روزنامه هفت صبح، اکرم احمدی| «مثل یک سپرده بانکی است، یک روز به دردت میخورد. یک گوشه نگه میداری تا روز مبادا فقط باید حواست باشد که زمان طلایی را رد نکنی»؛ شاید در وهله اول فکر کنید میخواهیم درباره خرید سکه و طلا و حتی دلار و یورو صحبت کنیم، اما ماجرا چیز دیگری است. داستان درباره فریز کردن و نگهداری تخمک برای بالا بردن شانس حاملگی در آینده است. این جمله را هم یکی از پزشکان زنان و زایمان به دختر مجردی که به 35 سالگی رسیده گفته که اگر میخواهد در آینده بچهدار شود حتما باید حواسش به ذخیره تخمکهایش باشد تا بعد از ازدواج مشکل پیدا نکند.
داستان ذخیره کردن تخمک موضوع جدیدی نیست، اما این موضوع وقتی جدی میشود که پزشکان زنان و زایمان به مراجعانشان گوشزد میکنند حواسشان باشد دوره طلایی ذخیره تخمک را فراموش نکنند و خیلی زود تصمیمشان را بگیرند. ذخیره تخمکی که کلی خرج روی دست کسانی میگذارد که با این حرفهای پزشک ترس توی دلشان افتاده که مبادا این دوره را پشت سر بگذارند و دیگر فرصتی برای بچهدار شدن پیدا نکنند.
یکی از آنها به هفت صبح میگوید:« هنوز ازدواج نکردهام و خیلی دوست دارم در آینده بچهدار شوم. وقتی دکتر گفت ممکن است زمان طلایی را رد کنی خیلی نگران شدم. به نظرم میارزد. تخمک را نگه میدارم اگر یک روز مشکل پیدا کردم استفاده میکنم. شاید هم هیچ وقت نیاز پیدا نکنم. ولی این طوری دلم قرص است.» حالا که داستان به اینجا رسید ببينيم از فریز کردن و نگهداری تخمک چه میدانیم؟ هزینهاش چقدر است؟ عوارض هم دارد؟ در ادامه این مطلب به این سوالها پاسخ میدهیم.
حواست هست؟
میانگین نرخ ناباروری در ایران حدود 20 درصد است که یکی از مهمترین دلایل آن بالا رفتن سن ازدواج اعلام شده؛ مشکل مشترک شیرین و مریم. یکی از آنها 41 ساله است و دیگری 35 ساله. بانوان در هر سنی امکان بارداری ندارند و به تاخیر افتادن بارداری باعث میشود شانس آنها برای مادر شدن کمتر شود. سن بارداری در بانوان از زمان بلوغ شروع میشود و تا 45 سالگی ادامه دارد. همین موضوع باعث شده این دو نفر خیلی سریع به جمله «حواست هست» پزشک واکنش نشان بدهند.
مريم میگوید:« من برای مشکل دیگری به پزشک زنان و زایمان مراجعه کرده بودم. ولی پزشک از من پرسید زایمان کردهام یا نه. وقتی گفتم مجردم به من گفت اگر میخواهی در آینده بچهدار شوی باید حواست به ذخیره تخمکهایت باشد. گفت سن و سالت که بالا برود کیفیت تخمکها برای بارداری پایین میآید و هر چه سنت بیشتر شود شانس کمتری برای حامله شدن داری. همانجا به من گفت اصلا نگران نباش چون میتوانی تخمکت را فریز کنی.»
مریم که اشتیاق پیدا میکند منشی به او برای مشاوره وقت میدهد:« مشاوره خیلی موضوع خاصی نبود. یک لیست آزمایش خون و سونوگرافی سینه و رحم دادند و یک نسخه پر از داروهای مکمل که باید حتما از داروخانه پایین مطب میگرفتم. بعد گفتند داروی هورمونی هم در لیست هست و حتما باید در یک دوره خاص آنها را مصرف کنم. بعد هم منشی روش فریز کردن را برای من و چند نفر دیگر که برای مشاوره آمده بودند توضیح داد.» فریز کردن تخمک خیلی پیچیده نیست. طبق توضیح منشی پزشک عمل پانچر یا خروج تخمکها سرپایی و با حداقل درد و با یک بیهوشی کوتاه است.
یعنی از زمانی که فرد روی تخت میخوابد تا زمانی که عمل برداشتن تخمک و ریکاوری انجام میشود فقط 2 ساعت طول میکشد. شیرین میگوید:« پزشک به من گفت هیچ درد و عوارضی ندارد. یک بیهوشی کوتاه است. من فکر میکردم در مطب این جراحی را انجام میدهند اما منشی پزشک به من گفت خانم دکتر با یک بیمارستان خصوصی همکاری میکنند و عمل برداشتن تخمک در اتاق عمل این بیمارستان انجام میشود.»
مریم هم از طرف منشی پزشک به یک کلینیک خصوصی معرفی میشود:« به من گفتند چون در مطب اتاق عمل نداریم، جراحی را در یک کلینیک خصوصی انجام میدهند. حتی گفتند خود آن کلینیک هم تجهیزات نگهداری تخمک را در اختیار دارد و دیگر نیازی نیست به پژوهشکده رویان مراجعه کنیم. گفتند همانجا تخمک را بدهید و سالیانه یک مبلغی برای نگهداری تخمک بپردازید.» داستان شیرین هم شبیه مریم است:« به من هم گفتند خود آن بیمارستان خصوصی بانک نگهداری تخمک دارد. من تا حالا فکر میکردم فقط موسسه رویان این تجهیزات را دارد. اما به من گفتند همان بیمارستان با گرفتن یک مبلغی تا 10 سال میتواند از تخمک شما نگهداری کند.»
