روزنامه هفت صبح، نگین باقری| سایت تهران من؟ قطع. سایت شهرداری؟ قطع. سایت شرکت کنترل کیفیت هوا، انفورماتیک شورای شهر و شهرداری، سایت شورای شهر و سامانه شفافیت آن و از همه مهمتر سامانه شارژ کارت بلیت؟ همگی قطع. از روزی که معلوم شد سایتهای شهرداری از دسترس خارج هستند، هفت روز میگذرد. کارکنان این سازمان همه سه روز آن را بدون استفاده از رایانه مشغول کار کردن بودهاند.
دیروز خبرنگاری در صفحه توئیتر خود خبر دیگری داد که تمام سوابق شهرسازی، دوربینهای شهرداری، خرید بلیت و سوابق عوارض شهروندان پاک شده است اما شهرداری و شورایشهر سریع این موضوع را تکذیب کردند. با این حال حتی با امتحان کردن راههای دیگر استعلام عوارض خودرو، باز هم مقدار بدهی و اطلاعات خودرو نمایش داده نمیشود.
سایت اسکاننیوز پیش از این هم نوشته بود که علاوه بر همه سامانههای بالا، سیستمهای کارتزنی و کنترل ورود و خروج مراکز شهرداری هم خاموش بوده و دفاتر خدمات الکترونیک شهر هم عملا تعطیل بودند و هیچیک از سرویسهای مربوط به حوزه شهرسازی، صدور و اخذ عوارض و دیگر سرویسهای الکترونیک شهروندی امکان سرویسدهی نداشتهاند.
اینطور که حساب کتاب برخی از رسانههای دیگر هم نشان میدهد، تعداد سامانههای از کارافتاده شامل ۱۵۰ سایت میشود.
با اینکه از سه روز پیش شهرداری تهران اعلام کرده بود که نیازی به رزرو روزانه طرح نیست، سخنگوی شهرداری دیروز گفته بود که این حرفها درست نیست و دوربینها روشن و سوابق شهروندان هم سر جایش است.
پشت پرده هک شهرداری کیست؟
یکی از اولین توضیحها را رئیس شورای شهر دو روز پیش به دست رسانهها رساند و عملیات هک کردن را به منافقان و موساد منتسب کرد.سایت انتخاب گزارش داده گروهک منافقین روز پنجشنبه با انتشار تصاویری مدعی شد که هکرهایشان کنترل دوربینهای نظارت و کنترل شهرداری تهران را بهدست گرفتهاند. بعد از این موضوع مشخص شد که همزمان با شروع این حملات مانیتور کارکنان شهرداری تهران تصویری از سرکرده منافقین را نمایش دادهاند. با این حال موساد تاکنون مسئولیت این حملات را نپذیرفته است.
چه کسانی در این حوزه درگیر میشوند؟
با وجود اینهمه اطلاعات مبهم، شهرداری و شورای شهر همه شنیدهها را تکذیب میکنند و نهادهای امنیتی هم هنوز توضیحی ندادهاند. در این مدت اولین نهادی که مستقیما با این موضوع درگیر میشود فاوای شهرداری و زیرمجموعههای آن بوده. روز دوشنبه پوستری در این اداره به دیوارها چسبانده شده بود که در آن از کارمندان درخواست میکرد تا به دلیل ویروسی شدن کامپیوترها، آنها را روشن نکنند و این فرایند تا همین دیروز هم ادامه داشته است.
رضا واحدیفر، رئیس این سازمان، پیش از این در دوره مدیریتی قبل یکی از معاونهای شبکه و امنیت فاوا بوده که آخرینبار نوزدهم همین ماه با رسانهها گفتوگو داشت و گفته بود که «شهرداری تهران به دنبال افزایش احساس تعلق به شهر در شهروندان است». از مسئولان سابق، حسام مقصودلو قبلا در فاوا بوده و در حال حاضر فقط مشاور آن است. او هم گفته اطلاعات عوارض شهری دوباره به سامانه تهران من برگشته. مقصودلو در توئیتر خود نوشته که «هیچ دادهای از بین نرفته، عوارض خودرو که همون دوشنبه سرویساش برای مراکز تعویض پلاک بالا آمد. روی لبه اینترنت فعلا بسته است.»
در این سازمان معاونتها و ادارات مختلفی وجود دارد. برای مثال رئیس کمیته شفافیت و شهر هوشمند بهعنوان زیرمجموعه فاوا روز سهشنبه گفته بود: «سامانه شفافیت با هک شدن سایتهای شهرداری اتفاقاً با قدرت عمل بیشتری حرکت میکند.» بعد از آن نوبت به شرکت کنترل ترافیک شهر تهران میرسد که طبق اظهارات مدیرعامل آن «۱۵۰۰ دوربین در سطح شهر مستقر هستند. شاید تعدادی از این دوربینها به دلایلی نقص فنی داشته باشند، اما اکثر آنها در سطح شهر تهران فعال هستند و تصاویر به صورت لایو و زنده پوشش داده میشود.
به هیچ عنوان در این چند روزه تصاویر دوربینها قطع نشده است. همچنین اطلاعات و دیتاهای گذشته نیز در مجموعه شرکت کنترل ترافیک تهران موجود است که ازجمله آن میتوان به تخلفات رانندگی و… اشاره کرد.» نفر آخری که در این موضوع درگیر بوده سردار غلامرضا جلالی است که از سال ۱۳۸۴ تاکنون بهعنوان رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور بوده. با این حال در روزهای گذشته این نهاد هم اطلاعاتی درباره این موضوع به رسانهها نداده است. بهنظر میرسد مدیران شهری دیگر هم تصمیمی برای جوابگویی به خبرنگاران ندارند.
دسترسی شهرداری به دوربینها قطع شده اما نهادهای دیگر نه
یک منبع آگاه در گفتوگو با روزنامه هفت صبح توضیحات بیشتری ارائه میدهد. او میگوید دوربینهای شهری شامل چند نوع دوربین میشوند: دوربینهای ترافیکی و مدیریت انتظامی. به غیر از معاونت حمل و نقل و ترافیک که ادمینستریتور این دوربینها است، نهادهای دیگری هم به آن دسترسی دارند و ادمینستریتور هستند. چند سازمان دیگر هم به عنوان مشاهده گر آنها را میبینند. این که آنها میگویند دسترسی شان قطع نشده، اشتباه نیست چراکه دسترسی یکی از اینها قطع شده اما نهادهای دیگر به آن دسترسی دارند.»
به گفته این منبع «احتمالا شهرداری در سیستم بکآپ سیستمها در این مدت با ضعف ذخیرهسازی دیتای روزانه و بکآپگیری عوارض شهری روبرو بوده و در دسترسی به اطلاعات آن خود این روزها هم موانعی دارند اما این امکان را دارند که بخش از جریمه ها را با کمک نیروی انتظامی و دیگر نهادها برگردانند.» بنا بر گفتههای این منبع، هنوز در شهرداری و بین مسئولان آن مشخص نیست که ابعاد اطلاعاتی که به آن دسترسی ندارند چقدر است.
«با وجود همه این ها، شنیده شده که مهم ترین بخش از دست رفته، اطلاعات شهروندی در سامانه های املاک، تهران من و سامانه های دیگر بوده که شامل مشخصات خانه افراد، آدرس ها، خودروها و دیگر اطلاعات آنها می شود و همگی در این حمله آسیب دیدهاند.» البته این مساله به دلیل اینکه مدیران شهرداری درباره آن سکوت کردند قابلیت تایید ندارد و هفتصبح فقط انتقال دهنده بخشی از ابهامات این هک است.
