در حالی که اغلب مطالعات سلامت بر کیفیت و کمیت خواب تمرکز دارند، محققان دانشگاه اولو فنلاند نشان دادند که داشتن زمان مشخص برای رفتن به رختخواب میتواند به همان اندازه اهمیت داشته باشد؛ بهویژه در افرادی که کمتر از هشت ساعت میخوابند.
محققان رفتار خواب ۳۲۳۱ فرد ۴۶ ساله را با استفاده از دستگاههای پوشیدنی به مدت یک هفته دنبال کردند. پس از تقسیم شرکتکنندگانِ کمخواب (کمتر از ۸ ساعت خواب شبانه) به سه گروه براساس نظم عادات خواب (منظم، نسبتاً منظم و نامنظم)، مشخص شد که افراد در گروه خواب نامنظم طی یک دهه بعدی، دو برابر افراد دارای خواب منظم در معرض خطر بروز رویدادهای قلبی جدی قرار دارند. همچنین، افزایش نوسان در زمان میانی خواب (فاصله زمانی بین رفتن به رختخواب و بیدار شدن) با کاهش سلامت قلب همراه بود.
لورا نوها، از نویسندگان مقاله میگوید: «یافتههای ما نشان میدهد نظم در ساعت خواب برای سلامت قلب مهم است.» او ادامه داد: «این موضوع منعکسکننده ریتمهای زندگی روزمره و میزان نوسانات آنها است.»
افراد با نظم کمتر در ساعت خواب، بیشتر از افراد دارای خواب منظم، در معرض خطر بروز رویدادهای قلبی جدی قرار دارند
شایان ذکر است که ارتباط بین بینظمی خواب و افزایش خطر قلبی، تنها در افرادی که میانگین خواب شبانه آنها کمتر از ۸ ساعت بود، مشاهده شد. بهنظر میرسد داشتن خواب کافی (حدود ۸ ساعت) میتواند تا حدی از اثرات منفی ناشی از نامنظم بودن ساعت خواب محافظت کند.
به نظر میرسد زمان بیدار شدن تأثیر چندانی در این ارتباط نداشته باشد؛ دادهها نشان دادند که خطر افزایشیافته تنها در افرادی مشاهده میشود که تغییرات قابلتوجهی در ساعت رفتن به رختخواب دارند. میانگین نوسان در ساعت خواب گروه نامنظم طی هفته، ۱۰۰ دقیقه بود، در حالی که این میزان برای گروه منظم ۳۳ دقیقه گزارش شد.
محققان هرچند اثر عوامل مختلفی از جمله فشار خون، جنسیت و ورزش را در نظر گرفتند، نمیتوانند اثبات کنند که بینظمی در ساعت خواب باعث بروز مشکلات قلبی میشود؛ درنتیجه یافتههای آنها صرفاً ارتباط معنادار بین دو متغیر مورد نظر را نشان میدهد.
محققان معتقدند چرخههای طبیعی ۲۴ ساعته بدن ما (ریتم شبانه روزی) ممکن است به توضیح این ارتباط کمک کند. تغییر مداوم زمان رفتن به رختخواب احتمالاً باعث اختلال در این ریتمها میشود و به نوبه خود میتواند فقدان استراحت و ریکاوری کافی قلب را درپی داشته باشد. استرس نیز میتواند نقش مهمی ایفا کند. چالشهای روزمره مانند حجم کاری یا مشکلات سلامت روان که بر زمان خواب تأثیر میگذارند، اغلب سلامت قلب را نیز تحت تأثیر قرار میدهند.
در مطالعه اخیر، رویدادهای قلبی-عروقی جدی به عنوان شرایطی نظیر انفارکتوس میوکارد (حمله قلبی) و سکته مغزی تعریف شدهاند که به مراقبتهای تخصصی پزشکی نیاز دارند. از بین بیش از سههزار شرکتکننده، ۱۲۸ نفر در طول دوره ۱۰ ساله مطالعه به چنین رویدادهای مبتلا شدند. علاوه بر این، خواب تنها به مدت هفت روز پیگیری شد و ممکن است روتینها برای همه شرکتکنندگان ثابت نمانده باشد.
داشتن خواب کافی میتواند تا حدی اثرات منفی ناشی از نامنظم بودن ساعت خواب را کاهش دهد
بااینحال، بیماریهای قلبی-عروقی همچنان یکی از اصلیترین علل مرگ و میر در سراسر جهان هستند. آخرین آمارها نشان میدهد تقریباً ۱۸ میلیون مورد مرگ سالانه به آن نسبت داده میشود. این نوع بیماریها یک مشکل سلامتی واضح هستند که به مداخلات فوری نیاز دارند.
محققان علاقهمندند تا مطالعات گستردهتری را در مورد ارتباط بین ساعت خواب و سلامت قلب انجام دهند؛ بهویژه در جمعیتهای بزرگتر و متنوعتر. با توجه به اینکه بسیاری از افراد میتوانند تا حدی بر ساعت خواب خود کنترل داشته باشند، بررسی این موضوع اهمیت ویژهای دارد.
شواهد فزایندهای وجود دارد که کیفیت خواب و روتین منظم را به طیف وسیعی از پیامدهای سلامتی مرتبط میکند. همچنین میدانیم که بسیاری از این ارتباطات مانند رابطه بین خواب و ورزش دوطرفه هستند. یافتههای این مطالعه هدف دیگری را برای ما تعیین میکند تا سلامت کلی خود را بهبود بخشیم.
پژوهش در ژورنال BMC Cardiovascular Disorders منتشر شده است.
