هفت صبح| در دنیایی که دیجیتال شدن به یک واقعیت اجتنابناپذیر تبدیل شده، قطع اینترنت یک اختلال موقت در زندگی روزمره نیست، یک آسیب جدی به پایههای خلاقیت و تولید هنری است. قطع اینترنت، صرفا به حوزههای اقتصادی و اجتماعی آسیب نرسانده و بهشدت جریان هنر در ایران را نیز فلج کرده است. این بحران، که در نگاه اول ممکن است محدود به دسترسی به شبکههای اجتماعی و سرگرمی تلقی شود، در واقع به هسته اصلی تولید، توزیع و مصرف آثار هنری صدمات جبرانناپذیری وارد کرده است. ما با نگاهی گذرا، به بررسی ابعاد مختلف این آسیبها پرداختیم و پیامدهای بلندمدت آن را مورد واکاوی قرار دادیم.
خلاقیت در قفس محدودیت دسترسی به منابع و شبکههای ارتباطی
در عصر دیجیتال، هنرمندان به حجم عظیمی از منابع و اطلاعات آنلاین دسترسی دارند. این منابع شامل آموزشهای تخصصی، نمونه کارهای دیگر هنرمندان، اخبار و تحولات هنری در سطح جهان و پلتفرمهای انتشار و نمایش آثار است. قطع اینترنت، این دسترسی را به شدت محدود کرده و خلاقیت هنرمندان را در قفس تنگ دانش و تجربه محدود میکند. بسیاری از هنرمندان، بهویژه جوانترها، برای یادگیری و بهروزرسانی مهارتهای خود به آموزشهای آنلاین و پلتفرمهای آموزشی متکی هستند. قطع اینترنت، این فرصتها را از آنها سلب کرده و به شکاف دانش و مهارت در جامعه هنری دامن میزند. علاوه بر آموزش، هنرمندان از اینترنت برای ارتباط با سایر هنرمندان، کارفرمایان، حامیان و مخاطبان استفاده میکنند. شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین، فضایی برای تبادل نظر، ارائه آثار و جذب مخاطب فراهم میکنند. قطع اینترنت، این ارتباطات را مختل کرده و از ظهور استعدادهای جدید و گسترش دامنه فعالیت هنری جلوگیری میکند.
بحران توزیع و درآمد از دست دادن فرصتهای تجاریسازی
قطع اینترنت، تاثیرات مخربی بر توزیع و تجاریسازی آثار هنری داشته است. فروش آنلاین آثار، نمایشگاههای مجازی و بازاریابی دیجیتال، از جمله روشهای مهم توزیع و کسب درآمد برای هنرمندان به شمار میروند. قطع اینترنت، این روشها را غیرممکن کرده و هنرمندان را از دسترسی به بازار جهانی محروم میکند. بسیاری از هنرمندان، بهویژه در حوزههای تجسمی و صنایع دستی، از پلتفرمهای آنلاین برای فروش آثار خود استفاده میکنند. این پلتفرمها، امکان دسترسی به مخاطبان گسترده و کسب درآمد بدون نیاز به واسطهها را فراهم میکنند. نبود ارتباط بینالمللی این فرصتها را از آنها سلب کرده و باعث کاهش درآمد و انگیزه هنرمندان میشود.
علاوه بر فروش مستقیم، این اتفاق تاثیرات منفی بر صنعت گردشگری و صنایع مرتبط با آن نیز داشته است. بسیاری از آثار هنری و اماکن تاریخی در ایران، از طریق شبکههای اجتماعی و وبسایتها به گردشگران معرفی میشوند. با نبود اینترنت بینالمللی، این معرفی مختل شده و از جذب گردشگر و رونق اقتصادی جلوگیری میشود.