هزینه چقدر است؟
موضوع هزینهها کلا متفاوت است. یعنی یک قیمت ثابت برای همه پزشکها وجود ندارد. اگر عمل جراحی در بیمارستان خصوصی انجام شود هزینه آن از جراحی در یک کلینیک خصوصی بیشتر است. تجویز داروها هم متفاوت است. شیرین میگوید:« پزشکم برای من داروهای مکمل زیادی نوشت. یک نسخهام فقط 2 میلیون تومان هزینه داروها بود. چند تا آمپول هورمونی هم داشتم که هزینه آنها حدود یک میلیون تومان شد. بیمه هم که این داروها را قبول نمیکند. یعنی یک پروسه کاملا آزاد است.»
هزینه جراحی هم فرق میکند. یعنی هرچه پزشک شناخته شدهتر باشد قیمت هم بالاتر میرود:« شیرین میگوید پزشک من متخصص ناباروری و آی وی اف است. سه هفته طول کشید تا منشیاش به من یک وقت بدهد. مطبش هم همیشه شلوغ است. آنجا به من گفتند برای برداشتن تخمک 15 میلیون تومان باید بدهم، چون بخشی از آن هزینه اتاق عمل بیمارستان خصوصی میشود. البته گفتند چند دقیقه بیشتر طول نمیکشد ولی گویا تعرفه اتاق عمل بیمارستان خصوصی خیلی زیاد است.»
شیرین باید 15 میلیون تومان بدهد، مریم 13 میلیون تومان البته به غیر از هزینه آزمایشهای مختلف و سونوگرافی و داروهایی که تجویز میشود. نتیجه تماس ما با مطب چند پزشک زنان و زایمان و مذاکره با منشیها هم همین رقمها را نشان میدهد. البته منشی یکی از این پزشکان که کار برداشتن تخمک انجام میدهد گفت: «قیمت هر روز تغییر میکند. چون قیمت داروها هر روز بالاتر میرود. داروهای مکمل جزو داروهای گران قیمت است. پس اگر بخواهیم به قیمت همین امروز حساب کنیم. با هزینه دارو و آزمایش و سونوگرافی و هزینه حقالزحمه پزشک و اتاق عمل بین 25 تا 30 میلیون تومان باید هزینه کنید.»
البته این را فراموش نکنید تخمکی که خارج میشود باید یک جا فریز و نگهداری شود. هزینه نگهداری از تخمک فریز شده هم به صورت سالیانه حساب میشود که باز هم بسته به نوع تجهیزات و اسم بیمارستان قیمتها تغییر میکند، یعنی از 2 میلیون تومان تا 4 میلیون تومان برای هر سال. تخمکها هم فقط 10 سال کیفیت دارند.
داستان متفاوت رویان
با اینکه به شیرین و مریم اطمینان دادهاند عمل برداشتن تخمک کاملا بدون عوارض است اما عزآبادی مدیر دفتر پرستاری پژوهشکده رویان نظر دیگری دارد. او به هفت صبح میگوید:« هیچ دارویی صددرصد ایمن نیست. حتی استامینوفن که یک مسکن است ممکن است در یک فرد باعث آسیب به کلیهها شود و در فرد دیگری بدون عوارض باشد. به همین دلیل مددجو باید بداند داروهای هورمونی که قبل از برداشتن تخمک و برای بالا بردن کیفیت و تعداد تخمکها تجویز میشود، ممکن است روی سینهها، رحم و تخمدانها تاثیر منفی بگذارد.
برای همین هست که در مشاورههای قبل از عمل جراحی به مددجو میگوییم که انتخاب آگاهانه داشته باشد و بعد از رضایتش عمل برداشتن تخمک را انجام میدهیم. ما به خانمهایی که میخواهند این کار را انجام بدهند میگوییم در هر ماه فقط یک تخمک برای باروری آزاد میشود و برای اینکه تعداد و کیفیت تخمکها را بالا ببریم باید از داروهای هورمونی استفاده کنیم. بیخطر بودن این داروهای هورمونی هم ثابت نشده است. این را هیچ وقت فراموش نکنید در علم پزشکی هر جراحی ممکن است با عوارض همراه باشد. حالا عوارض یک جراحی کمتر و جراحی دیگر عوارض بیشتری دارد. »
به غیر از ماجرای عوارض، بحث هزینهها هم در موسسه رویان کاملا متفاوت است. یعنی اگر جراحی برداشتن تخمک در کلینیک یا بیمارستان خصوصی با دستمزد پزشک و هزینه داروها و آزمایشهای لازم و سونوگرافیها به 30 میلیون تومان برسد، این هزینه در رویان خیلی کمتر است. عزآبادی در این باره میگوید:« هزینه عمل میکرو انجکشن- برداشتن تخمک- حدود 6 تا 7 میلیون تومان است. البته این مبلغ بدون احتساب هزینه داروها و هزینههای جانبی دیگر است. ولی در کل بین 10 تا 12 میلیون تومان است. 2 میلیون تومان هم برای شارژ سالیانه نگهداری از تخمک فریز شده باید کنار بگذارند.»
