روزنامه هفت صبح | این مسئله روایت را جدی بگیرید. یک روایت اگر درست و بر روی برخی نشانهها استوار شود میتواند تا سالها جای حقیقت را بگیرد. روایتهای عامهپسند از اتفاقات مهم روز اینگونه پدید میآیند و گاه مدتها روی روایت واقعی را میپوشانند. یکی از کارهای هالیوود همین است که از اتفاقات تاریخی روایتهایی سهل و ممتنع بهدست میدهد که در ذهن ما جای اصل واقعه را میگیرند.
در ایران که این ماجرا سابقهاش خیلی طولانی است. مثلا کاری که مرحوم جلال آلاحمد با مرگ تختی انجام داد. او نشانهها را در دست داشت: مردمی بودن تختی، معاشرتش با جبهه ملی و نهضت آزادی، آزاده بودنش و چند ماجرای فرعی مثل نارضایتی غلامرضا پهلوی از او و اینجور چیزها. پس بهسادگی آب خوردن روایت کشته شدن تختی توسط ساواک را به قول امروزیها وایرال کرد.
این روایت قریب به ۴۰ سال مورد استناد قرار میگرفت و همچون یک واقعه مقدس، کسی را جرات درافتادن با آن نبود. واقعیت هم میتوانست برود یک جایی استراحت کند! تنها وقتی دیگر به روایت تختی نیازی نبود و از تبوتاب افتاده بود مشخص شد که واقعیت خجول که خودش را پشت در قایم کرده بود، مهمتر و دقیقتر است. همان واقعیت خودکشی تختی.
آلاحمد این نوع روایت را به سرعت برای مرگ صمد بهرنگی هم راست و ریست کرد. سرعت عمل او و ادبیاتش و هوشش موجب شده بود تا روایتهایش بهسادگی جای واقعیت را اشغال کنند. روایت مرگ صمد هم بیش از سی سال مورد قبول قرار گرفته بود تا اینکه بالاخره اصل ماجرا معلوم شد.
حالا اطراف ما کلی از این روایتهاست. در دوره فضای مجازی این روایتها قویتر و زهردارتر هم شدهاند. با کمی فشار و برنامهریزی میشود هر روایتی را قبولاند. و در هر ابعادی و هر پاره کوچکی از واقعیت را میتوان همچون خود واقعیت نشان داد. راستش جرات نداریم در موردشان خیلی چون و چرا کنیم چون این روایتها چون متونی مقدس درآمدهاند که مخالفت با آن نوعی خودکشی محسوب میشود.
در مورد همهچیز. از قیمت و کیفیت فلان خودروی داخلی بگیرید تا ملتهبترین وقایع چند سال اخیر. حتی همین ماجرای یاسین رامین. ما خودمان هراس داریم اما اصل کار رسانهها حضور در چنین میادین پر از مین و جنگی است. اینکه بتوانند روایتهای دروغین را کمی خدشهدار کنند. و خب واقعا کار سختی است. همه طرفها روایتهای خود را با آرمان و تقدس و التهاب و شور و هیجان تزئین کردهاند و خدشهدار کردن آنها کار بسیار سختی است. آری جانم، جنگ روایتهاست.