جدایی از جهان هنر
انزوای فرهنگی و کاهش تعامل با مخاطب
این پدیده عدم دسترسی به اینترنت بینالملل، باعث جدایی جامعه هنری ایران از جهان هنر شده و از تعامل با مخاطبان در سطح جهانی جلوگیری میکند. هنرمندان، دیگر نمیتوانند به راحتی از آثار هنری دیگر کشورها بازدید کنند، با هنرمندان بینالمللی ارتباط برقرار کنند و در رویدادهای هنری جهانی شرکت کنند. این انزوا، باعث کاهش آگاهی هنرمندان از تحولات هنری در سطح جهان و محدود شدن دیدگاه هنری آنها میشود. همچنین، از تعامل هنرمندان با مخاطبان در سطح جهانی جلوگیری کرده و از گسترش فرهنگ و هنر ایرانی در جهان جلوگیری میکند.
قطع اینترنت، باعث کاهش مشارکت مخاطبان در فعالیتهای هنری نیز شده است. بسیاری از مخاطبان، به ویژه جوانترها، از طریق شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین با هنر ارتباط برقرار میکنند. قطع اینترنت، این ارتباط را مختل کرده و از رشد و توسعه فرهنگ و هنر در جامعه جلوگیری میکند.
بازار مجازی در تاریکی
در حوزه هنر دیجیتال و NFT، ایران در سالهای اخیر شاهد یک تحول سریع و پرشتاب بود. هنرمندان تجسمی، از جمله جوانانی که در دنیای آنلاین جستجوی هویت خود را یافته بودند، با ایجاد پروژههای مبتنی بر فناوری، فروش آثار دیجیتال و مشارکت در نمایشگاههای مجازی، یک فضای جدید از خلاقیت و اشتراک ایجاد کردند. این حوزه، فرصتی برای تولید و توزیع آثار در سطح جهانی ارائه داد و بسیاری از هنرمندان را از محدودیتهای فیزیکی و سنتی آزاد کرد.
محدودیتهای این روزها این پروژهها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. هنرمندانی که در حال فروش آثار NFT یا اجرای نمایشگاههای مجازی بودند، ناگهان با مشکلات فنی و عدم دسترسی به پلتفرمهای دیجیتال مواجه شدند. این بحران علاوه بر از دست دادن درآمد میتواند به اعتماد و انگیزه هنرمندان برای ادامه فعالیت ضربه بزند و به عنوان کاتالیزوری برای مهاجرت هنرمندان این حوزه عمل کند. در واقع، قطع اینترنت، یک مشکل موقت ساده نیست، یک خلل گاه جبران ناپذیر به پایداری و توسعه حوزه هنر دیجیتال در ایران است.
بیصدا شدن صحنهها
قطع اینترنت، علاوه بر آسیبهای دیجیتال، به فضای هنری فیزیکی نیز تأثیر عمیق گذاشته است. اجرای تمام نمایشهای روی صحنه در سالنهای مجموعه تئاتر شهر و بسیاری دیگر از سالنها تا اطلاع ثانوی تعطیل شده است، زیرا عدم دسترسی به اینترنت باعث امکانپذیر نبودن خرید بلیت از طریق سایتهای فروش شده است. این وضعیت، همچنین تأثیر مستقیمی بر سایر رویدادهای فرهنگی و هنری دارد که بر اساس فروش آنلاین بلیت انجام میشوند.
تمام فعالیتهایی که به طور معمول در فضای مجازی یا از طریق پلتفرمهای دیجیتال انجام میشود، از جمله نمایشگاههای موسیقی، کنسرتها و نمایشهای تئاتر، تا برقراری اینترنت لغو خواهند شد. این بحران، درآمد هنرمندان و سازمانهای فرهنگی را کاهش میدهد و اقتصاد فعالان این بخشها را آسیب پذیرتر میکند و به ایجاد شکاف بین فعالیتهای هنری و مخاطبان منجر میشود و از تداوم فرهنگ زنده و زندگی اجتماعی هنر جلوگیری میکند.
