری بهعنوان منبع اصلی آلایندگی هوا ندارد.
منتظر پتروشيمي جديد باشيم؟
پالايشگاه نفت شازند 38 دودكش و پتروشيمي شازند 11 دودكش دارد و به اين صنايع بايد شرکت آلومینیومسازی (ایرالکو) و طرح پتروشيمي الوند را هم اضافه كرد كه از سال 99 مطرح شد و قرار بود امسال فاز اول آن تكميل شود. همان سال 99 نماينده مردم شازند در نامهاي به جهانگيري- معاون اول وقت- درخواست كرد كه از احداث اين پروژه جلوگيري شود، اما اعتراض ديروز او نشان ميدهد كه طرح هنوز لغو نشده و شازند بايد منتظر ساخت آن بماند.
او در صحن علني مجلس گفته بود كه «آقای رئیسجمهور سال گذشته به استان ما سفر کردند و من خواهش کردم و گفتم 30درصد شهرستان شازند مبتلا به سرطان هستند، چراکه شازند آلودهترین شهر ایران به لحاظ زیستمحیطی است و علت غالب مرگومیر در شازند سرطان است.
لذا من فقط گفتم این آقا که دو کارخانه در ملایر دارد، شرکت خود را هم در کنار کارخانههایش احداث کند، اما 20 هکتار از یک پالایشگاه دولتی را از آن خود کردند، بنابراین 20 هکتار به یک خانواده داده شده است. آیا این ماجرا سابقه داشته که یک خانواده بتواند این مقدار هکتار زمین را از داخل یک پالایشگاه دولتی غصب کند؟» منظور او از پالايشگاه دولتي، شركت پالايش نفت امام خميني است.
روستاها زير دودكش واحدهاي توليدي
درگيري شازند محدود به شهرها نيست: روستاهای پرجمعیت شازند مثل قدمگاه، کزاز و اکبرآباد با سه هزار نفر جمعیت، زیر دودکش سه واحد تولیدی پالایشگاه، پتروشیمی و نیروگاه قرار دارند. اگر بخواهيم براي هركدام از دلايل آلودگي هواي اين شهرستان سهمي پيدا كنيم، 43درصد آن مربوط به صنايع و 57درصد هم خودروها و مصارف خانگي است.
خروجي تبديل شدن شازند به يكي از قطبهاي صنعتي ايران چيست؟ نماينده شازند آن را ديروز اعلام كرد و گفت كه 30درصد مردم آن مبتلا به سرطانند. او قبل از اينهم اطلاعاتي درباره وضعيت ابتلا به بيماري سرطان به دليل آلودگي آبوهواي منطقه داده بود. اين اطلاعاتي است كه سال گذشته احمديبيغش- نماينده مردم شازند- در جلسه شوراي اداري استان اعلام كرده است:
از جمعیت شازند، حدود ۲۵درصد خانوادهها حداقل یک بیمار سرطانی دارند که ماهانه باید ۱۱ میلیون تومان برای درمان هزینه کنند. دادههايي كه تا امروز تكذيب نشدهاند و اطلاعاتي هم وجود دارد كه آن را تكميل ميكند: مطالعهاي كه سال 1401 روي عناصر آلاينده برخي از محصولات كشاورزي شازند انجام شده، نشان داد كه غلظت عناصر کادمیوم، نیکل، کروم و کبالت در فضای سبز در برخي از آنها بيشتر از حد مجاز و در برخي از آنها در محدوده بحراني بود.
مشكل آلودگي آنقدر براي اين شهر جدي است كه از امسال كار ساخت يك مركز سلامت در شازند شروع شده و نماينده شهر هم گفته است كه قرار گرفتن صنایع آلاینده در شهرستان و افزایش بیماریهای سخت، اهمیت افتتاح آن را بيشتر ميكند. اعتراضات مردم به آلودگي هواي شازند حداقل از اوايل دهه 90 قابل پيگيري است و آخرين آن هم به كارزاري برميگردد كه زمستان سال قبل براي پايان دادن به مازوتسوزي نيروگاه به راه انداختند. نیروگاه شازند نیز قبل از شروع فصل سرمای ۱۴۰۱ به مازوتسوزی روی آورد و بیشتر از زمستان سال ۱۴۰۰ از سوخت مازوت استفاده کرد که یکی از دلایل کاهش کیفیت شاخص هوای اراک بود.
