به گزارش هفت صبح، از ساعت ۱۰ صبح امروز، طرح جدید پیشفروش محصولات گروه خودروسازی سایپا برای دو محصول شاهین GL و کوییک آغاز میشود؛ طرحی که در بطن خود پرسشهای جدی درباره منطق اقتصادی آن را برای خریداران مطرح میکند.
بر اساس شرایط اعلامشده، متقاضیان برای ثبتنام در این طرح باید برای شاهین GL حدود ۵۶۰ میلیون تومان و برای کوییک حدود ۳۶۵ میلیون تومان بهعنوان پیشپرداخت واریز کنند. این مبالغ باید دستکم به مدت ۱۰ ماه در حساب شرکت باقی بماند؛ سرمایهای که تا زمان تحویل خودرو عملاً در اختیار خریدار نخواهد بود.
موعد تحویل خودروها نیز نزدیک نیست؛ برای شاهین GL دی و بهمن ۱۴۰۵ و برای کوییک آذر و دی ۱۴۰۵ اعلام شده است. به بیان دیگر، خریداران باید رقمی بین ۳۶۵ تا ۵۶۰ میلیون تومان را حدود یک سال یا حتی بیشتر بلوکه کنند؛ آن هم در شرایطی که اقتصاد ایران با تورم افسارگسیخته دستوپنجه نرم میکند و ارزش پول ملی بهصورت مستمر در حال کاهش است.
در ماههای اخیر، بازارهای مالی موازی با خودرو نیز روندی صعودی داشتهاند. طلا، نقره، دلار، یورو و حتی ارزهای دیجیتال طی ماههای اخیر رشدهای قابل توجهی را تجربه کردهاند.
حالا در همین شرایط، سایپا از مشتری میخواهد بیش از نیم میلیارد تومان را کنار بگذارد و برای ماهها فراموشش کند. آن هم در روزهایی که سایه نااطمینانیهای سیاسی و احتمال تنشهای منطقهای، اهمیت نقدشوندگی سریع سرمایه و امکان دسترسی فوری به منابع مالی را دوچندان کرده است. سؤال ساده است: آیا بلوکه کردن چنین رقمی در این وضعیت اقتصادی، تصمیمی منطقی است؟
سابقه تاریک سایپا در تحویل شاهین
مسأله فقط خواب سرمایه نیست. تجربه سالهای گذشته نشان داده که وعده تحویل در صنعت خودروی ایران همیشه هممعنای تحویل دقیق و بهموقع نیست. شاهین، همین محصولی که امروز دوباره روی میز فروش آمده، در طرحهای فروش قبلی با تاخیر نزدیک به 2 سال به دست خریداران رسیده است. بنابراین حتی همان بازه زمانی اعلامشده هم قطعی و تضمینشده به نظر نمیرسد. بدیهی است در صورت بروز تأخیر، مدت خواب سرمایه خریداران نیز افزایش خواهد یافت.
ثبت نام خودرو با قیمت نامعلوم
در نگاه نخست ممکن است این تصور ایجاد شود که چون خودروها با قیمت قطعی عرضه میشوند، خریدار دستکم از تثبیت قیمت امروز برای تحویل سال آینده منتفع خواهد شد و به این ترتیب خواب سرمایه جبران میشود. اما بررسی جزئیات این طرح نشان میدهد که قیمت نهایی خودرو در زمان تحویل و بر اساس نرخ روز محاسبه خواهد شد. به عبارت دیگر، در قرارداد فعلی قیمتی درج نشده و مبنای محاسبه، قیمت زمان تحویل است.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که سایپا طی سال ۱۴۰۴ چندین مرحله افزایش قیمت را تجربه کرده است. بنابراین این احتمال وجود دارد که خریدار در زمان تحویل با رقمی مواجه شود که نهتنها فاصله قابل توجهی با برآورد اولیهاش دارد، بلکه تصمیم امروز او را از منظر اقتصادی زیر سؤال ببرد.
در چنین معادلهای، خریدار با دو ریسک همزمان روبهروست: اول، از دست دادن فرصتهای احتمالی سرمایهگذاری در بازارهای دیگر؛ دوم، مواجهه با قیمتی نامعلوم در زمان تحویل. این یعنی نه سود قطعی در کار است، نه حتی اطمینان از اینکه ثبت نام خودرو در پایان مسیر، همچنان بهصرفه خواهد بود.
تامین مالی خودروسازان از جیب مشتری
واقعیت این است که طرحهای پیشفروش بلندمدت سالهاست به یکی از ابزارهای تأمین مالی خودروسازان تبدیل شدهاند. اما در اقتصادی با تورم بالا و آیندهای مبهم، این سؤال بیش از همیشه جدی است که هزینه تأمین مالی شرکتها چرا باید از جیب مشتری و با بلوکه شدن سرمایه او پرداخت شود؟
هرچند طرحهای پیشفروش با موعد تحویل یکساله تا حتی بیش از یکسالونیم همچنان در سبد فروش خودروسازان داخلی قرار دارد، اما در شرایط فعلی اقتصاد کشور، بلوکه کردن بخش قابل توجهی از سرمایه بدون امکان دسترسی به آن، ریسکی است که باید با دقت بیشتری سنجیده شود.
بهنظر میرسد متقاضیان، پیش از ثبتنام، لازم است نهفقط به وعده تحویل، بلکه به هزینه فرصت سرمایه و عدم قطعیتهای پیشرو نیز توجهی جدی داشته باشند.
