هفت صبح | در واشنگتن، جایی که بهطور معمول و مرسوم، واژهها با وسواس و احتیاط انتخاب میشوند، اینبار خودِ واژهها به میدان جنگ تبدیل شدند. پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در پیامی آکنده از الفاظ رکیک، ایران را تهدید کرد و خواستار «باز کردن تنگه هرمز» شد، موجی از نگرانی و انتقاد حتی در داخل آمریکا به راه افتاد؛ واکنشهایی که نهتنها سیاستهای او، بلکه وضعیت سلامتش را نیز زیر سؤال بردند. برخی سیاستمداران آمریکایی با ابراز نگرانی، بهصراحت درباره سلامت روانی رئیسجمهورشان تردید کردند؛
آن هم پس از آنکه ترامپ در پیامی توهینآمیز، ایران را خطاب قرار داد و تهدید کرد که زیرساختهای انرژی و حملونقل این کشور را بیش از پیش هدف قرار خواهد داد؛ اقدامی که جنایت جنگی به حساب میآید. ترامپ در شبکه اجتماعی خود نوشت: «سهشنبه روز نیروگاه و روز پل خواهد بود، همه در یک بسته، در ایران. چیزی که شبیه آن هرگز دیده نشده است!!! تنگه لعنتی را باز کنید، شما دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد، فقط تماشا کنید! ستایش از آنِ الله است. رئیسجمهور دونالد جی. ترامپ.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که دولت ترامپ بهسوی ضربالاجلی دیگر، اینبار بامداد چهارشنبه، برای تحت فشار قرار دادن ایران به بازگشایی تنگه هرمز حرکت میکند. این گذرگاه حیاتی که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان است، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، عملا بسته شده و قیمت جهانی انرژی را به سطوح بیسابقه رسانده است. ترامپ با تعیین ضربالاجلهای پیاپی تلاش کرده ایران را به عقبنشینی وادار کند، اما همزمان خشم خود را متوجه متحدان اروپایی و اعضای ناتو نیز کرده است؛ کشورهایی که جنگ علیه ایران را مشروع و قابل پذیرش نمیدانند و از مداخله در بحران تنگه هرمز خودداری کردهاند؛
موضوعی که حتی ترامپ را به تهدید خروج از ناتو کشانده است. در تهران، پاسخ روشن بود. از دولتمردان ایران یک صدای واحد به گوش میرسد: «تنگه هرمز هرگز به روال سابق بازنخواهد گشت مخصوصا برای آمریکا و اسرائیل.» در واشنگتن، صداهای منتقد یکی پس از دیگری بلند شدند. مارجری تیلور گرین که زمانی از حامیان سرسخت و حواریون ترامپ در کنگره بود، اکنون با لحنی کمسابقه علیه او موضع گرفت. او نوشت: «همه کسانی که در دولت ترامپ خود را مسیحی میدانند باید از خدا طلب بخشش کنند و برای مهار این مجنون اقدام کنند.» او در ادامه، بیپرده به ریشه بحران اشاره کرد: «تنگه بسته شده چون آمریکا و اسرائیل جنگی بدون دلیل علیه ایران را آغاز کردند، بر اساس همان دروغهای هستهای که دهههاست تکرار میکنند.»
او یادآور شد این اسرائیل است که خود دارای سلاح هستهای است و نیازی به کشاندن آمریکا به جنگی دیگر در خاورمیانه نیست. گرین افزود: «تهدید ترامپ برای بمباران نیروگاهها و پلها به مردم ایران آسیب میزند.» این چرخش موضع برای گرین که سالها از ترامپ حمایت کرده بود، نقطه عطفی محسوب میشود. او تأکید کرد: «این چیزی نیست که ما به مردم آمریکا وعده داده بودیم… این عظمتبخشی به آمریکا نیست، این شر است.»
در سوی دیگر، سناتور چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا، لحن تندتری برگزید و رفتار ترامپ را به «دیوانهای از کنترل خارجشده» تشبیه کرد. او نوشت: «در حالی که مردم آمریکا عید پاک را جشن میگیرند، رئیسجمهورشان در شبکههای اجتماعی مانند یک دیوانه از کنترل خارجشده فریاد میزند.» شومر افزود: «او تهدید به جنایات جنگی میکند و متحدان ما را از خود میراند. این شاید شخصیت او باشد، اما شخصیت ما نیست. کشور ما شایسته بسیار بهتر از این است.»
