هفت صبح | وزارت آموزش و پرورش در تازهترین دستورالعمل جامع خود پیرامون نحوه ایجاد و ترمیم سابقه تحصیلی در آزمونهای نهایی دوره دوم متوسطه، رویکردی جدید را برای دانشآموزان و فارغالتحصیلان ابلاغ کرده است تا ابهامات مربوط به نمرات نهایی و تاثیر آنها بر پذیرش دانشگاهی برطرف شود. بر این اساس، دانشآموزان شاخه نظری که در حال حاضر در پایههای یازدهم و دوازدهم مشغول به تحصیل هستند، میتوانند با شرکت در آزمونهای نهایی نوبت خردادماه، سابقه تحصیلی متناظر با گروه آزمایشی رشته خود را ایجاد کنند.
در واقع سابقه تحصیلی را میتوان مجموعهای از نمرات دروس عمومی و تخصصی در دوره دوم متوسطه دانست که در نظامهای آموزشی مختلف، از جمله نظام ۳-۳-۳-۳ و همچنین دیپلم و پیشدانشگاهی در نظامهای قدیمیتر، بر اساس اصول استاندارد سنجش و اندازهگیری توسط وزارت آموزش و پرورش به صورت سراسری و کتبی برگزار شدهاند. این فرآیند به گونهای طراحی شده است که در دو محور اصلی «ایجاد» و «ترمیم» تعریف میشود؛ به این معنا که افرادی که به هر دلیل فاقد سابقه تحصیلی هستند، از طریق شرکت در آزمونهای خردادماه اقدام به ایجاد آن میکنند و در مقابل، کسانی که پیشتر سوابق تحصیلی داشتهاند اما به دنبال ارتقای نمرات خود برای رقابت بهتر در کنکور هستند، میتوانند از طریق ترمیم سوابق در دروس مؤثر یک پایه تحصیلی اقدام نمایند.
گستره مشمولان و فرصتهای بازگشت به دنیای تحصیل
در بررسی دقیق مشمولان ایجاد سابقه تحصیلی، مشاهده میشود که طیف بسیار گستردهای از داوطلبان جای میگیرند که از دانشآموزان جاری پایه یازدهم و دوازدهم گرفته تا فارغالتحصیلان شاخه نظری پیش از سال ۱۳۸۴ و پیشدانشگاهی پیش از سال ۱۳۹۱ را در بر میگیرد. نکته بسیار حائز اهمیت در این دستورالعمل این است که دانشآموزان پایه دوازدهم در صورت تصمیم به تغییر رشته و انتخاب گروه آزمایشی غیرمتناظر با رشته تحصیلی فعلی خود، مجاز هستند در دروس نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم آن گروه آزمایشی جدید شرکت کرده و سابقه تحصیلی خود را ایجاد نمایند.
برای اینکه هیچ داوطلبی به دلیل تداخل زمانی آزمونها از این فرصت محروم نشود، تدبیری اندیشیده شده است که طبق آن، اگر درس انتخابی برای ایجاد سابقه با درس رشته تحصیلی تداخل زمانی داشته باشد، متقاضی میتواند در خردادماه در آزمون درس انتخابی و در شهریورماه در آزمون رشته تحصیلی خود شرکت کند تا غیبت وی در نوبت اول موجه تلقی شده و آسیبی به نمراتش وارد نشود. علاوه بر این، این فرصتها تنها محدود به شاخه نظری نیست، بلکه هنرجویان شاخههای فنی و حرفهای و کاردانش در پایههای یازدهم و دوازدهم نیز میتوانند برای ایجاد سابقه در یکی از گروههای آزمایشی اصلی یا غیر اصلی مورد تقاضای خود شرکت کنند.
حتی فارغالتحصیلان مدارس بینالمللی، دارندگان گواهینامههای معادل دوره متوسطه صادر شده از کمیسیون ارزشیابی مدارک تحصیلی خارجی و همچنین طلاب حوزه علمیه که دارای مدرک سطح یک حوزوی هستند، میتوانند صرفاً در دروس مؤثر گروه آزمایشی علوم انسانی شرکت کرده و سوابق تحصیلی خود را تکمیل نمایند.
