روزنامه هفت صبح، نگین باقری| بگذارید مهمترین بخش گزارش را همین اول روایت کنم:قرار شده است که تا زمان تصویب لایحه حجاب، روسای دادگستری در کشور قاضیهایی برای حجاب مشخص کنند فقط او در اینباره حکم بدهد.
شرکت در تشییع جنازه، نمایش تئاتر و استوری اینستاگرامی تاکنون باعث سه حکم مجازات برای «آزاده صمدی، لیلا بلوکات و افسانه بایگان» شدهاست. احکامی که تمام هفته گذشته دو قوه را درگیر خود کرد؛ اول قوه قضائیه و مجلس واکنش نشان دادند و بعد از آن کمکم صدای ضعیفی از نهادهای صنفی هم بلند شد. ماجرا به اینجا رسید که رسانه اصولگرای فارس در گزارشی خبر داد که همه این احکام موقتی بوده و اصلا انتشار آنها نه تنها که جرم است بلکه احتمال دارد که تغییر هم بکنند.
نفر اول، آزادی صمدی: حکم اول برای بازیگران 24 تیر برای آزاده صمدی صادر شد. حکمی که در آن نوشته شده بود استفاده این بازیگر به اندازه شش ماه از فضای مجازی و گوشی همراه ممنوع است و باید به مراکز روانشناسی برای مداوای بیماری ضد اجتماعی خود مراجعه کند و در نهایت گواهی سلامت خود را به مقامات ارائه دهد. صمدی این حکم را به خاطر حضور در مراسم تشییع جنازه رضا حداد گرفت که سیام اردیبهشت ماه در خانه هنرمندان برگزار شد. اتفاقا آن روز پانتهآ بهرام هم به همان سبک حضور داشت که برای او هم پرونده قضایی باز شده. در مراسم دادگاه صمدی با گفتن این جملات از خودش دفاع کرده بود که «من مستقیم از باشگاه در این مراسم حاضر شده بودم و پیش از این هم با کلاه در شهر رفت و آمد داشتهام» و خودش را مقید دانسته که از این به بعد تلاش بیشتری برای حفظ حجاب بکند.
نفر دوم، لیلا بلوکات: اوایل اردیبهشت ماه لیلا بلوکات یک عکس با کلاه، درست مانند پوشش آزاده صمدی، در اینستاگرام خود منتشر کرد. بازپرس دادسرای فرهنگ و رسانه قرار جلب به دادرسی او و صمدی را همزمان با هم در خرداد ماه صادر کرد. اتهام هر دوی آنها این بود که اخلاق و عفت عمومی را از طریق کشف حجاب جریحهدار کردهاند.
نفر سوم، افسانه بایگان: همان روز که حکم آزاده صمدی خبری شد، افسانه بایگان گفت که از دنیای بازیگری خداحافظی میکند. این بازیگر 61ساله آن روز جزئیات حکمش را توضیح نداد اما سه روز بعد حکم او هم منتشر شد که وجه اشتراک آن با دو اتهام قبلی استفاده از کلاه در یک مراسم تئاتر بود.
قاضی برای بایگان هم حکم کرده بود که هر هفته یکبار با مراجعه به مراکز رسمی مشاوره و روانشناسی نسبت به درمان (بیماری روحی شخصیت ضد خانواده) اقدام کند و یک گواهی سلامت بگیرد. او باید یک کتاب که قاضی مشخص میکند خلاصه کند. دو سال هم حبس صادر شده بود که البته تعلیقی است و اگر دوباره جرمی از او سر بزند اجرا میشود. دو سال ممنوع الخروجی و دو سال ممنوعیت استفاده از فضای مجازی هم در حکم بایگان وجود داشت.
انتظار برای احکام چهرههای بعدی
خبرگزاری فارس قبلا نوشته بود که برای باران کوثری هم این روزها پرونده قضایی باز شده. او هم مانند صمدی در یک تشییع جنازه شرکت کرده بود. همچنین گفته میشود که پرونده کتایون ریاحی، پانتهآ بهرام و فاطمه معتمد آریا هم به مراجع قضایی ارسال شده و باید به زودی منتظر حکم آنها هم بود.
یک نکته جالب این سه حکم این بود که همگی با امضای رئیس شعبه 1088 مجتمع قضایی ارشاد تهران صادر شده بود. پیش از این محسن برهانی، وکیل جنجالی نام رئیس و قاضی این شعبه را علی امیدی معرفی کرده. البته این رای قابلیت تجدیدنظرخواهی دارد ولی اینطور که برهانی در اینستاگرام خود نوشت این قاضی از نیمه خرداد ماه از مجتمع قوه قضایی بعثت تهران به این شعبه آمده و این آرا را صادر کرده.
احکام چهرههای ناشناس
احکام حجاب قبل از اینکه به این سه بازیگر برسد از دو زن ناشناخته دیگر شروع شد. دهم تیر ماه حکم قاضی شعبه صد و چهار دادگاه کیفری دو شهرستان ورامین حکم به شستن ميت به مدت يك ماه در غسالخانه تهران بهعلاوه ۳۱ ميليون ريال جريمه به عنوان مجازات بىحجابى داد. طبق خبر اعتمادآنلاین اتهام منتسب شده به این شهروند «کشف حجاب در انظار عمومی و عدم رعایت حجاب شرعی در هنگام رانندگی» عنوان شده بود که گویا بعد از پیامکهای مکرر به دادگاه فراخوانده شده.
