به گزارش هفت صبح، درگیری نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، صنعت خودروی جهان را با یکی از بزرگترین چالشهای ژئوپلیتیکی دهههای اخیر مواجه کرده است.
این بحران که تمرکز اصلی آن بر منطقهٔ استراتژیک خاورمیانه است، زنجیرههای تأمین جهانی را به دلیل عبور مسیرهای حیاتی کشتیرانی از تنگهٔ هرمز و کانال سوئز با اختلال مواجه ساخته است.
سازوکار تأثیرگذاری بحران بر صنعت خودرو
جنگ ایران بر صنعت خودروی جهان از سه مسیر اصلی تأثیر میگذارد:
۱. افزایش قیمت انرژی و مواد اولیه
با افزایش تنشهای نظامی در منطقه، قیمت نفت خام و گاز طبیعی با جهش بیسابقهای روبهرو شده است. خودروسازی به عنوان یکی از صنایع انرژیبر و وابسته به پتروشیمی (تولید پلاستیک، لاستیک و قطعات داخلی)، مستقیماً از این افزایش قیمت متأثر میشود.
۲. اختلال در مسیرهای کشتیرانی
تنگهٔ هرمز، که روزانه حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور میکند، و کانال سوئز، مسیر اصلی تبادل کالا میان آسیا و اروپا، در معرض تهدید مستقیم قرار گرفتهاند. این اختلالات هزینهٔ حملونقل هر کانتینر ۲۰ فوتی را بین **۲۰۰۰ تا ۳۵۰۰ دلار** افزایش داده است.
۳. اختلال در زنجیرهٔ تأمین قطعات
بسیاری از خودروسازان بزرگ جهان قطعات استراتژیک خود را از طریق شبکههای لجستیک پیچیده از آسیا به اروپا و آمریکا منتقل میکنند. هرگونه اختلال در این مسیرها مستقیماً خطوط تولید را با توقف یا کاهش سرعت مواجه میسازد.
تأثیر بحران بر مناطق مختلف جهان
۱. خاورمیانه و آفریقا
این منطقه با کاهش ۲۳۶ هزار دستگاه در سال ۲۰۲۶ و ۲۱۵ هزار دستگاه در سال ۲۰۲۷، بیشترین کاهش تولید را تجربه خواهد کرد.
وضعیت ایران
- تولیدکنندگان داخلی با کمبود شدید مواد اولیه و قطعات یدکی مواجه هستند.
- قطعی مکرر برق (گاهی چند بار در روز) خطوط تولید را متوقف میکند.
- کمبود نیروی کار ماهر به دلیل مهاجرت به مشاغل مبتنی بر اپلیکیشن.
- زنجیرهٔ تأمین پنهان از طریق دبی به کمتر از ۱۰ درصد ظرفیت قبلی رسیده است.
۲. چین
پیشبینی تولید چین برای سال ۲۰۲۶ به میزان ۱۱۶ هزار دستگاه کاهش یافته است.
چین با صادرات ۱۷ درصد از خودروهای سواری خود به خاورمیانه در سال ۲۰۲۵، اکنون بزرگترین بازار صادراتی خود را در معرض خطر میبیند.
علاوه بر این، کاهش تقاضای داخلی و چالشهای ساختاری (از جمله کاهش موجودی انبارها) نیز به این کاهش تولید دامن زده است.
۳. ژاپن
پیشبینی میشود ژاپن با کاهش تولید ۸۱ هزار دستگاهی در سال ۲۰۲۶ مواجه شود.
تویوتا بهطور رسمی اعلام کرد تولید خود را ۴۰ هزار دستگاه کاهش میدهد. خودروسازان ژاپنی حدود ۷۰ درصد آلومینیوم مورد نیاز خود را از منطقهٔ خاورمیانه تأمین میکنند که اکنون این زنجیره با اختلال جدی روبهرو شده است.
آمار فروش خودروسازان ژاپنی در سطح جهان:
- تویوتا: کاهش ۲.۳ درصدی فروش جهانی
- نیسان: کاهش ۷.۴ درصدی فروش جهانی
- هوندا: کاهش ۶.۶ درصدی فروش جهانی
۴. کره جنوبی
کره جنوبی کاهش تولید ۳۴ هزار دستگاهی در سال ۲۰۲۶ را تجربه میکند.
هیوندای که حدود ۱۰ درصد از فروش منطقهای خود را در خاورمیانه انجام میدهد، با کاهش تقاضا و افزایش هزینهٔ حملونقل مواجه شده است. افزایش قیمت نفت نیز بر هزینههای تولید و تمایل مشتریان به خرید خودروهای پرمصرف تأثیر منفی گذاشته است.
۵. اروپا
اروپا با کاهش تولید ۸۲ هزار دستگاه در سال ۲۰۲۶ و ۱۷۶ هزار دستگاه در سال ۲۰۲۷ روبهرو خواهد بود.
دلایل اصلی:
- افزایش شدید قیمت انرژی در پی بحران خاورمیانه
- افزایش قیمت فلزات گرانبها و مواد اولیه
- اختلال در مسیرهای کشتیرانی کانال سوئز که مسیر اصلی تبادل کالا با آسیاست
استلانتیس به عنوان یکی از خودروسازان اروپایی، بیشترین آسیب را از افزایش قیمت بنزین میبیند و برنامههای تولید خود را تعدیل کرده است.
۶. هند و جنوب آسیا
هند با کاهش تولید ۷۱ هزار دستگاه در سال ۲۰۲۶ مواجه است.
تأمین گاز طبیعی هند از قطر به دلیل اختلال در مسیرهای کشتیرانی مختل شده و کارخانههای خودروسازی این کشور با کمبود گاز برای تأمین انرژی خطوط تولید روبهرو هستند.
۷. آمریکای شمالی
آمریکای شمالی کمترین تأثیر را از این بحران پذیرفته و تنها کاهش جزئی در تولید پیشبینی میشود. دلیل اصلی، افزایش قیمت نفت است که میتواند برخی مصرفکنندگان را به تعویق خرید خودروهای پرمصرف وادارد.
چشمانداز ادامه جنگ
با توجه به ادامهٔ اختلال در مسیرهای کشتیرانی (به ویژه تنگهٔ هرمز)، افزایش هزینههای حملونقل، بالا رفتن قیمت انرژی و عدم قطعیت سیاسی در منطقه، انتظار میرود تأثیرات این بحران بر صنعت خودروی جهانی حداقل تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد.
بر اساس پیشبینی مؤسسهٔ اساندپی گلوبال، مجموع کاهش تولید جهانی در سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰۰ هزار دستگاه برآورد میشود که بیشترین سهم آن مربوط به خاورمیانه، چین و ژاپن است.
خودروسازان بزرگ در تلاش هستند با تغییر مسیرهای تأمین، افزایش موجودی انبارهای استراتژیک و تعدیل برنامههای تولید، اثرات این بحران را کاهش دهند، اما تا زمان بازگشت ثبات به منطقه، صنعت خودروی جهان در وضعیت هشدار باقی خواهد ماند.
