روزنامه هفت صبح | یک وبگاه تخصصی نظامی آمریکایی بهنام «۱۹فورتی فایو»، در روز شنبه گزارشی درباره اولین پیروزیهای جنگده اف۱۴ تامکت نوشت. هواپیمای شکاری محبوبی که هرچند بهتدریج جایگاه خود را در ارتش آمریکا از دست داد اما در ایران نقشی تعیینکننده در جنگ ایران و عراق ایفا کرد و هنوز هم در نیروی هوایی ایران حضور پررنگی دارد و بهنوعی برند ایرانی بهخود گرفته است.
وبگاه «۱۹ فورتی فایو»، در گزارشی به قلم «مایا کارلین» تحلیلگر خود نوشت، حادثهای که به خلبانان ایرانی عنوان اولین برتری هوا به هوای با جنگنده اف۱۴ تامکت را اعطا کرد تنها چند روز پس از جنگ ایران و رژیم بعث عراق رخ داد. طی آن درگیری در ۷ سپتامبر ۱۹۸۰، پنج فروند بالگرد تهاجمی «میل-۲۵» ارتش عراق به حریم هوایی ایران نفوذ و به چند پاسگاه مرزی حمله کردند. در پاسخ، دو خلبان اف۱۴ ایران در ماموریتی برای مقابله با بالگردهای مهاجم عازم ماموریت شدند.
در این رویارویی جنگنده ایرانی موفق به شکار یک فروند بالگرد عراقی میشود و این بالگرد در هوا منفجر شد. دستاورد برتری هوا به هوای تامکت اف۱۴ نیروی هوایی ایران یک سال قبل از اینکه نیروی هوایی ایالات متحده بتواند این دستاورد را در سواحل لیبی در سال ۱۹۸۱ به دست آورد، کسب شد.
در بخش دیگر به تداوم خدمت این پرنده در نیروی هوایی ارتش ایران اشاره شده و آمده است، در طول سالها، تامکت ستون اصلی نیروی هوایی ایران باقی مانده است. بهرغم ویژگیهای قدیمی این هواپیما، ایران ناوگان تامکتهای خود را برای چندین دهه در خدمت نگه داشته است. حتی برخی گزارشها حاکی از آن است که تکنسینهای ایرانی حدود ۳۰۰ اصلاح جداگانه در این جنگنده ایجاد کردهاند.
بهرغم تواناییهای تا حدی قدیمی جنگنده اف۱۴، خلبانان ایرانی این جنگنده را به خوبی میشناسند و بدنه این جنگنده با گذشت سالها مطابق نمونه اولیه خود باقی مانده است. بهعلاوه، ایران امتیاز نخستین شکار هوا به هوای این جنگنده را برای خود محفوظ نگه داشته است.
اف۱۴ تامکت اگرچه به اندازه جنگنده «اف۱۵ ایگل» در نبردهای هوایی رودررو (داگفایت) آمار خیرهکنندهای ندارد، اما تامکت دارای سابقه عملکرد رزمی بسیار قابل احترامی در نبردهای هوا به هواست.
بزرگترین طنز آمار تامکت این است که اکثر امتیازات آن نه توسط خلبانان آمریکایی و نه حتی خلبانان متحدان ایالات متحده، بلکه توسط خلبانان ایران، کشور دشمن با آمریکا کسب شده است.این وبگاه نوشت: «هیچیک از خلبانان آمریکایی تامکت به وضعیت «تکخال» (پنج یا بیشتر پیروزی هوایی) نرسیدند، اما دستکم یک خلبان نیروی هوایی ایران به این وضعیت دست یافت.
سرهنگ «مصطفی روستایی»، خلبان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران که در جریان جنگ ایران و عراق پنج برتری هوایی برابر جنگندههای عراقی ثبت کرد. در مجموع، خلبانان ایرانی تامکت ۱۳۰ پیروزی مقابل تنها چهار شکست داشتند.»در مورد آن معدود خلبانان خوششانس عراقی که موفق به از بین بردن یک تامکت شدند، شواهد ناچیز نشان میدهد که دو مورد آن توسط «میگ-۲۳ فلانکر» و مورد دیگر توسط جنگنده «میراژ» انجام شد.
مصطفی روستایی ۲۳ بهمن امسال ۷۱ ساله میشود؛ خلبانی تکخال که پنج پیروزی هوایی بهدست آورده است. این رکورد را مورخ نظامی فرانسوی بهنام «پیر رازو» به او نسبت داده است. روستایی در دانشگاه نیروی هوایی لفلین در آمریکا شروع به تحصیل در رشته خلبانی کرد و در سال ۱۳۵۳ فارغالتحصیل شد.