یک شعبه نامشخص از دادگاه کیفری دو در تهران هم یک حکم دیگر در 29 خردادماه صادر کرد که در آن زنی به دو ماه حبس و سپس به عنوان مجازات جایگزین حبس، انجام ۲۷۰ ساعت خدمات عمومی رایگان (نظافتچی اماکن) در وزارت کشور و استانداری و ادارات وابسته محکوم شده بود. تصویر این حکم را هم اعتماد آنلاین منتشر کرد. شعبه و قاضی دادگاه حکم دوم مشخص نیست ولی قاضی حکم اول محمد حسین اسمعیل مورینه، رئیس شعبه 104 دادگاه کیفری دو شهرستان ورامین است که شستن میت را برای زنی که حجاب را رعایت نکرده بود صادر کرده.
واکنشها از کجا شروع شد؟
هنوز احکام بازیگران خبری نشده بود که معاون اول قوه قضائیه احتمالا در واکنش به آن حکم شستن میت گفت: مجازات تکمیلی باید نسبت به عمل ارتکابی و مجازات اصلی جرم سنخیت داشته باشند و برخی از آرای قضایی که در مورد بدحجابی صادر میشوند باید برابر قانون باشند و حقی از کسی ضایع نشود و مجازات تکمیلی در این حوزه باید به نحوی باشد که قانون و عرف آن را بپذیرد و متناسب باشد.
عزت الله ضرغامی هم به موضوع این احکام اشاره کرد و گفت اعلام عمومی مجازات کار در غسالخانه و یا ارائه گواهی سلامت روانی، مشکل حجاب و عفاف را حل نمیکند. نکته حرفهایی که او یک روز بعد از انتشار حکم صمدی زد در این بود که میگفت با توجه به شناختی که نسبت به رئیس قوه قضائیه دارد میداند او هم موافق این حکم نیست.
برنامه دستگاه قضا چیست؟
اتفاقا خود حجت الاسلام محسنی اژهای هم دو روز قبل به احکام واکنش نشان داد و از حرفهای او مشخص شد که از این به بعد دستگاه قضا چه برنامهای برای مجازات این نوع مسائل موردنظر دارد. رئیس قوه قضائیه اینبار با روسای دادگستری و دادستانهای مراکز استانها حرف زد و تاکید کرد که:
«مجازات باید متناسب، عاقلانه و اثربخش باشد؛ اگر مجازات تعیین شده، وهن دستگاه قضایی باشد، از اثرگذاری لازم برخوردار نخواهد بود.» نکته مهم این بود که به دستور او قرار شد قاضیهای ویژهای برای تصمیمگیری درباره بیحجابی تعیین شوند. قاضیهایی که آنها را روسای کل دادگستریها تعیین میکنند. تا چه زمانی؟ تازمانی که لایحه عفاف و حجاب که در دست مجلس است تصویب و تبدیل به قانون شود.
از قضا رئیس مجلس هم 26 تیر به دنبال احکام دو زن و دو بازیگر که تا آن موقع منتشر شده بود از کمیسیون فرهنگی خواست که لایحه حجاب را در صحن ارائه دهند. بعد هم کنایهای به نیروی انتظامی زد و گفت: «گفته میشود اختیار به نیروی انتظامی داده شود. نیروی انتظامی ضابط است و نمیتواند حکم صادر کرده و یا جایی را پلمب کند چون خلاف قانون است و قاضی باید تصمیمگیری کند ما نمیتوانیم خلاف قانون عمل کنیم.»
احکام تغییر میکند؟
خبرگزاری فارس دیروز واکنش خود را به احکام این بازیگران نشان داد که در سایت مشرق هم بازنشر شد. اولا در واکنش این سایت تاکید شده بود که نباید دادنامه به انتشار عمومی میرسید که اتفاقا وکیل صمدی هم در گفتوگو با شرق تاکید کرده بود که آنها هم نمیخواستند دادنامه منتشر شود. دوما به توئیت سردبیر خبرگزاری قوه قضائیه اشاره شده و از آن اینطور تفسیر شده بود که احتمال تغییر و لغو این حکم در مراحل بعدی دادرسی در مرحله تجدیدنظر کم نیست.
کانون کارگردانان و اتحادیه تهیهکنندگان سینمای ایران در بیانیه مشترکی حکم صادر شده در قوه قضائیه برای آزاده صمدی، بازیگر سینما و تلویزیون، به دلیل رعایت نکردن حجاب اجباری را «توهین به شعور اهالی سینما» خواندند. انجمن صنفی بازیگران هم به حکم صادره برای آزاده صمدی اعتراض کرد و آن را بسیار عجیب،حیرتآور و تحقیرکننده دانست.
اشاره حکم صمدی به سلامتی روان او باعث شد روانشناسها هم عصبانی شوند. نمونهاش؟ نامه چهار انجمن علمی سلامت روان کشور به آیتالله محسنی اژهای. متنی که در آن تشخیص اختلالات روانی را در صلاحیت روانپزشک عنوان میکرد و نه قاضی. بخش تند نامه آنها این بود که به سابقه برچسب زدن بر بردههای نافرمان یا تشخیص روانپزشکی در ایالات متحده آمریکا و حبس طویلالمدت مخالفان کمونیسم در بیمارستانهای روانی شوروی اشاره کرده و از اژهای خواسته بودند که مانع سوءاستفاده از روانپزشکی در قوه قضائیه شوند. نامهای که حالا میتواند سرنوشت بازیگران دیگر مثل باران کوثری، پانتهآ بهرام و فاطمه معتمدآریا را در ادامه این احکام تغییر دهد.
