روزنامه هفت صبح، نگین باقری | طغیان آب روز جمعه، تفریح خانوادههایی را که در بستر رودخانه رودبال در ۱۷۰کیلومتری شیراز نشسته بودند، به عزا تبدیل کرد. تعداد افرادی که آن روز با مشاهده سیلاب نتوانستند جان خود را نجات دهند تا لحظه نوشتن این گزارش ۲۱ نفر اعلام شده اما جستوجوها هنوز برای پیدا کردن بقیه افراد ادامه دارد. نکته عجیب اینکه پیش از وقوع حادثه، سازمان هواشناسی مسئولیت خودش را انجام داده و آن را پیشبینی کرده بود. پس چرا تلفات جانی در سیلاب شهرستان استهبان بالا رفت؟ زیرا مانند بسیاری از بلاهای طبیعی دیگر این هشدارهای هواشناسی به گوش مردم نرسید.
رودخانه رودبال که حادثه روز جمعه در بستر آن رخ داده، از جنوب استهبان عبور میکند و از دهستان ایج میگذرد. شهرستان استهبان در فاصله ۱۷۴ کیلومتری شیراز دارای ۶۸ هزار و ۸۵۰ نفر جمعیت است. روز حادثه، فقط مردم استهبان نبودند که پایین رود استراحت میکردند. به گفته یک نماینده مجلس در حال حاضر شهرستان نیریز و داراب هم درگیر این حادثه شدهاند که همین موضوع تعداد قربانیان را هم افزایش داده است.
رودخانه رودبال کجاست؟
رودبال، رودی جاری و دائمی است که به سد رودبال استهبان میریزد. در فصول بارندگی حجم آب این رود زیاد و بستر رودخانه بزرگ میشود. در فصل گرما اما از بستر بزرگ، تنها مسیر مختصری برای محل عبور آب باقی میماند و باقی بستر خشک میشود. از سایه درختان در این منطقه تابستانها فضایی برای استراحت درست شده که آبوهوای خوبی هم دارد و معمولا روزهای تعطیل شلوغ میشود.
چرا مردم به منطقه خطر رفتند؟
یک: از یکطرف بارشهای رگباری در این منطقه زودگذر و موقت هستند و به همین دلیل گردشگران پیشبینی نمیکردند که آب رودخانه با این بارش بالا بیاید.
دو: از طرف دیگر اگرچه بارش باران فصلی در شهرستانهای نیریز، استهبان و داراب هرازگاهی منجر به وقوع سیلاب میشود اما عمق آب در همان نقطه از محل حادثه، منطقه گردشگری سلطان شهباز، در این فصل کم است و افراد ساکن در بستر رودخانه حتی حدس این را هم نمیزدند که بارندگی در مناطق بالادست به چنین طغیانی منجر شود.
به همین دلیل این گروه از گردشگران که در بستر رودخانه ساکن بودند، نتوانستند به موقع جان خود را نجات دهند و از منطقه فرار کنند. تا جاییکه همانطور که از ویدئوهای سیل پیداست گروهی از آنها بهدنبال مشاهده سیل، بهجای فرار کردن، مشغول فیلمبرداری شدهاند و بیتفاوت به هجوم آب نگاه میکردند.
سه: عامل دیگر تلفات جانی این بوده که بنابر روایات رسمی، روز حادثه اگرچه بخشی از بستر رودخانه بارندگی شده بود اما صاف بودن بخش دیگر آن باعث شد که مردم برای استراحت به این محل بیایند و اتراق کنند. بارندگی در بخشهای بالاتر رودخانه باعث میشود که سیلاب تندی بیاید و تعدادی از مردم، وسایل و خودروهایشان را با خود ببرد.
آسیبدیدههای استهبان
اتفاق استهبان منجر به مرگ ۲۱ نفر، مفقودی ۲ نفر و همچنین آسیبهای دیگری شده است. برخی از افراد آسیبدیده دچار ضربه مغزی شدهاند و یا نیاز به احیای ریوی دارند. برخی از مصدومان بدحال هستند، چند نفر سکته قلبی کردند، چند نفر از مصدومان هم برای جراحی منتظر اعزام به مرکز استان هستند تا جراحی شوند. همچنین تا لحظه نوشتن این گزارش از ۱۵ خودرویی که دچار آبگرفتگی شده بودند، ۱۲ خودرو از آب بیرون آمده است.
