هفت صبح| روز جمعه، شبکه‌های اجتماعی شاهد انتشار ویدئویی بودند که در مدت کوتاهی به یکی از پربازدیدترین و بحث‌برانگیزترین تصاویر روز تبدیل شد. در این ویدئو، چند نفر از مأموران انتظامی در کنار تعدادی از شهروندان عادی دیده می‌شوند که با سلاح‌های سبک، حتی سلاح‌های شکاری به سوی یک بالگرد پیشرفته بلک هاوک آمریکایی شلیک می‌کنند. بالگردی که در حال اجرای عملیات نجات خلبان سرنگون‌شده یک جنگنده اف-۱۵ بوده است.


مقامات آمریکایی نیز این حادثه را تایید کردند و اعلام داشتند که دو بالگرد ارتش ایالات متحده در جریان عملیات نجات، هدف آتش سلاح‌های سبک قرار گرفته‌اند. عملیاتی که با هدف انتقال خلبان نجات‌یافته انجام شده بود. تأیید رسمی این اتفاق به این تصاویر بُعدی جدی‌تر بخشید و واکنش‌های بسیاری را در فضای مجازی به راه انداخت.بسیاری از کاربران با نگاهی فنی به موضوع پرداختند و این سوال را مطرح کردند که مگر می‌توان با سلاح سبک به یک بالگرد پیشرفته نظامی آسیب زد؟ برخی نتیجه گرفتند که این اقدام صرفا یک واکنش بی‌نتیجه است. اما مسئله بسیار مهم‌تری از نتیجه بخش بودن یا نبودن شلیک با سلاح سبک به بالگرد پیشرفته آمریکایی وجود دارد که خارج از چارچوب محاسبات نظامی است. 


برای درک عمیق‌تر این صحنه، باید زاویه نگاه را تغییر داد. سال‌ها پیش، یکی از افسران ارتش ایران که تجربه حضور در جنگ هشت‌ساله با عراق را داشت، روایت جالبی تعریف می‌کرد. او می‌گفت به سربازانش گفته است: «اگر روزی هواپیمای دشمن را مشاهده کنم و هیچ سلاحی جز یک کلت کمری نداشته باشم، با همان کلت هم به سمت آن شلیک می‌کنم.» همه می‌دانستند که چنین شلیکی از نظر نظامی تأثیری ندارد. گلوله حتی به هواپیما هم نمی‌رسد. اما هدف آن فرمانده این بود که پیام یک مقاومت را منتقل کند.  این که ما ایستاده‌ایم و عقب نمی‌کشیم. حتی اگر شد با دست‌های خالی می‌جنگیم.


این همان مسئله مهمی است که منطق صرف نظامی، جای خود را به منطق روانی و نمادین می‌دهد. در جنگ‌ها، آنچه تعیین‌کننده است فقط و فقط قدرت آتش نیست، مسئله مهم اراده‌ای است که پشت آن ایستاده است. شلیک به یک هدف دست‌نیافتنی در واقع شلیک به ناامیدی است. تلاشی برای شکستن تصور شکست است.اگر بخواهیم این صحنه را در قالبی سینمایی ببینیم، شاید یکی از نزدیک‌ترین نمونه‌ها، سکانسی فراموش‌نشدنی از فیلم نجات سرباز رایان باشد؛ اثری به کارگردانی استیون اسپیلبرگ و با بازی درخشان تام هنکس در نقش یک فرمانده شجاع جنگ است.


در آن سکانس درخشان، تام هنکس فرمانده‌ای مجروح روی زمین افتاده است. یک تانک دشمن به آرامی به سمت او نزدیک می‌شود. او می‌داند که هیچ شانسی ندارد. سلاحی که در دست دارد، یک کلت کمری است. سلاحی که حتی نمی‌تواند خراشی روی بدنه تانک بیندازد. اما با این حال، او اسلحه را بالا می‌آورد و شروع به شلیک می‌کند. گلوله‌ها یکی پس از دیگری به تانک برخورد می‌کنند و بی‌اثر می‌افتند. اما آنچه در آن لحظه رخ می‌دهد، فراتر از تأثیر فیزیکی گلوله‌هاست.او در حال ارسال یک پیام به دشمن و همچنین همرزمانش است که از پشت خاکریزها او را نگاه می‌کنند. ما تا آخرین نفس می‌جنگیم. حتی شده با گلوله کلت مقابل گلوله تانک.


شلیک سربازان ایرانی با سلاح سرد به بالگرد آمریکایی نیز از این زاویه قابل   بررسی است. آنها روز جمعه با شلیک‌شان به تاریخ پیام فرستادند که ما روحیه‌مان را نمی‌بازیم و برای خاک سرزمین‌مان از جان مایه می‌گذاریم.حال اگر به صحنه منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی بازگردیم، می‌توان آن را در همین چارچوب تحلیل کرد. افرادی که با سلاح‌های سبک به سوی یک بالگرد پیشرفته شلیک می‌کنند، احتمالاً به‌خوبی می‌دانند که شانس چندانی برای سرنگونی آن ندارند. اما آنها در حال انجام کاری هستند که فراتر از محاسبات نظامی است. یعنی درحال نشان دادن ایستادگی‌اند.
در آن لحظات هر شلیک می‌تواند به قیمت جانشان تمام شود.

 

چون در برابر یک ماشین جنگی پیشرفته قرار دارند؛ بالگردی مجهز با خدمه آموزش‌دیده و پشتیبانی کامل. اما با این حال، عقب‌نشینی نمی‌کنند. در همین حرکت شجاعانه آنها است که «مقاومت» معنا پیدا می‌کند.جالب آن‌که این شلیک‌ها برخلاف تصور برخی، کاملاً هم بی‌اثر نبوده‌اند. رسانه‌هایی مانند  بی بی سی به نقل از منابع آمریکایی گزارش داده‌اند که در جریان همین تیراندازی‌ها، تعدادی از خدمه بالگرد زخمی شده‌اند. این گزارش رسانه‌های خارجی نشان می‌دهد که حتی اقداماتی که شاید بی‌نتیجه به نظر می‌رسند، می‌توانند در عمل تأثیرگذار باشند. اما حتی اگر هیچ آسیبی هم وارد نمی‌شد، باز هم ارزش این صحنه در جای دیگری نهفته است.


شاید در نگاه ارتش آمریکا و اسرائیل قدرت با فناوری سنجیده ‌شود. اما در نقطه مقابل، چنین لحظاتی یادآور این حقیقت‌اند که عنصر انسانی هنوز تعیین‌کننده است. شجاعت، اراده و روحیه مقاومت، عواملی هستند که نمی‌توان آنها را با هیچ تجهیزاتی جایگزین کرد. ویدئویی که رشادت سربازان ایرانی را نشان داد را می‌توان به‌عنوان نمادی از یک نگرش در نظر گرفت. نگرشی که می‌گوید حتی در نابرابرترین شرایط هم می‌توان ایستاد، حتی اگر ابزار کافی در اختیار نباشد.شاید به همین دلیل است که این تصاویر تا این حد مورد توجه قرار گرفته‌اند. چون در پس آنها، چیزی فراتر از یک درگیری نظامی نهفته است. داستان مردمی از سرزمین ایران است که تصمیم گرفته‌اند تسلیم نشوند.