او پس از فارغالتحصیلی به ایران برگشت و پرواز را با «مک دانل داگلاس اف۴ فانتوم» شروع کرد. او بعد از اینکه در سال ۱۳۵۹ در ارتش استخدام شد پرواز با جنگنده «گرومن اف۱۴ تامکت» را آغاز کرد؛ آغازی که برایش پیروزیهای ارزشمندی به همراه داشت. او سرانجام بعد از ۳۰ سال خدمت در ارتش، با درجه سرهنگی بازنشسته شد.
مصطفی روستایی عشق عجیبی به نجوم دارد و از جوانی تا به امروز دنیای ستارگان و رصد آنها با تلسکوپ را رها نکرده است. با اینکه نجوم ربط آنچنانی به خلبانی ندارد، اما مطالعه در اینباره را همیشه جدی گرفته و سعی میکند اطلاعاتش را بهروز نگه دارد. داستان این علاقه به سالهای دبستان بازمیگردد… او حتی بعد از ورود به دانشگاه در رشته خلبانی، بین دانشجویان نجوم دوست پیدا کرد و توانست به رصدخانههای دانشگاه راه پیدا کند و آنچه در کتابها خوانده را بهچشم ببیند.
بعد از برگشتن به ایران هم پروازهای شبانه را ترجیح میداده تا بتواند دید بهتری به آسمان شب داشته باشد. او حتی تلسکوپی با بزرگنمایی صد برابر بزرگتر خرید تا از بالکن خانه و در محوطه باز آلرت پایگاه (شبهایی که خلبان آماده بود) آسمان را زیر و رو کند. او در مصاحبهای که چهار سال پیش با روزنامه شرق داشت خاطرهای از نگاه به ستارهها درحالیکه با جنگنده اف۱۴ در آسمان بود، تعریف میکند:
«در آسمان، بیشتر شبها تا جاییکه در انجام ماموریت پروازیام مزاحمتی ایجاد نمیکرد، ستارهها را دنبال میکردم و اطلاعات نظریام را با مکان سماوی آنها مطابقت میدادم. یادم هست یک شب که سراسر منطقه آرام و بدون فعالیت بود و رادار زمینی هم هیچگونه پرواز دشمن را تا فاصله بسیار دور ثبت نکرده بود، غرق تماشای ستاره «سهیل» شدم.
برای بهتر دیدن، هواپیما را در حالت خلبان اتوماتیک قرار دادم و کاملا غرق تماشا بودم که ناگهان متوجه شدم بالای شهر کویت هستم.» آن زمانکه بهخاطر شرایط جنگی، ایران در خاموشی کامل بود، روستایی و خلبان دوم که همراه او بود ناگهان با چراغهای رنگارنگ شهر کویت مواجه میشوند. او دیدن ستاره سهیل و هیجان فرار از دست ضدهواییهای کویتی و عراقی در خلیجفارس را یکی از خاطرات زیبای خودش میداند.
اولین دیدار با اف۱۴
بعد از پخش فیلم سینمایی Top Gun، که بهشدت آمریکاییست، جنگنده اف۱۴ شهرت جهانی پیدا کرد. این درحالی است که بخش عظیمی از رزم هوایی تامکت در واقع بهدست نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. مجله «هاشکیت» در سال ۲۰۲۰ با اشاره به این موضوع با مصطفی روستایی مصاحبهای انجام داده که محوریت اصلی آن در رابطه با پرواز با اف۱۴ تامکت و خصوصیات فنی آن است. او در این مصاحبه از اولین برخوردش با این جنگنده میگوید:
«فکر میکنم اولینبار که چشمانم به جنگنده اف۱۴ افتاد در دوران آموزش پروازم در آمریکا بود. در اویل دهه ۷۰ میلادی. آنموقع درباره اف۱۴ و اف۱۵ تبلیغات گستردهای میشد. اف۱۴ برای پرواز آزمایشی به تمام مراکز نظامی آمریکا فرستاه شده بود. اولینباری که موفق به دیدن این جنگنده از نزدیک شدم از طرف دانشگاه لفلین بود که به چند نفر از ما ایرانیها اجازه داده شده بود. من درجا عاشق این جنگنده شدم. بعد از آمدن به ایران با اینکه تمام وقت خلبان جنگنده اف۴ بودم نمیتوانستم به تامکت فکر نکنم. برای خلبانی اف۱۴ نیاز بود ۱۰۰۰ ساعت پرواز با اف۵ داشته باشم، برای همین آن سالها تمام تلاشم را کردم و برای خلبانی اف۱۴ انتخاب شدم.» مصطفی روستایی در دوران خدمتش، ۲۰۸۶ ساعت پرواز با اف۱۴ تامکت ثبت کرده است.