تمایز کلیدی میان ترمیم اول و ترمیم مجدد نمرات
یکی از حساسترین بخشهای این دستورالعمل، تفکیک دقیق میان «ترمیم برای اولین بار» و «ترمیم مجدد» است که هر کدام قوانین متفاوتی دارند. ترمیم نمره برای اولین بار مخصوص افرادی است که از خردادماه سال ۱۴۰۳ به بعد در هیچ آزمون ترمیمی شرکت نکردهاند. این گروه از داوطلبان مجازند تکدرس یا چندین درس را برای ترمیم انتخاب کنند و یک نکته بسیار مثبت برای آنها این است که در صورت غیبت در آزمون درس انتخابی، سابقه معتبر پیشین آن درس لحاظ میشود و نمره آنها صفر نمیشود. همچنین اگر در یک درس دارای چند نمره باشند، آخرین نمره تراز هر درس برای محاسبه نمره کل لحاظ میگردد.
اما در مقابل، مشمولان ترمیم مجدد افرادی هستند که پیش از این حداقل یک بار از خردادماه ۱۴۰۳ به بعد اقدام به ترمیم نمره کردهاند. این افراد برای اینکه بتوانند مجدداً نمرات خود را ترمیم کنند، باید تمامی دروس نهایی آن پایه تحصیلی را انتخاب نمایند و در این صورت بدون محدودیت در تعداد دفعات شرکت در آزمون، میتوانند نمرات خود را بهبود ببخشند. اما هشدار جدی برای این گروه این است که در ترمیم مجدد، هرگونه غیبت در یک یا چند آزمون، دقیقاً مانند دانشآموزان روزانه منجر به ثبت نمره صفر در آن درس خواهد شد که تأثیر شدیدی بر نمره کل سوابق تحصیلی آنها میگذارد.
فرمولهای پیچیده محاسباتی و مفهوم تراز نمرات
در بررسی نحوه محاسبه نمرات، باید به این نکته توجه کرد که نمرات خام آزمونها ابتدا به نمرات تراز تبدیل شده و سپس با در نظر گرفتن ضرایب مصوب شورای سنجش و پذیرش دانشجو، نمره کل سابقه تحصیلی محاسبه میشود. در این سیستم، برای هر داوطلب در هر سال پنج نمره کل به تفکیک پنج گروه آزمایشی یعنی ریاضی و فنی، تجربی، انسانی، زبانهای خارجی و هنر محاسبه میشود و در نهایت نمره مربوط به گروه انتخابی داوطلب ملاک عمل قرار میگیرد.
نکته بسیار کلیدی این است که تراز نمره کل سوابق تحصیلی تنها یک بار در هر سال اعلام شده و صرفاً برای پذیرش در همان سال معتبر است؛ به این معنا که در سالهای بعد، تراز نمرات با توجه به تغییر جمعیت داوطلبان و ضرایب جدید مجدداً محاسبه میشود. همچنین تراز هر یک از دروس به صورت مجزا در هر سال محاسبه میشود و تراز یک نمره معین میتواند در سالهای مختلف متفاوت باشد، چرا که سال اخذ آزمون ملاک است و ارتباطی با سال فارغالتحصیلی ندارد.
برای داوطلبانی که دارای بیش از یک دیپلم هستند، نمره کل بر اساس بیشترین نمره تراز دروس مؤثر و معتبر از میان تمامی دیپلمها محاسبه میشود تا بیشینه نمره ملاک عمل قرار گیرد. در اینجا باید تأکید کرد که نمرات حاصل از ایجاد و ترمیم سوابق صرفاً به عنوان سابقه تحصیلی اعتبار دارند و در کارنامه رسمی تحصیلی متقاضی درج نمیشوند، مگر در موارد خاصی مانند هنرجویان گروه هنر که میتوانند با درخواست ذینفع، نمرات را در کارنامه ثبت کنند.
