روزنامه هفت صبح، سارا سبزی| تا سال 1387 خبری از قاتل زن سریالی در ایران نبود، اما وقتی بهمن همان سال جسد زنی میانسال در قزوین پیدا شد، اتفاق تازهای در تاریخ جنایی ایران رخ داد. کمی بعد از شناسایی این جسد، ماجرا پیچیدهتر شد و پای قتل پنج زن و یک مرد به میان آمد.
بررسی این پرونده از زمان کشف آخرین جسد تا پیدا شدن قاتل که نامش مهین قدیری بود، حدود یک ماه زمان برد. پشت پرده پیدا کردن این زن، تیمی از کارآگاهان کارکشته و باسابقه بودند که در نهایت توانستند او را شناسایی کنند. همه اعضای این تیم برای رسیدن به این مرحله دورههای سختی را پشتسر گذاشتند تا بتوانند پروندههای پیچیده را به سرانجام برسانند. دورههایی که با یک آزمون متفاوت شروع میشود و در نهایت یک نیروی پلیس را به یک کارآگاه تبدیل میکند.
امسال سه هزار نیروی پلیس زن و مرد پشت کنکور کارآگاهیاند و قرار است در آزمونی مهم شرکت کنند، با این تفاوت که بهجای رشتههایی که نامشان همیشه شنیده میشود، گزینههای مبارزه با سرقت، جرایم جنایی، جعل و کلاهبرداری را انتخاب میکنند. دریافت درجههای کارآگاهی وابسته به قبولی در این کنکور است و پلیسهای داوطلب بعد از قبول شدن در آن و گذراندن مراحل سخت بعدی، نشان کارآگاهی بینالمللی میگیرند که در همه کشورها پذیرفته میشود و پلیس بینالملل هم این دورهها را تایید میکند.
هرکارآگاه بسته به رشتهاش دوره آموزشی خاصی را میگذراند و مهارتهای ویژهای برای حل پرونده پیدا میکند. کارآگاهان ایرانی سه حوزه تخصصی دارند: جنایی، سرقت و جعل و کلاهبرداری و برای حل هر پرونده هم بهصورت تیمی کار میکنند. نیروهای حوزه پشتیبانی قبل از شروع بهکار روی هر موضوع، سرنخها را جمع میکنند و به کارآگاه میسپارند که پرونده پیش برود. در پلیس آگاهی نیروهای ستادی وظیفه پشتیبانی دارند و نمیتوانند کارآگاه شوند، فقط نیروهای صف امکان ورود به این دورهها را دارند.
پروندهبگیرها در اولویتند
شرط اولیه برای کارآگاه شدن رسیدن به درجه سروانی و سرگردی است که پیش نیاز آن داشتن مدرک لیسانس است. نیروهای پلیسی که به این درجه رسیده باشند، میتوانند در کنکور کارآگاهی شرکت کنند. پیدا کردن سابقه خوب در حل پروندهها واجب است و پلیسی که تصمیم دارد به یک کارآگاه تبدیل شود، باید بهنام «پروندهبگیر» شناخته شود و از پروندههایی که به او سپرده شده، سربلند بیرون آمده باشد.
بعد از آنکه داوطلبان کارآگاهی حداقل 20 تا 50 پرونده را رسيدگی کردند، امکان شرکت در کنکور آن را پیدا میکنند. اگر داوطلبان 70درصد نمره حد نصاب را به دست بیاورند، میتوانند به مرحله بعدی یعنی مصاحبههای تخصصی با کارآگاهان ویژه برسند. این مصاحبهها از دو تا چند مرحلهاند و مصاحبه تخصصی با کارآگاهان کارکشته بخش سخت ماجراست.
این پایان کار نیست و آزمون همچنان ادامه دارد، اما به شکل تستهای روانشناسی، آمادگی جسمانی و تست تیراندازی. بعد از ورود به این دوره، درسها سرفصلهای خاصتری پیدا میکنند. کلاس بررسی صحنه جرم، نحوه رسیدگی به پروندهها، انگشتنگاری، مواد مخدر، تحقیقات جنایی و سرفصلهای مختلف و نفسگیر دیگری که در هر کدام از سه رشته تخصصی با هم متفاوتند.
بعد از اینکه نیروهای پلیس از دوره کارآگاهی فارغالتحصیل شدند و بهطور كامل مسئولیت حل پرونده به آنها سپرده شد، این امکان را دارند که از یک کارآگاهیار برای حل پروندهها کمک بگیرند، کسی شبیه به هنری در فیلم کارآگاه درک که البته امکان ارتقای درجه هم دارد و باید کار پشتیبانی اطلاعاتی، عملیاتی و فنی، بررسی صحنههای جرم و آزمایشگاهی را انجام دهد.
فعلا 20 کارآگاه زن در کل کشور مشغول به کارند و در تمام این مسیر نیروهای پلیس زن هم میتوانند شرکت کنند و به یک کارآگاه تبدیل شوند. کارآگاهی در ایران چند درجه دارد که پایینترین رده آن کارآگاه پنج است و بالاترین به کارآگاه ویژه میرسد؛ یعنی کسی که روی پروندههای ویژه بهخصوص در حوزه ملی کار میکند. ماجرای سرقتهای بزرگ مثل صندوقهای امانت بانک ملی از جنس پروندههایی است که زیر نظر یک کارآگاه ویژه بررسی میشود.