برنی سندرز، سناتور ارشد و مستقل کنگره نیز این اظهارات را «خطرناک و فاقد تعادل روانی» خواند و هشدار داد: «این سخنان یک فرد خطرناک و ناپایدار است. کنگره باید همین حالا اقدام کند. این جنگ باید پایان یابد.» کریس مورفی حتی پا را فراتر گذاشت و خواستار بررسی متمم بیستوپنجم قانون اساسی شد؛ مکانیسمی که میتواند رئیسجمهور را فاقد صلاحیت اعلام و او را خلع کند. او گفت: «اگر در کابینه ترامپ بودم، امروز با حقوقدانان درباره این متمم صحبت میکردم. این وضعیت کاملا خارج از کنترل است.» در همین حال، رو خانا، نماینده مجلس نمایندگان، تأکید کرد که ترامپ در حالی که «دشنام میدهد و تهدید به جنایات جنگی میکند»، در عمل نیروهای آمریکایی را نیز در معرض خطر قرار داده است.
او خواستار آتشبس فوری و بازگشت به مسیر مذاکره میان ایران، آمریکا و اسرائیل شد. تیم کین، نمایده دیگر مجلس آمریکا نیز از ترامپ خواست «لحن خود را تعدیل کند» و هشدار داد که این نوع ادبیات «شرمآور و نابالغ» است و جان نظامیان آمریکایی را به خطر میاندازد. البته این واکنشها فقط به عالم سیاست محدود نشد. پیرس مورگان، مجری مشهور بریتانیایی، که از حامیان رسانهای ترامپ به شمار میرود در واکنش به توییت همراه با توهین او به ایرانیان نوشت: «این خجالتآور است، این را پاک کن، آقای رئیسجمهور، مگر اینکه بخواهی همه فکر کنند عقلت را از دست دادهای.»
از سوی دیگر، پیتر دوسی، مجری فاکس نیوز، شبکه تلویزیونی محبوب ترامپ در واکنش به توهین او علیه ایرانیان گفت: «آخرین پست ترامپ شامل چند کلمه خیلی بد و زشت است، بنابراین ما فقط میتوانیم خلاصه پیام او را به شما بگوییم.» این تنشها در حالی بالا گرفته که طی روزهای گذشته، سطح تنش بیشتر شده و بعد از مورد هدف قرار دادن دو هواپیمای جنگنده و دو هلیکوپتر آمریکایی، چند هواپیمای دیگر آمریکایی برای نجات دو خلبان یک جنگنده اف-۱۵ که در آسمان ایران مورد اصابت قرار گرفت، دو هواپیمای ترابری سی۱۳۰ و دو هلیکوپتر سبک دیگر نیز منهدم شدند. ترامپ مدعی شد عملیات نجات بسیار موفق بود و او این عملیات را «معجزه عید پاک» نامید.
اما در پس این روایت پیروزی، واقعیت دیگری نهفته است: پنج هفته پس از آغاز جنگ، ایران نهتنها شکست نخورده، بلکه همچنان توان پاسخگویی و تحمیل هزینه به آمریکا را دارد و بعد از چند دهه، هواپیماهای آمریکا مورد اصابت قرار میگیرند. از این رو، جیک آکینکلاوس که خود کهنهسرباز نیروی دریایی آمریکاست اذعان کرد: «ایران بهخوبی میداند که کنترلش بر تنگه حتی از توسعه سلاح هستهای هم مهمتر است.» او صریحتر از بسیاری گفت: «از نظر راهبردی، این جنگ شکست خورده است.» جنگی که با تهدید و توهین آغاز میشود، نهتنها به صلح ختم نمیشود، بلکه شکافها را عمیقتر و هزینهها را گستردهتر میکند، برای منطقه، برای جهان و حتی برای همان کشوری که با خطاهای محاسباتی و سادهانگاری، آغازگر آن بوده است.