آیا سازمان هواشناسی هشدار داده بود؟
با سیل استهبان دوباره حرف و حدیثهای زیادی بر سر هشدار دادن یا ندادن فاجعههای طبیعی از سوی سازمان هواشناسی پیش آمد. همانطور که ادعا میشد سازمان هواشناسی سیلهای قبلی در سال ۱۳۹۸ را هشدار نداده بود، اینبار هم فرماندار استهبان به همین موضوع اشاره کرده و از سوی افکار عمومی پرسشهایی درباره هشدار ندادن هواشناسی مطرح شده.
فرماندار استهبان دیروز گفته است که سازمان هواشناسی آنطور که باید هشداری برای وقوع سیل نداده بود. البته او دقیقا روشن نکرده منظورش از «آنطور که باید» چیست ولی مدیرکل هواشناسی فارس گفته هشدارهای لازم به رنگ زرد مبنی بر وقوع بارشهای رگباری و بالا آمدن سطح آب رودخانههای فصلی در شهرستانهای شرقی فارس از روز چهارشنبه ۲۹ تیرماه اعلام شده بود. بررسی سایت هواشناسی هم گفتههای این مدیر را تایید میکند. پس مشکل چیست؟
هشدارها به گوش مردم نمیرسد
همانطور که پیش از این هم هشدارهای سازمان هواشناسی به اطلاع عموم نمیرسید، اینبار هم این موضوع بهصورت عمومی قبل از حادثه خبررسانی نشده بود. روز جمعه، اگر موتورسواری از اهالی این شهرستان پیش از رسیدن سیلاب، فریاد نمیزد و به مردم هشدار نمیداد، چهبسا آمار کشتهها بهمراتب بیشتر از این میشد.
همانطور که خبرگزاری ایرنا نوشته او با فریادهای مستمر خود از مردمی که در دهانه رودخانه نشسته بودند، میخواست تا سریع محل را ترک کنند که «سیل در راه است». با اعلام این مرد افراد زیادی سریع محل وقوع حادثه را ترک و نجات پیدا کردند.در این روز بارش باران در منطقه حدود نیم ساعت به طول انجامید و این بارندگی منجر به طغیان رودخانه رودبال شد اما اگر مانند کشورهای دیگر سیستم هشدار پیامکی روی گوشیهای مردم ساکن شهرستان فعال بود، میشد از بسیاری از این خسارات جانی و مادی جلوگیری کرد.
هشدار پیامکی چیست؟
ایجاد یک سیستم هشدار امکانی است که با آن میتوان سریع شهروندان را در مورد یک بلای طبیعی باخبر کرد تا خیلیزود اقدامات پیشگیرانه مانند تخلیه منطقه را انجام دهند. کشورها استراتژیهای متفاوتی برای این کار دارند. برای مثال در مالزی هشدارها از طریق پیامهای متنی، ایمیل و تماسهای صوتی به افراد منتقل میشود.
بعد از یک آتشسوزی بزرگ در استرالیا که ۱۷۱ نفر جانشان را از دست دادند، سیستم هشدار تلفنی در این کشور بهراه افتاد که پیامهای صوتی و پیامکهایی را به تلفنهای همراهی که در منطقه تحت تأثیر شرایط اضطراری قرار دارند، ارسال میکند. این سیستم اخیرا در اسپانیا نیز به راه افتاده. ابتدا، دولت صرفاً قصد داشت برای همه افراد کشور پیامک ارسال کند، اما بعد به این فکر کردند که این کار باعث میشود سرعت انتقال پیام کاهش یابد.
به همین دلیل از فناوریای استفاده کردند که هر پیام را برای هر کاربر تلفن همراه در فاصله مشخصی از دکل تلفن همراه ارسال کنند. سیستم پیامک در اسپانیا به این شکل است که وقتی یک پیام هشدار دریافت میکنید، تلفن شما نیز زنگ هشدار را بهصدا درمیآورد و تا زمانیکه پیام را بخوانید، بهصدا دادن آن زنگ ادامه میدهد و همه اینها برای این است که از اینکه مردم در معرض خطر از هشدار مطلع شدهاند، مطمئن شوند.
