هفت صبح| اکران آنلاین فیلم «رها» فرصتی فراهم کرده تا یکی از آثار قابل توجه سینمای اجتماعی ایران دوباره در معرض نگاه مخاطبان قرار بگیرد. نخستین فیلم بلند حسام فرهمند با حضور بازیگرانی چون شهاب حسینی و غزل شاکری، روایتی انسانی از زندگی یک خانواده است که زیر فشار اقتصادی و مجموعهای از انتخابهای دشوار، آرامآرام به مرز فروپاشی نزدیک میشود.
در ظاهر با داستانی ساده روبهرو هستیم؛ یک حادثه کوچک، مسیری از بحران را آغاز میکند. با این حال در لایههای زیرین فیلم، پرسشهایی درباره اخلاق، مسئولیت فردی و شکافهای اجتماعی شکل میگیرد. همین نگاه چندلایه باعث شده «رها» در میان درامهای اجتماعی سالهای اخیر اثری قابل توجه به نظر برسد. فیلم در بسیاری از لحظات تماشاگر را درگیر میکند؛ با این وجود در برخی بخشها دچار لغزشهایی میشود که اجازه نمیدهد اثر به سطح یک درام کاملاً درخشان برسد.
خانوادهای آشنا در دل بحران
داستان درباره مردی به نام توحید است؛ مردی میانسال که همراه همسر و فرزندانش زندگی سادهای دارد. حادثهای تلخ در گذشته کاری او را از مسیر عادی زندگی دور کرده و اکنون خانواده با مشکلات مالی جدی دستوپنجه نرم میکند. در چنین شرایطی سرقت لپتاپ دختر خانواده، «رها»، نقطه آغاز بحرانی تازه میشود.
نیاز رها به این وسیله برای ادامه فعالیتهایش، پدر را به تصمیمی میکشاند که پیامدهای پیچیدهای در پی دارد. از همین جا داستان وارد مسیری پرتنش میشود؛ مسیری که آرامآرام اعضای خانواده را درگیر مجموعهای از سوءتفاهمها، فشارهای بیرونی و انتخابهای دشوار میکند. یکی از نقاط قوت فیلم، ترسیم دقیق فضای خانوادگی است. روابط میان اعضای خانواده با جزئیاتی باورپذیر شکل گرفته؛ بحثهای روزمره، دلخوریها، شوخیها و در عین حال پیوند عاطفی میان آنها. همین تصویر ملموس باعث میشود مخاطب به سادگی با شخصیتها همراه شود و بحران داستان را جدی بگیرد.
بازیگران؛ قلب تپنده «رها»
بخش مهمی از اثرگذاری فیلم به بازی بازیگران مربوط میشود. شهاب حسینی در نقش توحید حضوری کنترلشده و قابل توجه دارد. او مردی خسته از فشارهای زندگی را با جزئیاتی ظریف تصویر میکند؛ شخصیتی که میان حفظ غرور شخصی و تلاش برای تأمین نیازهای خانواده سرگردان مانده است.
در کنار او غزل شاکری تصویری باورپذیر از مادر خانواده ارائه میدهد. شخصیت او میان نگرانی برای آینده فرزندان و تلاش برای حفظ تعادل خانه در نوسان است. بازیگران جوان فیلم نیز طبیعی و روان ظاهر میشوند و فضای خانوادگی اثر را واقعیتر جلوه میدهند.از منظر کارگردانی، حسام فرهمند تلاش کرده درام را بر پایه موقعیتهای اخلاقی پیش ببرد. در بسیاری از لحظات فیلم هیچ شخصیت کاملاً مقصری دیده نمیشود؛ مجموعهای از تصمیمها و شرایط، بحران را شکل میدهد. همین نگاه چندوجهی باعث میشود داستان از کلیشههای رایج در سینمای اجتماعی فاصله بگیرد.
جایی که فیلم از نفس میافتد
با وجود نقاط قوت، «رها» در بخشهایی با ضعفهایی روبهرو است. مهمترین مسئله به ریتم آغاز فیلم مربوط میشود. مقدمه داستان زمان نسبتاً زیادی را به معرفی شخصیتها اختصاص میدهد. این بخش اگرچه به شناخت بهتر فضای خانوادگی کمک میکند، در مقاطعی کشدار به نظر میرسد و ضرباهنگ روایت را کند میکند.
چالش دیگر به پایانبندی فیلم مربوط است. پس از اوج دراماتیک داستان، روایت همچنان ادامه پیدا میکند و چند صحنه اضافی به فیلم افزوده میشود. در حالی که فیلم میتوانست در نقطهای زودتر پایان یابد و ضربه احساسی قویتری بر مخاطب وارد کند، ادامه داستان از شدت اثر آن میکاهد.
همچنین عنوان فیلم چندان در ذهن نمیماند و ارتباط آن با فضای درام برای برخی مخاطبان ممکن است روشن جلوه نکند. این نکته در کنار پایانبندی طولانی، از مهمترین ضعفهای اثر به شمار میآید.
درامی قابل توجه با آیندهای امیدوارکننده
با وجود این کاستیها، «رها» تجربهای قابل اعتنا در سینمای اجتماعی ایران محسوب میشود. فیلم موفق شده از دل یک ماجرای ساده، تصویری انسانی از فشارهای اقتصادی و اخلاقی زندگی امروز ارائه دهد. روایت تدریجی آن مخاطب را به دل داستان میبرد و در نهایت او را با پرسشهایی درباره مسئولیت فردی و سرنوشت انسان در جامعه روبهرو میکند.
نخستین تجربه بلند حسام فرهمند نشان میدهد او در هدایت بازیگران و ساخت موقعیتهای دراماتیک توانایی قابل توجهی دارد. اگر در آثار بعدی بتواند ریتم روایت و پایانبندی را دقیقتر کنترل کند، میتوان انتظار فیلمهای پختهتری از این کارگردان داشت.
«رها» در مجموع اثری است که با وجود چند لغزش روایی، لحظات تأثیرگذاری خلق میکند و تصویری ملموس از خانوادهای ارائه میدهد که زیر فشار زندگی، برای حفظ امید تلاش میکند. همین صداقت در روایت، مهمترین دلیل ماندگاری فیلم در ذهن مخاطب خواهد بود.
