روزنامه هفت صبح، علی رستگار | یک: «امارات ماهی ٣۵٠ میلیون تومان به پزشکان ایرانی پیشنهاد میدهد تا قطب سلامت در منطقه شوند و پزشکان را از ایران تامین میکنند» این جمله را دیروز باشگاه خبرنگاران از قول زهرا شیخیمبارکه، سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس نقل کرد. این نماینده اصفهان در ادامه توضیح داده: «امارات با زندگی لوکس و ماشین لندکروز به من پیشنهاد دادند که یک کلینیک در تخصص خودم راهاندازی کنم و من، چون فرزند شهید هستم در مملکت خودم ماندهام، اما بروید ببینید چند نفر از رتبههای زیر ١٠٠ پزشکی همدورههای من در ایران ماندند.»
این اظهارات در حالی مطرح شده که در هفتههای اخیر بحثهای مفصلی درباره کمبود پزشک در کشور و افزایش ظرفیت رشتههای پزشکی در سالهای آینده در جریان بود. آمار نشان میدهد که سرانه پزشک عمومی و متخصص در ایران بهازای هر ۱۰هزار نفر جمعیت بهترتیب ۱۱٫۷ و ۵٫۹ پزشک است.
این در حالی است که در آمریکا بهطور مثال بهازای هر ۱۰ هزار نفر ۲۶ پزشک وجود دارد. یا در مورد ترکیه این نسبت ۱۸٫۵ است. در فرانسه هم این نسبت ۳۲٫۷ است. معمولا کشورهای آفریقایی یا افغانستان و… هستند که نسبت به جمعیت از ما کمتر پزشک دارند. حالا یک نگرانی این است که در سالهای آینده با توجه به افزایش جمعیت کهنسال کشور و مهاجرت و بازنشستگی پزشکان، با کمبود پزشک مواجه شویم.
محمد رئیسزاده، رئیس سازمان نظام پزشکی البته چند روز پیش اعلام کرد که آمار مهاجرت پزشکان قابل توجه نیست اما بهنظر میرسد او صرفا نمیخواهد این موضوع به دستمایهای برای دفاع از ایده افزایش ظرفیت رشتههای پزشکی تبدیل شود، وگرنه خود رئیسزاده هم نسبت به کمبود پزشک در سالهای آتی هشدار داده است.
تعداد پزشکان اماراتی نسبت به هر هزار نفر جمعیت
دو: حالا باید بررسی کنیم ببینیم آیا آنطور که سخنگوی کمیسیون بهداشت توضیح داده در امارات خبری از این درآمدهای پر و پیمان برای پزشکان هست یا خیر. بررسی ما نشان میدهد آماری که این نماینده مجلس ارائه داده در مورد میانگین درآمدی پزشکان متخصص نزدیک به واقعیت است. میانگین درآمد ماهانه پزشکان متخصص در این کشور ۴۷۱۰۰ درهم است. دیروز درهم امارات بیش از ۷۵۰۰ تومان بود که معادل ریالی آن اندکی بیش از ۳۵۰ میلیون تومان میشود.
بیشینه درآمد ماهانه یک پزشک متخصص در امارات هم در سالجاری میلادی ۸۰ هزار درهم گزارش شده و کمترین آن ۱۶۸۰۰ درهم. بنابراین یک پزشک متخصص شاغل در دوبی در بدترین حالت ماهانه ۱۲۶ میلیون تومان و در بهترین حالت ۶۰۰ میلیون تومان درآمد دارد. این نکته را هم اضافه کنیم که میانگین درآمد سالانه پزشکان متخصص در کشوری مثل کانادا ۲۰۰ هزار دلار در سال و بیش از ۱۶ هزار دلار در ماه (۴۸۰ میلیون تومان) است.
در انگلیس هم میانگین سالانه این گروه حدود ۲۹۴ هزار دلار (۲۴٫۵ هزار دلار در ماه) تخمین زده میشود. در مورد پزشکان عمومی اما پرداختها تا این حد دست و دلبازانه نیست. پزشکان عمومی شاغل در دوبی بهطور میانگین سالانه حدود ۲۴۴ هزار درهم حقوق میگیرند. یعنی این گروه هم ماهانه میتوانند روی رقمی حدود ۱۵۰ میلیون تومان حساب باز کنند. هرچند در بعضی منابع میانگین درآمد پزشکان عمومی ۱۰ هزار دلار هم گزارش شده است.
