روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| آن چند خانه ناايمن كه دو روز پيش در منطقه 19 تهران آوار شدند، در شهركي نزديك منطقه «خلازير» ساخته شده بودند؛ جايي در جنوب غربي تهران كه به بازار عجيب، گاراژها و كورهپزخانههايش معروف است. بازار خلازير نام قديمي خيابان سهيل در محله شهيد كاظمي است و بين بلوار شقايق و بزرگراه آزادگان قرار دارد كه سالهاست در اختيار ضايعاتفروشان و شغلهاي غيررسمي قرار گرفته و به محلي براي تفكيك و نگهداري زباله تبديل شده است.
ساختوسازهای غیرمجاز، گاراژهای غیرقانونی، زمینهای بایر، فضاهای ناامن و بیدفاع شهری، بازار مالخرها و اوراقچیها و زبالهگردها تنها تصويري است كه اين خيابان وجود دارد و به همين دليل چند سال است كه شهرداري منطقه تصميم گرفته چهره آن را تغيير دهد. آن ساختمانهاي فروريخته در 15مرداد هم بخشي از همين ساختوسازهاي غيرمجاز بودند كه قرار بود تخريب شوند. خلازير بخشي از دهستاني به همين نام بود كه سال 1384 همراه با بخش تازه تاسيس آفتاب به تهران الحاق شد.
براي اينكه بدانيم وضعيت آشفته اين بازار ضايعات و اجناس دست دوم چطور به وجود آمد، بايد به دهه 60 شمسي برگرديم؛ زماني كه كمكم جمعيت به اين منطقه جذب شد و اولين پلاكهاي مسكوني هم به وجود آمد. خيابان خلازير هم در دهه به وجود آمد و سالها بعد به محور ارتباطي شمال به جنوب محله شهيد كاظمي تبديل شد.
اين محدوده از اواخر دهه 70 تا اواسط دهه 90 با سرعت بيشتري به سمت تبديل شدن به بازار ضايعات و محلهاي پر از گاراژ حركت كرد. قبل از تبديل شدن اين محله به يكي از مسئلههاي حلنشدني شهر تهران، در همان محدوده زمينهاي كشاورزي زيادي وجود داشت، ميوه و صيفي كاشته ميشد و كاربري آن به كلي متفاوت بود. جديترين تغييرات كاربري در زمينهاي خلازير هم در دهه 80 رخ داد و در طول زمان با احداث بزرگراه كاظمي، محور وراميني و بخشي از محور شقايق حد فاصل خلازير و بزرگراه كاظمي، اين محدوده شكل تازهاي به خود گرفت و محصور شد.
خلازير روي زمينهاي وقفي ساخته شد
اگر از سمت نعمتآباد به خلازير برويد، دودكشهاي كورهپزخانههايي را ميبينيد كه هنوز هم وجود دارد و بعد از سالها خاموش ماندن، تغيير خاصي برايشان رخ نداده است. اين محله فضاي سبزش را از دست داده و با بالارفتن آمار بزهكاري، به يكي از مناطق «داراي مسئله» تهران تبديل شده است.
گاراژهايي كه دو طرف خيابانهاي اين محدوده قرار دارند هم در طرح تفصيلي قرار گرفتهاند و قرار بود به فضاي سبز تبديل شوند. حداقل دوهزار گاراژ در اين محله فعالند كه محل دپوي نخالههاي ساختماني، چوب، آهن، پلاستيك و ضايعات مختلفند كه ضايعاتشان در طول شب سوزانده ميشود و آنقدر آلاينده است كه به تنهايي بارآلودگي محله را به خودش اختصاص ميدهد.
بازار خلازير يا همان بازار خيابان سهيل در تقسيمات شهري كاربري فضاي سبز دارد، ولي در عمل كاربري تجاري گرفته و مشكل اساسي آن اين است كه روي زمينهاي وقفي شكل گرفته است. در واقع 85درصد از املاك اين محله وقفي است؛ رقمي نزديك به 430 هكتار كه باعث شده مردم براي هراقدامي در زمینه نوسازی و ساخت و ساز، یک بار به شهرداری و یک بار به اوقاف عوارض برابر پرداخت کنند.
بخشي از زمينهاي خلازير هم بهصورت غيرقانوني ديواركشي شدند و با مبايعهنامه خريد و فروش ميشوند كه باعث ميشود امكان شناسايي مالك وجود نداشته باشد. براي برخي از اين زمينها اجارهنامه با درج كاربري اجارهنامه اوقاف صادر شده و درگيري شهرداري با اين شغلهاي غيررسمي مثل ضايعاتي و گاراژها هميشه در جريان است.
بزرگترين بازار دستفروشان خاورميانه!
وضعيت آشفته اين محله باعث شده چند طرح براي تغيير فضاي آن اجرا شود كه يكي از آنها تيرسال گذشته اجرا شد. بازار خلازير سال قبل ساماندهي شد و قرار بود به بزرگترين بازار دستفروشان خاورميانه تبديل شود؛ يعني در فاز اول در متراژ ۲۳ هزار متر و با ۵۱۰ غرفه تغييراتي پيدا كرد و قرار بود در ماههاي بعد هم فاز دوم آن اجرا شود. دستفروشاني كه ميخواستند از اين فضا استفاده كنند، بايد يك ميليون و 350 هزار تومان ماهانه به پيمانكار اجاره پرداخت ميكردند و از دوشنبه تا جمعه هم ميتوانستند غرفه را فعال نگه دارند.
