روزنامه هفت صبح، نگین باقری | فقط باید تا ۳ بشمارید؛ او با یک پیچگوشتی میتواند در همین زمان کوتاه قفل پراید، تیبا، ال ۹۰، سمند،پرشیا ، پژو ۴۰۵ و پژو ۲۰۶ را باز کند. اینطور که کمرش را کمی خم میکند، شبیه کسی که سوئیچ را داخل قفل کرده با دستگیره ور میرود و تمام. نه کسی میفهمد و نه مالک از راه میرسد.
این خلاصهای از ویدئویی است که در یکی، دو روز گذشته حسابی از آن بازدید شده است.لوکیشن آن در جایی شبیه پارکینگ است که خودروهای دو کمپانی بزرگ خودروسازی در آن پارک شدهاند.یک نفر همه آنها را یکییکی و بهترتیب خیلی راحت با یک میله باریک یا پیچگوشتی باز میکند تا نشان دهد مقابل سارقان هیچ مانعی وجود ندارد.
اینکه چرا قفل خودروهای ما اینقدر راحت باز میشود، همه موضوع نیست؛ آرش راهبر، کارشناس خودرو میگوید که سارقان فقط در باز کردن قفل مهارت ندارند، بلکه برای فروختن آنهم شبکهای دارند که نیاز مالخر یا تعمیرکار از آن تامین میشود. او اینطور توضیح میدهد:«تعمیرکارها و مالخرها با شبکه دزدها معمولا در ارتباط هستند.خیلی از تعمیرکاران نیازهایشان را از سارقان سراغ میگیرند یا حتی سفارش میدهند و اینطوری دزدها گاهی مثلا نصف یک پراید را میتوانند مستقیم به آنها بفروشند.»
*** سرقت پرشیا؛ کمی سختتر
در این ویدئوی معروف، تنها خودرویی که باز کردن در آن زمان بیشتری میبرد، پژو پارس است. کسی که دارد درهای خودرو را بهراحتی باز میکند پشت به دوربین میگوید: «از سال ۱۳۹۴ شرکت خودروسازی پرشیا را ضدسرقت کرده ولی فقط باعث شده که قفل آن کمی گیر کند.» با این حال پژو پارس هم در ۱۰ ثانیه باز میشود.
او میگوید کاپوت ۲۰۶ را با یک چوب بستنی یا خودکار هم میتواند باز کند، مثلا پژو ۴۰۵ را با همان پیچگوشتی قفل و بعد در یک ثانیه باز میکند. آرش راهبر، کارشناس خودرو آب پاکی را روی دستمان میریزد و میگوید که نه ایرانی و نه خارجی، هیچکدام از خودروها نفوذناپذیر نیستند. او میگوید فقط دو عامل سرقت خودرو را برای سارق جذابتر میکند: «زمان نفوذ به داخل خودرو و بازار فروش قطعات آن.» یعنی دزدها میتوانند به هر مدل خودرویی که فکر کنید راه پیدا کنند. اما هنوز کارهایی هست که از دست ما برمیآید تا خودرویمان را دو دستی تقدیم دزدان نکنیم.
*** باز کردن قفل خودرو باید زمان ببرد
این کارشناس خودرو اعتقاد دارد «ماشین ساخت دست بشر است؛ سرقت از آنهم از سمت یک انسان اتفاق میافتد. پس راهیابی به خودرو معمای پیچیدهای نیست که حل نشود.» ولی بهترین روش برای دزدیده نشدن خودرو این است که کاری کنیم تا باز شدن قفل زمان بیشتری از دزد ببرد. راهبر اینطور توضیح میدهد: «مثلا بهتر است که ماشین قفل پدال داشته باشد. وقتی سارق متوجه قفل پدال شود، میداند باز کردن آن از نظر زمانی طول میکشد.
بهخاطر همین هم بیخیال این خودرو میشود. حتی خودرو به قطعاتی مجهز شود که روند دزدیده شدن را به تعویق بیاندازد. برای مثال ماشینی که قفل پدال دارد، دزد را جذب نمیکند. قفل پدال سختتر و زمانبرتر از قفل فرمان است. بهخاطر اینکه باید دزد برای باز کردن آن خم شود و این کار زمان میبرد. هر چیزی که دزدی را به تاخیر بیاندازد، دزد را از سرقت منصرف خواهد کرد.»