سه: سوال بعدی این است اگر این اعداد و ارقام در مورد درآمد پزشکان امارات واقعی باشد آیا کمبود پزشک هم دارند؟ آمارهای رسمی نشان میدهد دوبی (و نه کل امارات) در سال ۲۰۱۹ به ازای هر ۱۰ هزار نفر ۱۷٫۸ پزشک داشته. آمارهای سازمان جهانی بهداشت هم میگوید تعداد کل پزشکان امارات نسبت به ۱۰ هزار نفر از جمعیت این کشور در سال ۲۰۱۸ میلادی ۲۵٫۲۸ بوده. تقریبا از سال ۲۰۰۰ بهبعد که آمارهای آن در سایت WHO موجود است، همین نسبت حفظ شده.
در مقطعی فقط در اواسط دهه ۲۰۰۰ موقتا این آمار افت کرده اما هیچوقت تکرقمی نشده. این نسبت را اگر با کشورهایی مثل سوئیس و سوئد و انگلیس مقایسه کنیم تقریبا تعداد پزشکان دوبی نصف آنهاست (نسبت به جمعیت)، اما اگر همین نسبت را کنار آمار کشورهای دیگر و میانگین جهانی قرار دهیم، اصلا پایین نیست. بنابراین تعداد پزشکان امارات برای خود جمعیت این کشور کافی بهنظر میرسد، مگر اینکه طرحهای توسعه گردشگری سلامت داشته باشند.
از سیاستهای حاکمان این کشور بهنظر میرسد چنین ایدهای هم واقعا در سر دارند. بهطور مثال چند هفته پیش دولت امارات با استناد به دستور محمد بنراشد آلمکتوم از پزشکان دعوت کرد برای دریافت ویزای طلایی ۱۰ساله این کشور اقدام کنند. اگرچه پذیرش پزشکان در این کشور خیلی هم به سهولت انجام نمیشود. متقاضیان باید سابقه ۲ تا ۳ سال کار در مراکز درمانی و بهداشتی بهعنوان پزشک را داشته باشند و ضمن اینکه در آزمونی موسوم به DHA هم شرکت کنند. گفته میشود در مورد پزشکانی که از کشورهای اروپایی و آمریکا میآیند، میزان سختگیریها کمتر است.
چهار: آیا نظام درمانی امارات به پرستاران هم نیاز دارد؟ سازمان بهداشت جهانی اخیرا سندی منتشر کرده که در آن اشاره شده تعداد پرستاران در امارات تا همین چند سال پیش ۵٫۶۸ بهازای هر ۱۰ هزار نفر بوده اما این کشور برای رسیدن به یک کلاس جهانی در نظام سلامت به سرعت این تعداد را افزایش داده و حالا به ۴۰ نفر بهازای هر ۱۰ هزار نفر رسانده. میانگین سالانه حقوق یک پرستار در دوبی حدود ۸۸ هزار درهم یا ۵۵ میلیون تومان در ماه است.
امارات در مجموع ۱۰۴ بیمارستان بزرگ و بیش از ۱۶۰۰ مرکز درمانی کوچک دارد. میانگین درآمد پرستاران در کانادا ۶۸٫۵ هزار دلار در سال و در آمریکا حدود ۷۵ هزار دلار است. یعنی حقوق ماهانه پرستاران در آمریکا بیش از ۱۸۷ میلیون تومان در ماه میشود و بنابراین پرستاران مستقر در امارات لزوما مثل پزشکان درآمدهای قابل مقایسه با سطح جهانی ندارند. در مجموع میتوانیم آمارهایی که زهرا شیخیمبارکه نماینده مجلس در مورد درآمد پزشکان در امارات ارائه داده را تایید کنیم و هشدارهای او در مورد دام امارات برای پزشکان ایرانی را جدی بگیریم.