*** جذابیت بازار لوازم یدکی سرقتی
با اینکه برخی از افراد فکر میکنند که اوراق کردن خودرو دیگر کار راحتی نیست، باید این خبر بد را بهشان بدهیم که هنوز هم اوراقچیها کار خودشان را بلدند؛ بهخاطر همین هم بازار فروختن لوازم خودروی مورد سرقت قرار گرفته، تاثیر زیادی برای جذاب شدن یا نشدن سرقت خودروها دارد. اینطور که راهبر میگوید: «ماشینهایی هستند که سارق میتواند آنها را بدزدد اما وقتی میداند بازار بزرگی ندارد سراغ آن نمیرود.
برای مثال از لاستیک، رودری و تودری گرفته تا بدنه و موتور، همهچیز خانواده پراید و پژو را میتوانند در بازار خودرو بفروشند ولی مثلا اگر بخواهند بنز را بدزدند، میدانند راحت برای آن مشتری پیدا نمیشود. مگر آنکه از قبل سفارش گرفته باشند! از طرف دیگر برخی از لوازم یدکی خودروهای خارجی کد دارند و قابل ردیابی هستند. در مقابل پراید بازار بزرگتری دارد و لوازم دزدیده شده آن هم مشتری بیشتری دارد.»
هارت دزدها فقط به کار کردن آنها با سیم و پیچگوشتی نیست بلکه آنها بعد از باز کردن در خودرو، یک شبکه روابط بزرگ برای فروختن آنها داشته باشند که اینهم چیز عجیبی نیست. راهبر اینطور میگوید:«این بازار را یک خودروی خارجی ندارد. بهخاطر همین ماشینهای خارجی را هم راحت میدزدند اما فروختن آن سختتر است. سارق در دزدیدن ماشین خارجی همیشه تردید دارد ولی مشتری قطعات پراید بیشتر است، تقاضای بیشتری دارد بهخاطر همین هم بیشتر دزدیده میشود.»
*** چرا کمپانی کاری نمیکند؟
حالا چرا کمپانیها قفلها را غیرقابل نفوذ نمیسازند؟ این کارشناس خودرو میگوید قفل عجیب و غریبی نمیشود درست کرد و اگر هم این کار را بتوان کرد، هزینه خودرو را بسیار افزایش میدهد. به گفته راهبر «تغییر دادن شکل قفلها متضمن هزینه زیادی برای کمپانی است. اما خودروهای ما آنقدر ارزش ندارد که بر روی آن سیستم ایمنی گرانقیمت با هزینههای بسیار بیشتری نصب کنند.» از طرف دیگر قفلهای خودروهای ما قدیمی هستند.
به گفته این کارشناس خودرو باز کردن قفلهایی که امروزه در خودروهای ما مورد استفاده قرار میگیرد، اولین باری که وارد بازارهای خارجی شدند، آسان نبودند. امروزه تکنولوژی بیشتر قفلها قدیمی و بیشتر برای خودروهای اقتصادی درست شده است. یعنی امروز اگرچه با روشهای ساده باز میشوند اما باز کردن آنها زمان خودشان راحت نبوده است ولی اگر ایران بخواهد برای ایمنی خودرو مطابق استانداردهای روز پیش برود، صرفه اقتصادی ندارد.
راهبر این توضیح را میدهد: «اینطور نیست که خودروسازان خیلی راحت بتوانند قفل را عوض کنند. برای جدید کردن این سیستم، باید کل تکنولوژی ماشین جدید باشد. عوض کردن این تکنولوژی هم قیمت خودرو را برایمان گرانتر میکند و هم از سرعت جریان تولید بسیار میکاهد. البته نه اینکه نقشی نداشته باشد اما چون مشتری ما در برابر خودروساز زوری ندارد، خودروساز کوتاهی میکند.»
